Dafydd Gam

Oddi ar Wicipedia
Neidio i: llywio, chwilio
Arfau Dafydd Gam

Uchelwr canoloesol Cymreig oedd Dafydd ap Llewelyn ap Hywel neu Dafydd Gam (tua 138025 Hydref 1415). Roedd yn frodor o ardal Aberhonddu, Brycheiniog. Caiff ei ystyried gan rai yn arch-fradwr i'r achos Cymreig.[1][2]

Bywgraffiad[golygu | golygu cod y dudalen]

Roedd yn wrthwynebwr blaengar i Owain Glyndŵr yn ne-ddwyrain Cymru. Cymerwyd ef yn garcharor gan Glyndŵr yng nghyffiniau Aberhonddu tua 1410 (neu o bosibl 1412).

Yn ddiweddarach, bu'n ymladd dros Harri V yn y Rhyfel Can Mlynedd yn Ffrainc, a lladdwyd ef ym Mrwydr Agincourt yn 1415. Mae traddodiad iddo gael ei urddo'n farchog ar faes y frwydr cyn iddo farw, ond nid oes tystiolaeth i gadarnhau hyn. Mae'n bosib mae Dafydd ap Llywelyn yw sail y Cymeriad Cymreig Fluellen cyfeirir ato yn y ddrama Henry V gan William Shakespeare lle mae'n ymddangos fel un o ysweiniaid brenin Lloegr. [3][4], er bod Davy Gam yn cael ei grybwyll wrth ei enw yn y ddrama fel un o'r rai bu farw; bu un o ddisgynyddion Dafydd Gam, John Games yn gyfaill i Shakespeare, gan hynny mae'n bosib bod y cymeriad cyffredinol a'r cyfeiriad penodol wedi ei grybwyll ganddo fo.

Credir i'r llysenw "Gam" gael ei ennill, efallai gan mai dim ond un llygad oedd ganddo neu ei fod yn llygatgroes.

Trwy briodas ei ferch Gwladus â Syr Wiliam ap Tomas o Raglan, roedd yn gyndad i deulu grymus yr Herbertiaid a hefyd i rai o Ieirll Penfro.

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. Y Bywgraffiadur DAFYDD GAM (bu f. 1415 ) [ http://yba.llgc.org.uk/cy/c-DAFY-GAM-1415.html] adalwyd 27 Rhagfyr 2015
  2. T. F. Tout, ‘Dafydd Gam (d. 1415)’, rev. R. R. Davies, Oxford Dictionary of National Biography, Oxford University Press, 2004; online edn, Jan 2008 adalwyd 27 Rhagfyr 2015
  3. T. F. Tout, ‘Dafydd Gam (d. 1415)’, rev. R. R. Davies, Oxford Dictionary of National Biography, Oxford University Press, 2004; online edn, Jan 2008 adalwyd 27 Rhagfyr 2015
  4. Spark Notes → Shakespeare Study Guides → Henry V → Character List Captain Fluellen, Captain MacMorris, and Captain Jamy [1] adalwyd 27 Rhagfyr 2015


Baner CymruEicon person Eginyn erthygl sydd uchod am Gymro neu Gymraes. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.