Diciâu

Rhestr Afiechydon

Pwyswch ar dangos i weld y rhestr. Rhestr AIDS Afiechyd meddwl Alcoholiaeth Annwyd Anorecsia nerfosa Asma Syndrom Asperger Awtistiaeth Blinder meddwl Brech goch Brech ieir Brech Wen Briwiau'r geg BSE Cansar Cen gwallt Clefyd Alzheimer Clefyd y galon Clefyd y gwair Clefyd y siwgr Clunwst Clwy'r marchogion Clwy'r pennau Clwyf y traed a’r genau Colera Creithiau Croen gyda chraciau Croen sensitif Croen sych Croenlid (Ecsema) Cur pen Cur pen eithafol Cylchrediad y gwaed Cymalau ystyfnig Dafad (ar y croen) Diffyg traul Dolur annwyd Dolur gwddw Dolur rhydd Yr Eryr Ffibrosis systig Ffliw Ffliw adar Gorguro’r galon Gwahanglwyf Gwlychu gwely Gwynegon (Cricmala) Gorguro’r galon HIV Iselder ysbryd Liwcemia Llau pen Llais cryglyd Llid y bledren Llid y cyfbilen Llosg eira Llosg haul Llosgiadau Malaria Mislif afreolaidd Mislif poenus Mislif ysgafn Nam ar y clyw Nerfau Niwmonia Peswch Pigyn clust Plorod Poliomyelitis Poeni Rwbela Rhwymedd Twymyn y gwair Tyndra’r cyhyrau

Achosion o'r Diciâu yn 2009. Ceir y ganran uchaf yn Affrica i'r de o'r Sahara.

Clefyd a achosir gan deulu o facteria, yn enwedig Mycobacterium tuberculosis yw'r Diciâu. Hen enw ar y clefyd oedd y ddarfodedigaeth. Mae'n effeithio ar yr ysgyfaint yn bennaf, ond gall hefyd effeithio ar y system nerfau a rhannau eraill o'r corff.

Y prif symptomau yw peswch nodweddiadol, yn aml gyda gwaed yn y poer, grews uchel a cholli pwysau. Gall y clefyd ledaenu trwy'r aer, wrth i rai sy'n dioddef ohono besychu, tisian neu boeri. Yn y gorllewin, mae'r clefyd yn awr yn llawr llai cyffredin nag yn y gorffennol, ond mae'n parhau yn gyffredin mewn llawr rhan o'r Trydydd Byd.

Cyhoeddodd Robert Koch ei ddarganfyddiad mai Mycobacterium tuberculosis oedd yn achosi'r diciâu ar 24 Mawrth 1882.

Pobl enwog fu farw o'r Diciâu

• Charlotte Brontë, Emily Brontë ac eraill o'r teulu
• Franz Kafka (llenor)
• George Orwell (llenor)
• Max Planck, gwyddonydd
• Igor Stravinsky (cyfansoddwr)

Diciâu mewn anifeiliaid

Mae mycobacterium bovis yn achosi diciâu mewn gwartheg. Gall y clefyd gael ei gario gan anifeiliaid eraill. Yng Nghymru, roedd gan y Cynulliad gynllun i ddifa Moch daear o fewn ardal gyfyngedig fel arbrawf i weld a oedd hyn yn atal lledaeniad y clefyd ymysg gwartheg, ond bu rhaid rhoi'r gorau i'r cynllun yn dilyn dyfarniad llys yn Awst 2010.