Cudyll coch

Oddi ar Wicipedia
(Ailgyfeiriad oddi wrth Cudyll Coch)
Neidio i: llywio, chwilio
Cudyll Coch
Dosbarthiad gwyddonol
Teyrnas: Animalia
Ffylwm: Chordata
Dosbarth: Aves
Urdd: Falconiformes
Teulu: Falconidae
Genws: Falco
Rhywogaeth: F. tinnunculus
Enw deuenwol
Falco tinnunculus
Linnaeus, 1758
Falco tinnunculus

Mae'r Cudyll coch (Falco tinnunculus) yn aderyn rheibiol sy'n nythu trwy rannau helaeth o Ewrop, Asia ac Affrica.

Aderyn rheibiol gweddol fychan yw'r Cudyll coch, rhwng 34 a 38 cm o hyd a 70–80 cm ar draws yr adenydd. Mae'r rhan fwyaf o'r plu yn frown gyda smotiau du, ac mae gan y ceiliog ben a chynffon llwydlas. With iddo hedfan, gellir ei adnabod o'r gynffon hir, adenydd hir a'r ffaith ei fod yn aml yn medru aros yn ei unfan yn yr awyr wrth hela.

Anifeiliaid bychan, yn enwedig gwahanol fathau o lygod, yw'r prif fwyd, ond mae hefyd yn bwyta adar bychain, llyffantod a phryfed. Mae'n hela dros dir agored fel rheol, yn aml yn aros yn ei unfan yn yr awyr i wylio am symudiad cyn plymio i'r ddaear. Maent yn nythu mewn coed, yn am yn defnyddio hen nythod brain, ar greigiau neu ar adeiladau.

Mae'r Cudyll coch yn aderyn cyffredin a chyfarwydd yng Nghymru, er fod ei nifer wedi gostwng rhywfaint yn y blynyddoedd diwethaf, efallai oherwydd newidiadau mewn amaethyddiaeth. Gellir ei weld yn aml yn hela'r darnau glaswellt ar ochrau traffyrdd.

Heboca yn yr Oesoedd Canol[golygu | golygu cod y dudalen]

Yn nhraethawd doethuriaeth Howard WillamsAdar yng Ngwaith y Cywyddwyr (2014) dau gyfeiriad yn unig i’r Cudyll coch sydd, o’i gymharu a 9 cyfeiriad at y Cudyll bach. Arwydd yw hwn, o bosib, nas defnyddid y cudyll coch i ddibenion heboca yn yr Oesoedd Canol cymaint ac y defnyddid ei gefnder llai. Roedd un o'r ddau gyfeiriadau hefyd yn ddigon amwys: meddai Howard, “Nid yw’n anodd credu mai aderyn cyfansawdd a ddisgrifir ambell waith... Ni fyddai beirdd yr Oesoedd Canol yn unigryw yn hyn o beth. Dengys yr aderyn ysglyfaethus yn y gerdd enwog gan I. D. Hooson, ‘Y Cudyll Coch’, nodweddion a berthyn i dair rhywogaeth, sef y Boda a’r Gwalch glas yn ogystal â'r cudyll coch ei hun”.[1]

Rhestr Wicidata:


rhywogaeth enw tacson delwedd
Caracara cyffredin Caracara plancus
Caracara plancus -Fazenda Campo de Ouro, Piraju, Brasil-8-3c.jpg
Caracara gyddf-felyn Daptrius ater
Black Caracara (5320732936).jpg
Caracara gyddfgoch Ibycter americanus
Ibycter americanus 2.jpg
Caracara penfelyn Milvago chimachima
Yellow-headed Caracara.jpg
Corhebog adain fannog Spiziapteryx circumcincta
Spiziapteryx circumcincta 1862.jpg
Corhebog Borneo Microhierax latifrons
Microhieraxlatifrons.JPG
Corhebog brith Microhierax melanoleucos
Pied falconet, (Microhierax melanoleucos) from pakke tiger reserve JEG3641 (cropped).jpg
Corhebog clunddu Microhierax fringillarius
Microhierax fringillarius Museum de Genève.JPG
Corhebog torchog Microhierax caerulescens
Microhierax caerulescens Museum de Genève.JPG
Corhebog y Philipinau Microhierax erythrogenys
Philippine Falconet - Microhierax erythrogenys.jpg
Hebog chwerthinog Herpetotheres cachinnans
Lachfalke.jpg
Hebog yr Ehedydd Falco subbuteo
Falco subbuteo NAUMANN.jpg
Tsimango Milvago chimango
Milvago chimango -Rio Grande, Rio Gande do Sul, Brazil-8.jpg
Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]