Egni gwynt
 | |
| Enghraifft o: | adnodd adnewyddadwy, nodwedd  |
|---|---|
| Math | ynni amgen, ynni adnewyddadwy, sector economaidd, ynni cynaliadwy |
| Dynodwyr | |
| Freebase | /M/01phdl |
| Thesawrws y BNCF | 35634 |
 Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia | |
Pan fo gwynt yn troi llafnau twrbein mae'r generadur yn cynhyrchu trydan, a gelwir yr egni hwn yn egni gwynt.
Caiff egni gwynt ei ddisgrifio fel egni cynaliadwy sy'n lanach na'r dulliau traddodiadol o gynhyrchu trydan: tanwydd ffosil, boed yn olew neu'n danwydd niwclear neu arall. Mae gwynt yn lân, ceir digon ohono ac nid yw'n cynhyrchu carbon deuocsid.
Un o ffermydd gwynt mwyaf Ewrop yw Gwynt y Môr sydd ychydig gilometrau o arfordir Prestatyn.
Mae dyn yn defnyddio egni gwynt ers ganrifoedd: er mwyn teithio ar longau hwylio neu mewn balŵn neu er mwyn ei helpu gyda'i waith, er enghraifft melinau gwynt i bwmpio dŵr neu i falu blawd. Mae'r erthygl hon yn canolbwyntio ar ddefnyddio'r gwynt i gynhyrchu egni trydanol. Cysylltir ffermydd gwynt gyda'r Grid Cenedlaethol a gellir gwerthu trydan iddynt. Mae dau fath: ffermydd arfordirol a ffermydd ar y tir mawr. Er bod yn well gan bobl i'r ffermydd gael eu lleoli ar y môr, mae'r math hwn yn dipyn drytach na ffermydd ar y tir.[1]
Dros gyfnod o flwyddyn mae cyflymder a chryfder y gwynt yn eitha cyson, ond yn y tymor byr, gall fod yn eitha anghyson: heb ddim gwynt ar adegau. Caiff ei ddefnyddio, felly, ochr yn ochr gyda ffynonellau cynaliadwy eraill e.e. paneli solar neu hydro-drydan.
Erbyn 2015 roedd Denmarc yn cynhyrchu 40% o'i holl drydan drwy harneisio egni gwynt,[2][3] ac mae o leiaf 83 o wledydd ledled y byd yn cynhyrchu rhywfaint o drydan drwy egni gwynt ac yn ei drwosglwyddo i'w gridiau cenedlaethol.[4] Mae cyfanswm y byd yn cynyddu'n flynyddol, ac erbyn 2015 roedd 4% o drydan yn cael ei gynhyrchu gan y gwynt.[5] 11.4% yn yr Undeb Ewropeaidd.[6]
Capasiti y pen gwledydd y byd; cyfansymiau 2024
[golygu | golygu cod]Mae'r siart hon yn nodi safle gwledydd y byd yn ôl capasiti y pen o drydan a gynhyrwyd gan ynni gwynt; cyfansymiau 2024:[7]
| Safle | Gwledydd | Capasiti Ynni Gwynt (GigaWatt; GW) | Poblogaeth (miliwn) | GW y filiwn o bobl |
|---|---|---|---|---|
| 1 |  Yr Alban |
~12.4 | ~5.5 | 2.25 |
| 2 |  Sweden |
~17.3 | ~10.6 | 1.63 |
| 3 |  Denmarc |
~8.7 | ~5.9 | 1.48 |
| — |  Gogledd Iwerddon(rhanbarth) |
~1.33* | ~1.93 | 0.69 |
| 4 |  Netherlands |
~11.7 | ~17.5 | 0.67 |
| 5 |  Sbaen |
~31.8 | ~47.6 | 0.67 |
| 6 |  Cymru |
~2.03 | ~3.1 | 0.65 |
| 7 |  Canada |
~18.4 | ~39.6 | 0.46 |
| 8 |  Unol Daleithiau America |
~153.2 | ~347.3 | 0.44 |
| 9 |  Ffrainc |
~24.6 | ~66.7 | 0.37 |
| 10 |  Gweriniaeth Pobl Tsieina |
~521.7 | ~1,416.1 | 0.37 |
| 11 |  Gwlad Pwyl |
~10.1 | ~38.2 | 0.26 |
| 12 |  Lloegr |
~14.1 | ~56.0 | 0.25 |
| 13 |  Yr Eidal |
~12.9 | ~59.1 | 0.22 |
| 14 |  Twrci |
~12.9 | ~87.7 | 0.15 |
| 15 |  Brasil |
~33.0 | ~212.8 | 0.16 |
| 16 |  India |
~48.2 | ~1,463.9 | 0.03 |
Hanes
[golygu | golygu cod]Codwyd y tyrbin cynhyrchu trydan cyntaf yn yr Alban gan yr Athro James Blyth, Coleg Anderson, Glasgow yn 1887.[8] 10 metr oedd uchder y felin wynt a llieiniau cotwm ar yr hwyliau a chodwyd y felin yng ngardd gefn ei dŷ gwyliau yn Marykirk yn Kincardineshire a chasglwyd y trydan mewn batris arbennig a grewyd gan y Ffrancwr Camille Alphonse Faure. Defnyddiodd y trydan i oleuo'r tŷ.[8]
| Mathau gwahanol o felinau gwynt | |||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| |||||||||
Gweler hefyd
[golygu | golygu cod]Cyfeiriadau
[golygu | golygu cod]- ↑ Gipe, Paul (1993). "The Wind Industry's Experience with Aesthetic Criticism". Leonardo 26 (3): 243–248. doi:10.2307/1575818. JSTOR 1575818. https://archive.org/details/sim_leonardo_1993_26_3/page/243.
- ↑ Denmark breaks its own world record in wind energy
- ↑ "copi archif". Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2016-01-25. Cyrchwyd 2016-03-23.
- ↑ REN21 (2011). "Renewables 2011: Global Status Report" (PDF). t. 11. Archifwyd o'r gwreiddiol (PDF) ar 2013-06-19. Cyrchwyd 2016-03-23.
- ↑ The World Wind Energy Association (2014). 2014 Half-year Report. WWEA. tt. 1–8.
- ↑ Wind in power: 2015 European statistics- EWEA
- ↑ [https://www.visualcapitalist.com/top-countries-by-wind-power-capacity-in-2024/ visualcapitalist.com; adalwyd 22 Ionawr 2025.
- 1 2 Price, Trevor J (3 Mai 2005). "James Blyth – Britain's First Modern Wind Power Engineer". Wind Engineering 29 (3): 191–200. doi:10.1260/030952405774354921. Archifwyd o y gwreiddiol ar 6 Mehefin 2011. https://web.archive.org/web/20110606102707/http://www.ingentaconnect.com/content/mscp/wind/2005/00000029/00000003/art00002.