Cytundeb Maastricht

Oddi ar Wicipedia
Neidio i: llywio, chwilio
 Rhybudd! Broom icon.png Mae safon iaith a mynegiant yr erthygl hon yn annerbyniol ac mae angen ei gwella.
Gallai rhannau o'r erthygl, neu'r erthygl gyfan, fod yn anodd i'w deall oherwydd camgymeriadau gramadegol, camsillafu, termau anghywir neu wallau ieithyddol eraill. Mae croeso i chi fynd ati i gywiro'r gwallau hyn.
Mae'r nodyn yma yn rhoi'r erthygl yn y categori Tudalennau â phroblemau ieithyddol.

Arwyddwyd Cytundeb Maastricht (ei henw iawn yw Cytundeb yr Undeb Ewropeaidd) ym Maastricht gan aelod-gwladwriaethau y Cymuned Ewropeaidd ym 1992 i greu yr Undeb Ewropeaidd ar ôl trafodaethau ar gyfer undeb ariannol ac yndeb gwleidyddiol.

O ganlyniad i'r cytundeb cyflwynwyd arian sengl yr UE, yr Ewro a strwythr tair colofn yr Undeb:

  • Colofn y Cymuned
  • Colofn polisi tramor a diogelwch cyffredin (colofn CFSP) a
  • Colofn cyfiawnder a materion mewnol (colofn JHA).

Sylfaen y golofn CFSP yw cyfweithrediad gwleidyddiol Ewropeaidd (EPC). Colofn JHA sy'n golygu cydweithrediad ar gyfer ataliad tor-cyfraith, cyfiawnder troseddol, cyfiawnder sifil, noddfa a mewnfydiad.

Roedd y Gymuned Ewropeaidd yn weithio ar gyfer materion economaidd a masnachol. Roedd y Comisiwn Ewropeaidd a'r Llys Cyfiawnder Ewrop yn annibyniol o'r llywodraethau'r aelod-gwladwriaethau ac yn nerthol iawn. Etholwyd Senedd Ewrop gan drigolion yr EC. Roedd llywodraethau'r aelod-gwladwriaethau yn rhannu pŵer sydd ar ôl ac ers canol y 1980au roedden gwneud hynny yn pennaf drwy pleidlais fwyafrifol. Fel hynny roedd sefydliadau rhyngwladol yn mwy nerthol nag llywodraethau cenhedlaethol.

Roedd ddadl am gyfrifoldebau ar gyfer polisi tramor, milwrol a materion throseddol. Roedd rhai yn eisiau fod hi gan yr EC, ac eraill fod hi'n rhaid i lywodraethau cenhedlaethol fod yn gyfrifol am hynny. Fel cyfaddawd cyflwynwyd strwythr tair colofn er mwyn wahanu y cyfrifoldebau economaidd a thraddodiadol (megis colofn y Cymuned) i'r materion newydd (sef colofn CFSP a cholofn JHA).

Arwyddwyd Cytundeb Maastricht ar 7 Chwefror, 1992 ym Maastricht yn yr Iseldiroedd, lle y trafodaethau terfynol ym mis Rhagfyr 1991. Daeth i rym ar 1 Tachwedd, 1993 a cafodd ei diwygio sawl waith ers hynny.

Cytundebau, strwythur a hanes yr Undeb Ewropeaidd
1951/1952 1957/1958 1965/1967 1992/1993 1997/1999 2001/2003 2007/2009 (?)
U N D E B   E W R O P E A I D D   ( U E )
Cymuned Ewropeaidd Glo a Dur (CEGD)
Cymuned Economaidd Ewropeaidd (CEE) Cymuned Ewropeaidd (CE)
Cymuned Ewropeaidd Ynni Atomig (Euratom)
Tair Cymuned Ewropeaidd: CEGD, CEE ac Euratom Cyfiawnder a Materion Cartref  
Heddlu a Chydweithrediad Cyfreithiol
mewn Materion Trosedd
Polisi Tramor a Diogelwch Cyffredin (PTDC)
Cytundeb Paris Cytundebau Rhufain Cytundeb Cyfuno Cytundeb Maastricht Cytundeb Amsterdam Cytundeb Nice Cytundeb Lisbon

"Tri philer yr Undeb Ewropeaidd"
(y Cymunedau Ewropeaidd, y PTDC, a Heddlu a Chydweithrediad Cyfreithiol)