Gwales

Oddi ar Wicipedia
Neidio i: llywio, chwilio
Ar gyfer y wefan o'r un enw, gweler Gwales.com.
Gwales
Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig
Gannets on Grassholm - geograph.org.uk - 174369.jpg
Huganau ar ynys Gwales
Gwales is located in Cymru
O fewn Cymru
Ardal ymchwil Cymru
Cyfesurynnau OS SM5981009309
Cyfesurynnau daearyddol 51°43′51″N 5°28′47″W / 51.730902°N 5.4797143°W / 51.730902; -5.4797143Cyfesurynnau: 51°43′51″N 5°28′47″W / 51.730902°N 5.4797143°W / 51.730902; -5.4797143
Diddordeb Bywyd gwyllt
Arwynebedd 11.97 ha
Cofrestrwyd 01 Ionawr 1954
ID 594
Côd 32WSX

Ynys fechan anghyfanedd i'r gorllewin o Ynys Skomer oddi ar arfordir de-orllewin Sir Benfro yw Gwales (hefyd Ynys Gwales; Saesneg: Grassholm o'r geiriau Hen Norseg grass "gwair" a holm "ynys isel"). Gwales yw'r tir mwyaf gorllewinol yng Nghymru.

Cadwraeth[golygu]

Mae'n adnabyddus i ornitholegwyr am ei choloni anferth o fulfrain gwynion (huganau); 32,409 o barau yn 2004, sef tua 8% o boblogaeth y byd. Ers 1947 mae'n eiddo i'r RSPB, y warchodfa gyntaf i'r gymdeithas honno brynu. Dyma'r trydydd nifer mwyaf yn Ewrop a'r 4ydd drwy'r byd.

Mae Gwales wedi'i dynodi'n Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig (SoDdGA neu SSSI) fel ymgais gadwraethol i amddiffyn a gwarchod y safle.[1] Cyfoeth Naturiol Cymru yw'r corff sy'n gyfrifol am y safle.

Mabinogi[golygu]

Yn llenyddiaeth Gymraeg mae Gwales yn fwy adnabyddus fel yr ynys arallfydol y mae'r saith arwr a ddihangasant o Iwerddon yn treulio 80 mlynedd arni yng nghwmni pen Bendigeidfran, yn ôl chwedl Branwen ferch Llŷr, ail gainc Pedair Cainc y Mabinogi:

Ac yng Ngwales ym Mhenfro y byddwch bedwarugaint mlynedd. Ac yny agoroch y drws parth ag Aber Henfelen, y tu at Gernyw, y gellwch fod yno a'r pen yn ddilwgr gennwch.[2]

Cludiant[golygu]

Mae llongau pleser yn hwylio i Wales o Martin's Haven yn yr haf.

Cyfeiriadau[golygu]

  1. Gwefan Cyngor Cefn Gwlad Cymru (bellach 'Cyfoeth Naturiol Cymru'); adalwyd 25 Rhagfyr 2013
  2. Ifor Williams (gol.), Pedeir Keinc y Mabinogi (Caerdydd, 1930; arg. newydd, 1989). Tud. 45. Diweddarwyd yr orgraff.

Dolen allanol[golygu]