Ynysoedd y Moelrhoniaid

Oddi ar Wicipedia
Neidio i: llywio, chwilio
The Skerries Lighthouse (Ynys Y Moelrhoniaid) off NW Anglesey. - geograph.org.uk - 96494.jpg

Casgliad o ynysoedd creigiog yw Ynysoedd y Moelrhoniaid (Saesneg The Skerries) (cyfeiriad grid SH268948). Mae'r ynysoedd yn mesur tua 17 hectar (42 erw) ac yn gorwedd tua 3 km (1.5 milltir) oddi ar Trwyn y Gadair yng ngogledd orllewin Ynys Môn. Mae'r ynysoedd yn berchen i Trinity House ers 1841[1] ac mae goleudy wedi sefyll ar yr ynysoedd ers 1717[1].

Mae'r ynysoedd yn nythfa bwysig i Forwennoliaid y Gogledd, gyda bron i 4,000 o barau yn nythu yno yn 2017.

Daw tarddiad yr enw "Moelrhoniaid" o'r morloi sydd i'w gweld o amgylch yr ynysoedd[2] tra bod yr enw Saesneg "Skerries" yn dod o'r gair Llychlyneg "sker" sy'n golygu ynys greigiog fechan[3].

Adar y Môr[golygu | golygu cod y dudalen]

Mae'r Moelrhoniaid yn Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig oherwydd ei fod yn nythfa pwysig i Forwennoliaid y Gogledd[4] gyda bron i 4,000 o barau yn nythu ar yr ynysoedd yn 2016 sydd yn golygu ei fod y nythfa fwyaf o Forwennoliaid y Gogledd yn Ynysoedd Prydain[5]. Mae'r ynys hefyd yn gartref i Forwennol Gyffredin a'r Forwennol Wridog sydd llawer mwy prin[5]. Yn ogystal a'r Môr Wennoliaid, mae sawl rhiwiogaeth arall yn nythu ar yr ynysoedd gan gynnwys y Pâl, Gwylan y penwaig, Gwylan gefnddu fach a'r Wylan goesddu[6].

Mae wardeniaid yr RSPB yn edrych ar ôl y nythfa rhwng mis Mai ac Awst tra bod yr adar yn nythu[5].

Goleudy Ynysoedd y Moelrhoniaid[golygu | golygu cod y dudalen]

Mae goleudy wedi sefyll ar yr ynysoedd ers 1717 wedi i William Trench sicrhau patent gan y Frenhines Anne i adeiladu goleudy am rent o £5 y flwyddyn. Bwriad Trench oedd i godi toll o geiniog ar pob llong a dwy geiniog ar pob tunnell o nwyddau oedd yn pasio'r Moelrhoniaid. Methodd Trench a sicrhau fod y llongau yn talu'r tollau a phan fu farw yn 1729 roedd wedi colli ei ffortiwn[1].

Erbyn i Trinity House brynnu'r ynysoedd am £444,984 ym 1841 roedd y goleudy wedi newid o fod yn llosgi glo i fod yn llosgi olew. Ym 1927 newidiwyd y goleudy i fod yn oleudy trydan ac ym 1987 gadawodd y ceidwad llawn amser olaf wrth i'r goleudy ddod yn gwbwl awtomatig[7].

Dolenni allanol[golygu | golygu cod y dudalen]

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. 1.0 1.1 1.2 "Skerries Lighthouse". Trinity House. https://www.trinityhouse.co.uk/lighthouses-and-lightvessels/skerries-lighthouse.
  2. "The Skerries". Comisiwn Brenhinol Henebion Cymru. http://www.coflein.gov.uk/en/site/506357/details/the-skerries.
  3. "skerry". Dictionary.com. http://dictionary.reference.com/browse/skerry.
  4. "Holyhead Bay and The Skerries". Cyfoeth Naturiol Cymru (pdf). http://naturalresources.wales/media/674485/mca-07-holyhead-bay-and-the-skerries_final.pdf.
  5. 5.0 5.1 5.2 "2016 saw the re-tern of the rarest breeding seabird in wales". Roseate Tern Life Project. http://roseatetern.org/news/2016-saw-the-re-tern-of-the-rarest-breeding-seabird-inwales.
  6. "The Skerries". RSPB. https://www.rspb.org.uk/reserves-and-events/find-a-reserve/reserves-a-z/reserves-by-name/t/theskerries/.
  7. "From the Skerries to the Smalls, the automation of Welsh lighthouses". BBC. http://www.bbc.co.uk/blogs/wales/entries/fbe0c37c-9866-3286-8abc-6803ae579615.