Llên Ecwador

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Data cyffredinol
Math llenyddiaeth, Diwylliant Ecwador Edit this on Wikidata
Tudalen Comin Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia

Prif lenor Ecwador yn ystod y cyfnod trefedigaethol oedd Eugenio Espejo (1747–95), a oedd hefyd yn feddyg, cyfreithiwr, ac ymgyrchydd dros annibyniaeth. Fe'i ystyrir yn arloeswr newyddiaduraeth yn Ecwador ac yn ddychanwr ac ysgrifwr testunau dadleuol o fri. Un o'r rhyddieithwyr gwychaf yn holl lên America Ladin yn y 19g oedd Juan Montalvo (1832–89), sydd yn nodedig am ei erthyglau a phamffledi rhyddfrydol tanbaid. Gelwir San Juan de Ambato, yng nghanolbarth Ecwador, yn ddinas y tri Juan (La Tierra de los Tres Juanes) am iddi genhedlu Montalvo; Juan León Mera (1832–94), awdur geiriau'r anthem genedlaethol "¡Salve, Oh Patria!" a'r nofel Indianista Cumandá (1879); a'r gwleidydd a newyddiadurwr o ryddfrydwr Juan Benigno Vela (1843–1920). Cyflwynwyd realaeth i lên Ecwador gan Luis A. Martínez (1869–1909) gyda'i nofel A la Costa (1904).

Grŵp Guayaquil

Prif gyfraniad Ecwador at y mudiad indigenismo yn hanner cyntaf yr 20g oedd y nofel Huasipungo (1934) gan Jorge Icaza (1906–78), sydd yn ymwneud â brwydr y bobloedd frodorol yn erbyn y tirfeddianwyr yn yr Andes. Yn y 1930au a'r 1940au daeth criw o lenorion ifainc o'r enw Grŵp Guayaquil i'r amlwg. Bu'r pump awdur hwn – Joaquín Gallegos Lara (1909–47), Enrique Gil Gilbert (1912–73), Demetrio Aguilera Malta (1909–81), José de la Cuadra (1903–41), ac Alfredo Pareja Diezcanseco (1908–93) – yn ysgrifennu am fywydau'r montuvio (y bobl o dras gymysg frodorol, Affricanaidd, ac Ewropeaidd) o ranbarth yr arfordir, a hynny gydag agweddau o realaeth gymdeithasol. Un arall o'r cyfnod hwn oedd y nofelydd, bardd, ac awdur straeon byrion Horacio Hidrovo Velásquez (1902–62).

Mae sawl bardd o nod yn hanu o ddinas Cuenca, gan gynnwys Jorge Carrera Andrade (1903–78) a César Dávila Andrade (1918–67).