Tim Peake

Oddi ar Wicipedia
Neidio i: llywio, chwilio
Tim Peake
CMG
Timothy Peake, official portrait.jpg
Peake yn 2013
Cenedligrwydd Prydeiniwr
Statws Gweithredol
Ganed Timothy Nigel Peake
(1972-04-07) 7 Ebrill 1972 (45 oed)[1]
Chichester, Sussex, Lloegr
Swyddi arall
Peilot prawf
Swydd flaenorol
Swyddog Y Fyddin Brydeinig
Prifysgol Portsmouth (BSc)
Rheng Uwchgapten
Amser yn y gofod
185 diwrnod 22 awr 11 munud
(15 Rhagfyr 2015 - 18 Mehefin 2016)
Dewiswyd Grŵp ESA 2009
Cyfanswm EVA
1
Cyfanswm amser EVA
4 awr , 43 munud
Teithiau Soyuz TMA-19M (Taith 46/Taith 47)
Bathodyn taith
Soyuz-TMA-19M-Mission-Patch.png ISS Expedition 46 Patch.svg ISS Expedition 47 Patch.svg
Gwobrau CMG
Gwefan principia.org.uk

Mae Timothy Nigel Peake CMG (ganwyd 7 Ebrill 1972) yn swyddog yng Nghorfflu Awyr y Fyddin Brydeinig, gofodwr Asiantaeth Ofod Ewropeaidd (ESA)[2] ac aelod o griw'r Orsaf Ofod Ryngwladol (ISS).

Fe oedd gofodwr cyntaf ESA o wledydd Prydain, a'r ail ofodwr i wisgo bathodyn baner yr Undeb (y cyntaf oedd Helen Sharman), y chweched unigolyn a anwyd yn y Deyrnas Unedig i fynd ar yr Orsaf Ofod Ryngwladol (y cyntaf oedd gofodwr NASA, Michael Foale yn 2003) a'r seithfed unigolyn a anwyd yn y DU i fynd i'r gofod (y cyntaf oedd Helen Sharman, a ymwelodd â Mir fel rhan o Brosiect Juno yn 1991).[3] Cychwynnodd gwrs hyfforddiant dwys gofodwyr ESA yn Medi 2009 a graddiodd ar 22 Tachwedd 2010.[4]

Bywyd cynnar[golygu | golygu cod y dudalen]

Ganwyd Peake yn Chichester, Gorllewin Sussex.[1] ac astudiodd yn Ysgol Uwchradd Chichester i Fechgyn, gan adael yn 1990 i fynychu Academi Filwrol Frenhinol Sandhurst.[5]

Gyrfa[golygu | golygu cod y dudalen]

Milwrol ac awyrennol[golygu | golygu cod y dudalen]

Ar ôl graddio o Academi Filwrol Frenhinol Sandhurst, derbyniodd Peake gomisiwn byr yn gwasanaethu fel ail is-gapten yng Nghorfflu Awyr y Fyddin ar 8 Awst 1992.[6] Gwasanaethodd fel rheolwr platŵn gyda'r Royal Green Jackets,[7] ac fe'i dyrchafwyd yn is-gapten ar 8 Awst 1994.[8] Ar 9 Gorffennaf 1997, cafodd ei drosglwyddo i gomisiwn rheolaidd, gan dderbyn dyrchafiad i fod yn gapten ar 20 Awst.[9][10] Daeth Peake yn beilot hofrennydd cymwysedig yn 1994 hyfforddwr hofrennydd cymwysedig yn 1998, gan raddio o CFS(H) yn Ysgol Hedfan Hofrennydd Amddiffyn yn RAF Shawbury[11], Swydd Amwythig. Dyrchafwyd yn uwchgapten ar 31 Gorffennaf 2004,[12] a graddiodd o Ysgol Beilot Prawf Empire yn Wiltshire y flwyddyn ganlynol, a dyfarnwyd y Westland Trophy iddo am fod y myfyriwr cylchdro adain gorau. Yna, bu'n gwasanaethu ar Sgwadron Gwerthuso a Phrofi Adain Cylchdro (RWTES) yn MOD Boscombe Down yn cwblhau treialon ar hofrenyddion Apache.

Cwblhaodd Peake BSc (Anrh) mewn Deinameg a Gwerthuso Hedfan ym Mhrifysgol Portsmouth y flwyddyn ganlynol.[13] Gadawodd Peake y fyddin yn 2009 ar ôl 17 mlynedd o wasanaeth a dros 3,000 o oriau hedfan yn ei lyfr, a daeth yn beilot prawf gyda AgustaWestland.[14][15]

Astronotegol[golygu | golygu cod y dudalen]

Peake ar daith NEEMO 16

Curodd Peake dros 9,000 o ymgeiswyr eraill ar gyfer un o'r chwe lle ar raglen hyfforddi gofodwr newydd ESA. Roedd y broses dewis yn cynnwys cymryd profion academaidd, asesiadau ffitrwydd a sawl cyfweliad.[16] Symudodd Peake i Cologne gyda'i deulu ar gyfer yr hyfforddiant ESA.[17]

Peake oedd yr unigolyn cyntaf o Brydain neu a anwyd yn y DU i hedfan i'r gofod heb gontract preifat (Helen Sharman oedd y Prydeiniwr gyntaf yn y gofod[18]) neu ddinasyddiaeth dramor (Michael Foale, Gregory H. Johnson, Pierau Gwerthwyr, Nicholas Patrick,[19] Richard Garriott a Mark Shuttleworth).

Fel rhan o'i hyfforddiant helaeth fel gofodwr yn 2011, ymunodd Peake a phum gofodwr arall ar daith ryngwladol, yn byw ac archwilio sustem ogofâu yn Sardinia. Roedd y daith hon yn eu galluogi i astudio sut mae pobl yn ymateb i fyw mewn amodau eithafol wedi ei ynysu yn llwyr o'r byd y tu allan. Roedd y daith yn rhoi syniad i'r tîm o'r hyn y gallent ei ddisgwyl a sut byddent yn ymdopi yng ngofod cyfyng yr ISS.[20]

Ar 16 Ebrill 2012, cyhoeddodd NASA y byddai Peake yn gwasanaethu fel aquanaut ar fwrdd y labordy tanddwr Aquarius yn ystod y daith ymchwil tanfor NEEMO 16, i gychwyn ar 11 Mehefin 2012 a phara deuddeg diwrnod.[21][22] Cyrhaeddodd criw NEEMO 16 yn llwyddiannus am 11:05am ar 11 Mehefin.[23] Ar fore 12 Mehefin, daeth Peake a'i griw yn aquanauts swyddogol, ar ôl treulio dros 24 awr o dan y dŵr.[24] Dychwelodd y criw yn ddiogel i'r wyneb ar 22 Mehefin.[25]

Yn ystod Alldaith 44 gwasanaethodd Peake fel gofodwr wrth gefn ar gyfer ehediad gofod Soyuz TMA-17M.[26][27]

Taith i'r Orsaf Ofod Ryngwladol[golygu | golygu cod y dudalen]

Teithiodd Peake i'r Orsaf Ofod Ryngwladol (ISS), ar 15 Rhagfyr 2015, ar gyfer Taith 46 a 47.[28][29] Fe'i lansiwyd yn llwyddiannus am 11:03 GMT o Baikonur Cosmodrome[30] ar fwrdd Soyuz TMA-19M. Y wefan swyddogol ar gyfer ei daith yw principia.org.uk.[31]

Yn ystod y lansiad, yn ôl y traddodiad, roedd pob cosmonot yn cael dewis tri o ganeuon i'w chwarae iddyn nhw. Dewisodd Tim ganeuon Queen - "Don't Stop Me Now", U2 - "Beautiful Day" a Coldplay - "A Sky Full of Stars".[32]

Wrth ddocio, methodd sustem lywio ddocio Kurs, a roedd rhaid i Yuri Malenchenko ddocio â llaw. Fe ohiriodd hyn y docio gyda ISS o 10 munud. Dociodd y Soyuz gyda'r ISS yn y pendraw am 17:33 GMT.[33] Derbyniodd Peake negeseuon o gefnogaeth gan y Frenhines ac Elton John, ar ôl docio yn llwyddiannus.[34] Ei bryd cyntaf ar yr ISS oedd brechdan bacwn a phaned o de.[35]

Darlledwyd neges flwyddyn newydd gan Tim Peake gan y BBC i ddathlu 2016.[36][37]

Cefnogodd Peake gerddediad gofod gan ddau ofodwr Americanaidd ar 21 Rhagfyr 2015. Cymerodd rhan yn y cerddediad gofod cyntaf y tu allan i'r ISS gan ofodwr Prydeinig ar 15 Ionawr 2016. Diben y cerddediad oedd cyfnewid uned 'sequential shunt' diffygiol ar baneli solar yr orsaf.[38]

Ar 24 Ebrill 2016, rhedodd Peake Marathon Llundain 2016 yn defnyddio melin draed yr ISS. Peake oedd y dyn cyntaf i redeg marathon o'r gofod ac yr ail unigolyn i redeg marathon yn y gofod, ar ôl Sunita Williams, a redodd Marathon Boston 2007 o'r ISS.[39]

Penodwyd Peake yn Gydymaith Urdd Sant Michael a Sant Siôr (CMG) yn Anrhydeddau Pen-blwydd 2016 ar gyfer gwasanaethau i ymchwil gofod ac addysg wyddonol.[40]

Ar 18 Mehefin 2016, dychwelodd Peake o'r ISS i'r ddaear ar fwrdd modiwl disgyniad y llong ofod Soyuz a'i cymerodd i'r orsaf ofod ym mis Rhagfyr 2015. Glaniodd y llong ofod ar baith y Kazakh yn Kazakhstan bron 300 milltir i'r de-orllewin o ddinas fawr Karaganda, gan lanio am 09.15 UTC. Roedd Peake wedi cwblhau tua 3000 cylchdro o'r Ddaear a oedd yn cwmpasu pellter o 125 miliwn cilomedr (78 miliwn milltir).[41]

Partneriaeth yr Orsaf Ofod Ryngwladol a Gwobr Heddwch Nobel[golygu | golygu cod y dudalen]

Yng Nghynhadledd Gofod Genedlaethol Myfyrwyr y DU yn gynnar yn 2014, mynegodd Peak ei gefnogaeth i'r cynllun i wobrwyo Gwobr Heddwch Nobel i bartneriaeth yr Orsaf Ofod Rhyngwladol.

"Roeddwn yn falch iawn i ddarllen am yr Orsaf Ofod Ryngwladol a'r trafodaethau i'w henwebu ar gyfer y Wobr Heddwch Nobel oherwydd ... mae wedi bod yn un o'r rhai partneriaethau rhyngwladol mwyaf anhygoel ...[Mae'r ISS] yn wir wedi dod â llawer o wledydd at ei gilydd drwy amseroedd anodd, ac yn parhau i wneud hynny."

Nododd Peake fod cyfyngiadau cynyddol ar raglenni gofod o gwmpas y byd, a bydd mentrau ar y cyd fel ISS yn angenrheidiol ar gyfer ymdrechion yn y dyfodol. "Rwy'n credu mai model [yr ISS] yw'r un fydd angen ar gyfer archwilio'r gofod yn y dyfodol oherwydd gyda chyllidebau yn dod yn fwy ac yn fwy cyfyngedig, yn wir nid yw un genedl yn mynd i allu i ehangu archwilio pellach allan i gysawd yr haul, i blaned Mawrth , a thu hwnt. Rydym yn mynd i orfod gweithio gyda'i gilydd ar brosiectau."[42]

Bywyd personol[golygu | golygu cod y dudalen]

Mae Peake yn briod â Rebecca, ac mae ganddynt ddau fab. Mae'n mwynhau dringo, ogofa, rhedeg traws gwlad a triathlon.[43]

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. 1.0 1.1 PEAKE, Timothy Nigel. Who's Who 2016 (online Oxford University Press ed.). A & C Black, an imprint of Bloomsbury Publishing plc.  Nodyn:Subscription required
  2. "ESA prepares for the next generation of human spaceflight and exploration by recruiting a new class of European astronauts". European Space Agency. 20 Mai 2009. http://www.esa.int/esaCP/SEMRO90OWUF_index_0.html. Adalwyd 20 Mai 2009.
  3. "Tim Peake launch: The seven Britons to go to space". http://www.bbc.co.uk/news/uk-35103788.
  4. Jonathan Amos (22 Tachwedd 2010). "Europe's new astronauts graduate". BBC News. http://www.bbc.co.uk/news/science-environment-11811658.stm. Adalwyd 22 Hydref 2010.
  5. Bremner, Charles; Henderson, Mark; Devlin, Hannah (20 Mai 2009). "Briton Major Timothy Peake named as Europe's latest astronaut". London: Times Online. http://www.timesonline.co.uk/tol/news/science/article6326500.ece. Adalwyd 27 Mawrth 2010.
  6. London Gazette: (Supplement) no. 53087. p. 17984. 26 Hydref 1992. Retrieved 17 Mehefin 2016.
  7. Sample, Ian (21 Mai 2009). "European Space Agency recruits test pilot as Britain's first official astronaut". London: The Guardian. http://www.guardian.co.uk/science/2009/may/20/british-astronaut-european-space-agency-training. Adalwyd 27 March 2010.
  8. London Gazette: (Supplement) no. 53835. p. 15271. 31 October 1994. Retrieved 17 June 2016.
  9. London Gazette: (Supplement) no. 55051. p. 2161. 23 Chwefror 1998. Retrieved 17 Menefin 2016.
  10. London Gazette: (Supplement) no. 54893. p. 10459. 15 Medi 1997. Retrieved 17 Menefin 2016.
  11. "Space ace Tim's early grounding at RAF Shawbury". Shropshire Star: p. 1. 16 Rhagfyr 2015.
  12. London Gazette: (Supplement) no. 57371. p. 9763. 3 Awst 2004. Retrieved 17 June 2016.
  13. "Astronaut biography". 5 October 2009. http://www.esa.int/esaHS/SEMFEK0OWUF_astronauts_0.html. Adalwyd 27 March 2010.
  14. "AgustaWestland Test Pilot Selected For Astronaut Training". AgustaWestland. 20 Mai 2009. http://www.agustawestland.com/node/3564. Adalwyd 27 Mawrth 2010.
  15. Peter Jackson (20 Mai 2009). "It's ground control to Major Tim". BBC News. http://news.bbc.co.uk/1/hi/sci/tech/8059999.stm. Adalwyd 21 Mai 2009.
  16. Gray, Richard (31 Mai 2009). "Britain's first official astronaut Tim Peake defends sending humans into space". London: The Daily Telegraph. http://www.telegraph.co.uk/science/space/5413169/Britains-first-official-astronaut-Tim-Peake-defends-sending-humans-into-space.html. Adalwyd 27 Mawrth 2010.
  17. Sample, Ian (23 Mawrth 2010). "Lift-off for new space agency which aims to rocket UK out of recession". London: The Guardian. http://www.guardian.co.uk/science/2010/mar/23/uk-space-agency-launched. Adalwyd 27 Mawrth 2010.
  18. "On This Day: 1991: Sharman becomes first Briton in space". BBC News. http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/may/18/newsid_2380000/2380649.stm. Adalwyd 15 Rhagfyr 2015.
  19. Jonathan Amos (20 Mai 2009). "Europe unveils British astronaut". BBC News. http://news.bbc.co.uk/1/hi/sci/tech/8058601.stm. Adalwyd 20 Mai 2009.
  20. Mundell, Sam (Chwefror 2015). "Tim Peake ready to become United Kingdom's official ISS resident". RocketSTEM (10): 32. http://www.rocketstem.org/2015/02/16/tim-peake-ready-to-become-united-kingdoms-official-iss-resident/.
  21. NASA (16 Ebrill 2012). "NASA – NASA Announces 16th Undersea Exploration Mission Dates and Crew". NASA. http://www.nasa.gov/home/hqnews/2012/apr/HQ_12-116_NEEMO.html. Adalwyd 17 Ebrill 2012.
  22. Peake, Tim (29 Ebrill 2012). "NEEMO 16 – In search of an asteroid". European Space Agency. http://blogs.esa.int/astronauts/2012/04/29/neemo-16-in-search-of-an-asteroid/. Adalwyd 3 Mai 2012.
  23. The NEEMO Mission Management and Topside Support Team (11 Mehefin 2012). "NEEMO 16 Mission Day 1 – Status Report" (PDF). NASA. http://www.nasa.gov/pdf/659389main_Topside%20Report-MD01-Final.pdf. Adalwyd 13 Mehefin 2012.
  24. The NEEMO Mission Management and Topside Support Team (12 Mehefin 2012). "NEEMO 16 Mission Day 2 – Status Report" (PDF). NASA. http://www.nasa.gov/pdf/659661main_Topside-Report-MD02-Final.pdf. Adalwyd 13 Mehefin 2012.
  25. The NEEMO Mission Management and Topside Support Team (22 Mehefin 2012). "NEEMO 16 Mission Day 12 – Status Report" (PDF). NASA. http://www.nasa.gov/pdf/662324main_Topside-Report-MD12-Final.pdf. Adalwyd 11 Gorffennaf 2012.
  26. "Expedition 44 Backup Crew Members". NASA. 15 Mai 2015. https://www.nasa.gov/image-feature/expedition-44-backup-crew-members. Adalwyd 21 Gorffennaf 2015.
  27. Evans, Ben (21 Gorffennaf 2015). "All-Civilian Soyuz TMA-17M Crew Ready for Wednesday Launch to Space Station (Part 2)". America Space. http://www.americaspace.com/?p=84539. Adalwyd 21 Gorffennaf 2015.
  28. "Tim Peake passes final Soyuz exam". BBC News. 6 Mai 2015. http://www.bbc.co.uk/news/science-environment-32617025. Adalwyd 13 Rhagfyr 2015.
  29. "Roscosmos Announces New Soyuz/Progress Launch Dates". NASA. 9 Mehefin 2015. http://blogs.nasa.gov/spacestation/2015/06/09/roscosmos-announces-new-soyuzprogress-launch-dates/?linkId=14819770.
  30. "Briton Tim Peake blasts off for space". BBC News. 15 Rhagfyr 2015. http://www.bbc.co.uk/news/science-environment-35101643.
  31. "Principia". principia.org.uk. Archifwyd o y gwreiddiol ar 2015-11-13. https://web.archive.org/web/20151113024546/https://principia.org.uk/.
  32. "British ISS astronaut Tim Peake reveals blast-off playlist music includes U2, Queen and Coldplay". http://www.ibtimes.co.uk/british-iss-astronaut-tim-peake-reveals-blast-off-playlist-music-includes-u2-queen-coldplay-1533131.
  33. Richardson, Derek (15 Rhagfyr 2015). "Astronaut trio launches to, docks with space station in Soyuz TMA-19M". Spaceflight Insider. http://www.spaceflightinsider.com/missions/iss/astronaut-trio-launches-space-station-soyuz-tma-19m/. Adalwyd 15 Rhagfyr 2015.
  34. "Tim Peake: 'Loving every minute' of first days in space". BBC News. http://www.bbc.co.uk/news/science-environment-35131174. Adalwyd 18 Rhagfyr 2015.
  35. "Pig in space: astronaut Tim Peake's first meal in orbit was a bacon sandwich". The Guardian. 18 Rhagfyr 2015. http://www.theguardian.com/science/2015/dec/18/astronaut-tim-peake-first-meal-space-bacon-sandwich. Adalwyd 18 Rhagfyr 2015.
  36. "Tim Peake's New Year message from International Space Station". http://www.bbc.co.uk/news/science-environment-35208482. Adalwyd 2016-01-01.
  37. "Astronaut Tim Peake says Happy New Year to 'beautiful planet Earth'". http://home.bt.com/news/uk-news/astronaut-tim-peake-says-happy-new-year-to-beautiful-planet-earth-11364031385994. Adalwyd 2016-01-01.
  38. editor, Paul Rincon Science; website, BBC News. "Tim Peake set for first spacewalk by British astronaut". http://www.bbc.co.uk/news/science-environment-35236442. Adalwyd 2016-01-06.
  39. Tim Peake 'runs' London Marathon from space
  40. London Gazette: (Supplement) no. 61608. p. B3. 11 Mehefin 2016.
  41. UK astronaut Tim Peake returns to Earth
  42. Andrew Henry (19 Mawrth 2014). "Astronaut Tim Peake Comments on the ISS Partnership and the Nobel Peace Prize". Space Safety Magazine. http://www.spacesafetymagazine.com/2014/03/19/astronaut-tim-peake-comments-iss-partnership-nobel-peace-prize/. Adalwyd 19 Mawrth 2014.
  43. "Astronaut Biography: Timothy Peake". http://www.spacefacts.de/bios/international/english/peake_timothy.htm. Adalwyd 17 Ionawr 2015.

Dolenni allanol[golygu | golygu cod y dudalen]