Coedwig Yatir

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Coedwig Yatir, coedwig ar gyrion yr anialwch
Lleoliad Coedwig Yatir
Caban Coedwigwyr. Defnyddir hefyd ar gyfer cynnal teithwyr
Cronfa Ddŵr Yatir
Coedwig yatir,mis Mawrth 2008

Mae Coedwig Yatir (Hebraeg: יתיר) yn goedwig yn Israel, ar ochr ddeheuol Mynydd Hebron, ar gyrion Anialwch y Negef. Mae'n ffinio â Llywodraethiaeth Hebron yn Awdurdod Palesteina. Mae'r goedwig yn gorchuddio ardal o 30,000 dunam (30 km2; 7,413 acer) a hi yw'r goedwig pwrpsol blanigwyd fwyaf yn Israel.[1]

Hanes[golygu | golygu cod y dudalen]

Plannwyd y coed cyntaf ym 1964 gan y Gronfa Genedlaethol Iddewig (JNF) ar fenter Yosef Weitz. Enwir y goedwig ar ôl dinas Llwyth Lefi hynafol a orweddai yma, Yatir, fel y’i crybwyllir yn yr Hen Destament, Llyfr Josua 21: 13-14. - Felly i ddisgynyddion Aaron yr offeiriad dyma nhw'n rhoi Hebron (oedd yn dref lloches i rywun oedd wedi lladd person arall), Libna, Iattir, Eshtemoa, Cholon, Debir, Ain, Iwtta, a Beth-shemesh, a'r tir pori o gwmpas pob un. Naw o drefi wedi'u cymryd o diriogaeth y ddau lwyth yma.[2]

Mae gan Goedwig Yatir a'r ardal o'i hamgylch amrywiaeth eang o safleoedd archeolegol, sy'n dyddio o gyfnod Israel (Tel Arad, Khirbet Yatir) i gyfnod yr Ail Deml (Khirbet Anim, Susya). Yn y goedwig ei hun mae yna nifer o windai a gosodiadau amaethyddol sy'n tystio i ffordd o fyw'r preswylwyr yn y gwahanol gyfnodau.

Mae'n cael ei blannu dros bedair miliwn o goed, conwydd yn bennaf fel Pinwydden Halab a cypreswydden, ond hefyd coed collddail fel terebinth, tamarisk, jujube, carob, olewydd, Ffigysbren, ewcalyptws ac acacia, yn ogystal â grawnwin ac amrywiol lwyni. Mae coedwig Yatir wedi newid y dirwedd cras i'r gogledd o'r Negev, er bod llawer o arbenigwyr yn besimistaidd. Mae wedi profi i fod yn offeryn ecolegol pwysig i atal anialwch yn y bryniau i'r gogledd-ddwyrain o Beersheba.

Mae'r goedwig yn gymharol uchel, rhwng 400 ac 850 metr uwch lefel y môr, mewn rhanbarth lled-cras gyda dyodiad arferol blynyddol o 300-350mm

Anifeiliaid ac Adar Yatir[golygu | golygu cod y dudalen]

Mae gan goedwig amrywiaeth eang o anifeiliaid:[3]

mamaliaid - jacal euraidd, llwynog, ceirw Tir Israel, Caracal, Cape Hare, hyena streipiog, mochyn daear, porcupine cribog Indiaidd, mongŵs, bele ffawydd, fwlbart marmor, blaidd llwyd a baedd gwyllt.
adar - Tylluan gorniog, Tylluan glustiog, Tytonidae (teulu'r Dylluan Wen), Cudyll Coch, Ceiliog gwaun copog, sgrech y coed, Cylfinir Cerrig Ewrasiaidd, Eryr ymerodrol dwyreiniol, Eryr euraid, Nico, Llinos werdd, petrisen a Gwybedog gwenyn.

Ecoleg Coedwig Yatir[golygu | golygu cod y dudalen]

Mae astudiaethau a gynhaliwyd yng nghoedwig Yatir o dan gyfarwyddyd yr Athro Dan Yakir o Sefydliad Gwyddoniaeth Weizmann, mewn cydweithrediad â'r Sefydliad Ymchwil Anialwch yn Sde Boker, wedi dangos bod y coed yn gweithredu fel trap ar gyfer carbon yn yr awyr.[4][5] Mae cysgod a ddarperir gan goed a blannwyd yn yr anialwch hefyd yn lleihau anweddiad y glawiad prin.[6]

Mae Sefydliad Astudiaethau Amgylcheddol Arava yn cynnal ymchwil yng nghoedwig Yatir sy'n canolbwyntio ar gnydau fel dyddiadau a grawnwin a dyfir yng nghyffiniau coedwig Yatir.[7] Mae'r ymchwil yn rhan o brosiect gyda'r nod o gyflwyno cnydau newydd i barthau cras a halwynog.[8]

Oriel[golygu | golygu cod y dudalen]

Dolenni[golygu | golygu cod y dudalen]

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

Flag Israel template.gif Eginyn erthygl sydd uchod am Israel. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.

[{Categori:Israel]]