Mer esgyrn

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
201405 marrow.png
Data cyffredinol
Math Zone of bone organ edit this on wikidata
Teitl '''''
Dynodwyr
Freebase /M/01bw91 edit this on wikidata
Thesawrws y BNCF 23782&Nbsp;edit this on wikidata
Quora Bone-marrow edit this on wikidata
Commons page Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia

Mer esgyrn yw'r meinwe hyblyg tu mewn asgwrn. Gyda bodau dynol, mae Cell goch y gwaed yn cael eu cynhyrchu gan rhan tu mewn i'r mer esgyrn ym mhen esgyrn hir mewn proses a elwir yn hematopoiesis. Ar gyfartaledd mae mer esgyrn yn gyfwerth a 4% o mas y corff o fodau dynol; mewn oedolyn sydd a mas o 65 kg (143 lb), fyddai mer esgyrn yn cyfateb i tua 2.6 kg (5.7 lb). Mae'r cyfansoddyn hematopoietic o mer esgyrn yn cynhyrchu tua 500 biliwn cell gwaed y diwrnod, sy'n defnyddio system fasgwlar y mer ersgyrn fel cwndid i system gylchredol y corff.[1] Mae mer esgyrn hefyd yn elfen allweddol i'r System lymff, gan gynhyrchu'r lymffocytau sy'n cefnogi System imiwnedd y corff.[2] Yn ychwanegol i'r celloedd hematopoietic, mae'r mer esgyrn yn cynnwys meinwe bloneg yn ogystal a'r asgwrn trabecwlaidd. Gall y gydadwaith rhwng y gwahanol celloedd yma a'u ffactorau lleol maent yn creu cael effaith ar gelloedd hematopoietic o fewn y gilfach bon-gell hematopoietic.

Gall trawsblaniad mer esgyrn cael ei gynnal er mwyn trin clefydau difrifol y mer esgyrn, gan gynnwys mathau penodol o Canser megis Liwcemia. Yn ychwanegol mae bon-gelloedd wedi cael eu newid, yn llwyddiannus, i gelloedd niwral gweithredol,[3] ac hefyd, o bosib, yn gallu cael eu defnyddio i trin clefydau megis clefyd coluddyn llidus.[4]

619 Red and Yellow Bone Marrow.jpg

Y ddau fath o mer esgyrn yw "mer coch" (Lladin: medulla ossium rubra), sy'n cynnwys yn bennaf meinwe hematopoietic [celloedd coch y gwaed], a "mer melyn" ({{lang-la|medulla sy'n cynnwys yn bennaf celloedd bras. Mae Celloedd goch y gwaed, Platennau, a rhan helaeth o'r Celloedd gwaed gwyn i'w weld yn y mer. Mae'r ddau fath o mer esgyrn yn cynnwyr nifer o bibellu gwaed a carpilariau. Ar eni, mae'r ddau fath o mer esgyrn yn goch. Gyda oedran, mae mwy a mwy ohono yn cael ei droi i'r mer melyn; dim ond hanner o mer esgyrn oedolion sy'n goch. Mae mer coch fel arfer yn cael ei ddarganfod yn yr esgyrn gwastad megis y Pelfis, sternwm, Penglog, asennau, Fertibra a'r sgapwla ag yn yr deunydd cancellous ("Sbwnglyd") ar ddiwedd epiphyseal esgyrn hir megis asgwrn y forddwyd a'r hwmerws. Mae mer melyn iw weld yn y geudod medwlaidd, y gwacle yng nghanol esgyrn hir. Mewn achosion difrifol o golli gwaed, mae'r corff yn gallu newid y mer melyn i fer coch er mwyn cynnyddu cynhyrchiad celloedd goch y gwaed.

Stroma[golygu | golygu cod y dudalen]

Stroma'r mer esgyrn yw'r holl meinwe sydd ddim yn gysylltiedig yn uniongyrchol a prif weithred y mer o hematopoiesis. Mae mer melyn yn cyfrannu at rhan helaeth storma'r mer esgyrn, yn ychwanegol at grynodiadau o gelloedd stroma wedi eu lleoli yn y mer coch. Er nid yw mor weithgar a'r mer coch parenchyma, mae'r stroma yn gysylltiedig yn anuniongyrchol yn hematopoiesis, gan ei fod yn darparu'r micro-amgylchedd hematopoietic sy'n hyrwyddo'r hematopoiesis gan y celloedd parenchymal. Er enghraifft, maent yn cynhyrchu ffactorau ysgogol cytref, sy'n cael effaith sylweddol ar hematopoiesis. Mae'r mathau o gelloedd sy'n cynnwys y stroma mer esgyrn yn cynnwys:

  • ffibroblastau (meinwe gyswllt rhwydol)
  • macroffabau, sy'n cyfrannu'n sylweddol at gynhyrchiad Cell goch y gwaed, gan eu bod yn mynd a Haearn ar gyfer cynhyrchiad hemoglobin
  • adypocytiau (celloedd bras)
  • osteoblastiau (asgwrn synseseiddio)
  • osteoclastiau (asgwrn atsugno)
  • celloedd endothelial, sy'n ffurfio'r sinwsoidau. Mae rhein yn deillio o'r bon-gell endothelial, sydd hefyd i'w weld yn y mer esgyrn.
Cyfansoddiad celloedd y mer esgyrn parenchyma coch[5]
Grwp Math o gell
Ffracsiwn

Cymedredd

Ystod

Cyfeirnod

Celloedd

Myelopoietic

Myeloblasts 0.9% 0.2–1.5
Promyelocytes 3.3% 2.1–4.1
Neutrophilic myelocytes 12.7% 8.2–15.7
Eosinophilic myelocytes 0.8% 0.2–1.3
Neutrophilic metamyelocytes 15.9% 9.6–24.6
Eosinophilic metamyelocytes 1.2% 0.4–2.2
Neutrophilic band cells 12.4% 9.5–15.3
Eosinophilic band cells 0.9% 0.2–2.4
Segmented neutrophils 7.4% 6.0–12.0
Segmented eosinophils 0.5% 0.0–1.3
Segmented basophils and mast cells 0.1% 0.0–0.2
Celloedd

Erythropoietic

Pronormoblasts 0.6% 0.2–1.3
Basophilic normoblasts 1.4% 0.5–2.4
Polychromatic normoblasts 21.6% 17.9–29.2
Orthochromatic normoblast 2.0% 0.4–4.6
Mathau eraill o

gelloedd

Megakaryocytes < 0.1% 0.0-0.4
Plasma cells 1.3% 0.4-3.9
Reticular cells 0.3% 0.0-0.9
Lymphocytes 16.2% 11.1-23.2
Monocytes 0.3% 0.0-0.8

Gweithrediad[golygu | golygu cod y dudalen]

Bon-gelloedd Mesenchymal[golygu | golygu cod y dudalen]

Mae stroma'r mer esgyrn yn cynnwys bon-gelloedd mesenchymal (MSCau), adnabyddir hefyd fel celloedd stromal mer. Mae rhein yn bon-gelloedd amlgref sy'n gallu addasu eu hunain i nifer o wahanol fathau o gelloed. Mae'n hysbys fod MSCau yn addasu, yn vitro neu'n vivo, i osteoblastau, chondroctyeau (cell cartilag), have been shown to differentiate, in vitro or in vivo, into osteoblasts, chondrocytes, myocytes, marrow adipocytes and beta-pancreatic islets cells.

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. Vunjak-Novakovic, G.; Tandon, N.; Godier, A.; Maidhof, R.; Marsano, A.; Martens, T. P.; Radisic, M. (2010). "Challenges in Cardiac Tissue Engineering". Tissue Engineering Part B: Reviews 16 (2): 169–187. doi:10.1089/ten.teb.2009.0352.
  2. The Lymphatic System. Allonhealth.com. Retrieved 5 December 2011.
  3. "Antibody Transforms Stem Cells Directly Into Brain Cells". Science Daily. 22 April 2013. Cyrchwyd 24 April 2013.
  4. "Research Supports Promise of Cell Therapy for Bowel Disease". Wake Forest Baptist Medical Center. 28 February 2013. Cyrchwyd 5 March 2013.
  5. Appendix A:IV in Wintrobe's clinical hematology (9th edition). Philadelphia: Lea & Febiger (1993).