Barry John

Barry John
Ganwyd	6 Ionawr 1945  Cefneithin
Bu farw	4 Chwefror 2024  Caerdydd, Ysbyty Athrofaol Cymru
Dinasyddiaeth	Cymru
Alma mater	Ysgol y Gwendraeth Coleg Prifysgol y Drindod
Galwedigaeth	chwaraewr rygbi'r undeb
Taldra	178 centimetr
Pwysau	75 cilogram
Chwaraeon
Tîm/au	Clwb Rygbi Caerdydd, Y Barbariaid, Clwb Rygbi Llanelli, Tîm rygbi'r undeb cenedlaethol Cymru, Y Llewod Prydeinig a Gwyddelig
Safle	maswr
Gwlad chwaraeon	Cymru

Cyn-chwaraewr rygbi o Gymru oedd Barry John (6 Ionawr 1945 – 4 Chwefror 2024). Ef oedd y maswr gorau yn hanes Rygbi'r undeb ym marn llawer o feirniaid. Cafodd y llysenw "The King" ar ôl taith y Llewod Prydeinig yn Seland Newydd ym 1971. Daeth ei bartneriaeth gyda Gareth Edwards yn chwedlonol.

Bywyd cynnar ac addysg

Ganwyd Barry yng Nghefneithin, Sir Gaerfyrddin. Aeth i Ysgol Ramadeg y Gwendraeth ac aeth ymlaen i Goleg y Drindod, Caerfyrddin er mwyn hyfforddi fel athro. Astudiodd addysg gorfforol, gwyddoniaeth a garddwriaeth. Yn 1967 cymerod swydd fel athro addysg gorfforol yn Ysgol Monkton yng Nghaerdydd, ysgol breifat ar gyfer bechgyn rhwng 8 ac 16 oed.

Gyrfa

Gwnaeth ei ymddangosiad cyntaf dros glwb rygbi Llanelli pan oedd dal yn yr ysgol. Chwaraeodd ei gêm gyntaf i Gymru ym 1967, pan oedd yn fyfyriwr yng Ngholeg y Drindod, Caerfyrddin, gan gymeryd lle David Watkins. Ffurfiodd bartneriaeth gyda'r mwyaf effeithiol yn hanes y gêm gyda'r mewnwr Gareth Edwards yn y tîm cenedlaethol.

Ymhen blwyddyn yr oedd wedi ei ddewis i deithio gyda'r Llewod Prydeinig i Dde Affrica, ond gorfodwyd ef i ddychwelyd adref ar ôl y gém brawf gyntaf oherwydd anaf. Ym 1971 aeth ar daith eto gyda'r Llewod, y tro hwn i Seland Newydd gyda Carwyn James, yntau yn frodor o Gefneithin, fel hyfforddwr. Enillodd y Llewod y gyfres o gemau prawf 2 - 1, gydag un prawf yn diweddu'n gyfartal, yr unig dro yn eu hanes i'r Llewod ennill cyfres yn Seland Newydd. O'r 48 pwynt a sgoriwyd gan y Llewod dros y pedair gêm, Barry John a sgoriodd 30, a rhoddwyd yr enw "Y Brenin John" iddo gan gyfryngau a chefnogwyr Seland Newydd.

Flwyddyn yn ddiweddarach, cyhoeddodd ei ymddeoliad yn 27 oed ac ar ôl ennill 25 o gapiau i Gymru. Cipiwyd ei le yn nhîm Cymru gan Phil Bennett. Daeth John yn golofnydd a darlledwr, cyn penderfynu tynnu'n ôl yn llwyr o rygbi.

Bywyd personol

Ym mis Medi 1969, priododd Janet Talfan Davies, merch y bargyfreithiwr Alun Talfan Davies QC. Cawsant bedwar o blant ond gwahanodd y ddau yn ddiweddarach.

Bu farw yn 79 oed, yn Ysbyty Athrofaol Cymru yng Nghaerdydd, yng nghwmni ei wraig a'i blant.

Llyfryddiaeth

• Bevan, Alun Wyn (2005). Stradey Stories. Llandysul: Gwasg Gomer. ISBN 978-1-84323-570-5.
• Billot, John (1972). All Blacks in Wales. Ferndale: Ron Jones Publications.
• Billot, John (1974). Springboks in Wales. Ferndale: Ron Jones Publications.
• Davies, D. E. (1975). Cardiff Rugby Club, History and Statistics 1876–1975. Risca: The Starling Press. ISBN 0-9504421-0-0.
• Godwin, Terry (1984). The International Rugby Championship 1883–1983. London: Willow Books. ISBN 0-00-218060-X.
• Griffiths, John (1990). British Lions. Swindon: Crowood Press. ISBN 1-85223-541-1.
• Griffiths, John (1987). The Phoenix Book of International Rugby Records. London: Phoenix House. ISBN 0-460-07003-7.
• Hughes, Gareth (1986). The Scarlets: A History of Llanelli Rugby Club. Llanelli: Llanelli Borough Council. ISBN 0-906821-05-3.
• Jenkins, John M.; et al. (1991). Who's Who of Welsh International Rugby Players. Wrexham: Bridge Books. ISBN 1-872424-10-4.
• John, Barry (1974). The Barry John Story. London: Collins. ISBN 0-00-216011-0.
• Owen, Arwyn, gol. (1972). Welsh Brewers Rugby Annual for Wales 1971–72. Cardiff: Welsh Brewers.
• Parker, A. C. (1970). The Springboks, 1891–1970. London: Cassell & Company. ISBN 0-304-93591-3.
• Richards, Alun (1980). A Touch of Glory: 100 Years of Welsh Rugby. London: Michael Joseph. ISBN 0-7181-1938-X.
• Smith, David; Williams, Gareth (1980). Fields of Praise: The Official History of The Welsh Rugby Union. Cardiff: University of Wales Press. ISBN 0-7083-0766-3.
• Starmer-Smith, Nigel (1977). The Barbarians. Macdonald & Jane's Publishers. ISBN 0-86007-552-4.
• Thomas, Clem; Nicholson, Geoffrey (1980). Welsh Rugby, The Crowning Years 1968–1980. London: Collins. ISBN 0-00-211641-3.
• Thomas, J. B. G. (1980). The Illustrated History of Welsh Rugby. London: Pelham Books. ISBN 0-7207-1268-8.
• Thomas, J. B. G. (1970). Rugby in Wales. Swansea: Christopher Davies (publishers).
• Thomas, Wayne (1979). A Century of Welsh Rugby Players. Ansells.

Cyfeiriadau

Eginyn erthygl sydd uchod am un o Gymru. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.