Prifysgol Bir Zait

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
{{{enw}}}
Lleoliad {{{lleoliad}}}, {{{gwlad}}}
[[Delwedd:250px|215px]]
Campws Prifysgol Bir Zait, 2007

Mae'r Prifysgol Bir Zait (Arabeg: جامعة بيرزيت, Saesneg: Birzeit University, BZU) yn goleg Palesteinaidd yn nhref Bir Zait i'r gogledd o Ramallah yn nhiriogaeth y Lan Orllewinol tiroedd Awdurdod Palesteina. Fe'i sefydlwyd ym 1975 ac mae ganddo saith cyfadran â thua 9,000 o fyfyrwyr, gyda bron i 60% ohonynt yn fenywod (o 2010 ymlaen).

Hanes[golygu | golygu cod y dudalen]

O ysgol ferched i goleg[golygu | golygu cod y dudalen]

Prifysgol Bir Zait, 2013

Yn 1924, sefydlodd Nabiha Nasir (1891-1951) ysgol i ddarparu addysg elfennol i ferched yn y nalgylch Bir Zait, tref fechan tua 11 cilometr i'r gogledd o Ramallah. Yn flaenorol, nid oedd sefydliadau addysgol yn bodoli yno. Erbyn 1930, datblygodd yr ysgol yn sefydliad addysg uwchradd ar gyfer bechgyn a merched ac yn 1942 derbyniodd statws coleg.

Prifysgol Bir Zait[golygu | golygu cod y dudalen]

Campws Prifysgol Bir Zait, 2016

Ar ôl i'r Lan Orllewinol a Llain Gaza ddod dan feddiant Israel yn y Rhyfel Chwe Diwrnod yn 1967, gosododd Israel gyfyngiadau teithio gan atal myfyrwyr rhag cymryd cyfleoedd addysgol dramor. Gwelodd gweinyddwyr Coleg Bir Zait felly yr angen brys i sefydlu prifysgol leol. Ychydig flynyddoedd yn ddiweddarach, roedd y cynlluniau i ddatblygu rhaglen pedair blynedd i gael gradd baglor ac agor campws newydd.

Gyda thwf disgwyliedig y coleg, penderfynodd y sylfaenwyr sefydlu bwrdd ymddiriedolwyr annibynnol i sicrhau parhad y sefydliad. Er gwaethaf y ffaith iddo gymryd sawl blwyddyn cyn i awdurdodau milwrol Israel roi cymeradwyaeth, penodwyd y bwrdd yn 1973 a dechreuodd ei waith. Parhaodd datblygiad y coleg yn ôl y bwriad. Yn 1975, enillodd y coleg statws swyddogol fel "prifysgol" a newidiwyd yr enw yn unol â hynny.

Daeth y brifysgol yn aelod o Gymdeithas y Prifysgolion Arabaidd ym mis Ebrill 1976, ac ar 11 Gorffennaf yr un flwyddyn, dathlodd graddio'r graddedigion israddedig cyntaf. Ym 1977, daeth y brifysgol yn aelod o Gymdeithas Ryngwladol y Prifysgolion. Yn y flwyddyn academaidd 1977/78, cynigiwyd gradd meistr mewn gwyddorau addysgol am y tro cyntaf, yn 1978/79 sefydlwyd y gyfadran fasnach ac economeg, a ddilynodd yn 1979/80 gyfadran y peirianneg.

Gyda sefydlu Awdurdod Palesteina yn 1993, penderfynodd corff llywodraethu'r brifysgol gyflwyno mwy o raglenni israddedig a graddedig i fynd i'r afael â'r angen brys i raddedigion sydd wedi'u haddysgu'n dda ysgwyddo'r cyfrifoldebau o fewn gwladwriaeth Palesteinaidd. Sefydlwyd sawl canolfan newydd, sefydliad a chyfadran ar gyfer astudiaethau graddedigion.

Gwleidyddiaeth ar y Brifysgol[golygu | golygu cod y dudalen]

Cyrch gwrth Arweinydd Myfyrwyr[golygu | golygu cod y dudalen]

Mae'r brifysgol yn enwog am ei radicaliaeth Palesteinaidd ac yn etholiadau prifysgol yn 2001, enillodd grŵp prifysgol Hamas Islamaidd radical reolaeth dros y brifysgol.[1]

Ym mis Mawrth 2018 arestiwyd Llywydd Undeb y myfyrwyr y Brifysgol, Omar Kiswani, a chefnogwr Hamas gan gyrch-filwyr Israel.[2][3] Condemiwyd y cyrch gan bapur dyddiol Israeli, Haaretz.[4] Cymharwyd y cyrch i un oddi ar y gyfres deledu Isaeli byd-eang o boblogaidd, Fauda. Yn y gyfres yno hefyd ceir stori lle mae myfyrwyr o Brifysgol Bir Zait yn trefnu i ymosod ar dargedau yn Isael.

Gwaharddiad mynediad i Israeliaid Iddewig[golygu | golygu cod y dudalen]

Ym mis Medi 2014, gwahoddwyd Amira Hass, newyddiadurwr sy'n feirniadol o'r drefedigaethu Isael (ar wahoddiad Sefydliad Rosa Luxemburg) fynychu cynhadledd ryngwladol a drefnwyd gan y Ganolfan Astudiaethau Datblygu ym Mhrifysgol Bir Zait. Testun y drafodaeth oedd yr "Safbwyntiau Amgen i Ddatblygiad Neo-Ryddfrydol yn Nhiriogaethau'r Palesteiniaid - Safbwyntiau Beirniadol". Fodd bynnag, bu'n rhaid iddi adael ardal y campws, gan nad oedd hi, fel Iddew Israeli yn cael aros yno oherwydd rheolau'r Brifysgol.[5]

Cyfyngiadau gwaith[golygu | golygu cod y dudalen]

Cafodd gwaith y brifysgol ei gyfyngu dro ar ôl tro gan Israel. Ym mis Gorffennaf 2018, cwynodd Ghassan Khatib, Is-lywydd Prifysgol Bir Zait ers 2012, bod 15 o athrawon â phasbortau tramor, yn ei chael hi'n anodd iawn i gael fisa estynedig a nifer wedi'u gwadu'n llwyr.[6]

Dolenni Allannol[golygu | golygu cod y dudalen]

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

Wiktionary-logo-cy.png