Cell gwaed gwyn

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Large granulated lymphocyte-9.JPG
Data cyffredinol
Enghraifft o'r canlynolmath o gell Edit this on Wikidata
Mathcell waed, cell hemal gwahaniaethol Edit this on Wikidata
Rhan ogwaed Edit this on Wikidata
Yn cynnwysmonocyt, lymffocyt, niwtroffil, basoffil, eosinophil Edit this on Wikidata
Tudalen Comin Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia
Gwaed normal drwy feicroscop; yn ogystal â'r celloedd gwyn (siâp afreolaidd) (leukocytes) ceir celloedd coch a phlatennau siap platiau.

Cell fiolegol yng ngwaed y corff yw cell gwaed gwyn (neu'n feddygol: leukocytes neu leucocytes); lluosog: celloedd gwaed gwyn, sy'n rhan o'r system imiwnedd sy'n gyfrifol am amddiffyn y corff drwy ymladd organebau drwg a chlefydau heintus. Cynhyrchir y gell wen ym mêr yr asgwrn. Mae'r gell yn tarddu o'r fôn-gell (stem cell) a elwir yn fôn-gell hematopoietig. Maent i'w cael ym mhob rhan o'r corff gan gynnwys y gwaed a'r system lymff.[1]

Ceir pum math o gell wen[2] a chânt eu dosbarthu a'u gwahaniaethu drwy faint a siâp y gell yn ogystal â'u gwaith.

Mae eu nifer yn dangos cyflwr y corff; gall ormod neu ddim digon ohonyn nhw fod yn arwydd o Liwcemia neu ddiffyg haearn yn y corff. Gellir dweud, felly, fod y gell wen yn ddangosydd afiechyd. Mae'r gell iach rhwng 4 ac 119/L. Yn yr Unol Daleithiau, caiff ei fynegi fel 4,000–11,000 cell wen / microlitr o waed.[3] Dyma 1% o holl waed corff dynol oedolyn iach.[4] Pan fo nifer y celloedd gwyn yn uwch na'r norm, ceir leukocytosis a phan fo'r nifer yn is, ceir leukopenia.

Geirdarddiad[golygu | golygu cod y dudalen]

Daw'r enw o liw'r gell, wedi i waed gael ei gylchdroi ar beiriant mewn labordy. Dônt at ei gilydd yn haen denau rhwng y celloedd coch a'r plasma gwaed. Y gair gwyddonol yw leukocytes sydd hefyd yn tarddu o liw'r celloedd: y Groeg am 'wyn' yw leuko-' ac ystyr kytos yw llestr wag; trydydd rhan o'r gair yw -cyte sy'n cyfeirio at y gell ei hun. Ar adegau ceir gwawr werdd i'r lliw gwyn yn enwedig pan fo llawer o neutroffiliau yn y sampl oherwydd eu bod yn cynhyrchu cryn dipyn o'r ensym myeloperoxidase.

Mathau[golygu | golygu cod y dudalen]

Math Ymddangosiad meicrosgopic Diagram %
amcang.
mewn oedolyn
Diametr (micrometr mewn μm)[5] Prif darged/au[4] Cnewyllyn[4] Gronyn/nau[4] Einioes[5]
Niwtroffil PBNeutrophil.jpg Neutrophil.png 62% 10–12 Amryw-labed Mân, gyda gwawr binc 6 awr - ychydig ddyddiau
Eosinoffil PBEosinophil.jpg Eosinophil 1.png 2.3% 10–12

Parasytig a llidiol

Deulabed Pinc-oren 8–12 diwrnod
Basoffil PBBasophil.jpg Basophil.png 0.4% 12–15

Cynhyrchu histamin

Deulabed neu 3-labed Mawr, glas Oriau - dyddiau
Lymffoseit (Lymphocyte) Lymphocyte2.jpg Lymphocyte.png 30% Bach: 7–8
Mawr: 12–15

Celloedd B a T: rhyddhau gwrthgyrff (antibodies); ceir eraill.

Ecsentrig Celloedd-NK a cytotoxic (CD8+) celloedd-T Celloedd yr ymennydd: blynyddoedd. Gweddill: wythnosau.
Monoseit Monocyte.jpg Monocyte.png 5.3% 12–15[6] Gallant symud o'r gwaed i feinweoedd amrywiol y corff ee i'r iau. Siap iau Dim Oriau - dyddiau

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. Maton, D., Hopkins, J., McLaughlin, Ch. W., Johnson, S., Warner, M. Q., LaHart, D., & Wright, J. D., Deep V. Kulkarni (1997). Human Biology and Health. Englewood Cliffs, New Jersey, US: Prentice Hall. ISBN 0-13-981176-1.CS1 maint: multiple names: authors list (link)
  2. LaFleur-Brooks, M. (2008). Exploring Medical Language: A Student-Directed Approach (arg. 7th). St. Louis, Missouri, US: Mosby Elsevier. t. 398. ISBN 978-0-323-04950-4.
  3. "Vital and Health Statistics Series 11, Rhif. 247 (03/2005)" (PDF). Cyrchwyd 2014-02-02.
  4. 4.0 4.1 4.2 4.3 Bruce Alberts, Alexander Johnson, Julian Lewis, Martin Raff, Keith Roberts, and Peter Walter (2002). "Leukocyte functions and percentage breakdown". Molecular Biology of the Cell (arg. 4th). Efrog Newydd: Garland Science. ISBN 0-8153-4072-9.CS1 maint: multiple names: authors list (link)
  5. 5.0 5.1 Daniels, V. G., Wheater, P. R., & Burkitt, H.G. (1979). Functional histology: A text and colour atlas. Edinburgh: Churchill Livingstone. ISBN 0-443-01657-7.CS1 maint: multiple names: authors list (link)
  6. Handin, Robert I.; Samuel E. Lux; Thomas P. Stossel (2003). Blood: Principles and Practice of Hematology (arg. 2nd). Philadelphia: Lippincott Williams and Wilkins. t. 471. ISBN 9780781719933. Cyrchwyd 2013-06-18.