Pêl-rwyd

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Cwrt pel rwyd y tair rhan
Gwisg pel rwyd

Un o gampau chwaraeon yw pêl-rwyd, sy'n cael ei chwarae gyda phêl rhwng dau dîm o saith o chwaraewyr.

Dechreuodd y gamp yn Lloegr yn yr 1890au ac mae datblygiad y gêm yn deillio o fersiynau cynnar o bêl-fasged. Cafodd rheolau rhyngwladol eu cysoni ym 1960 a ffurfiwyd Ffederasiwn Rhyngwladol Pêl-rwyd a Phêl-fasged i Ferched (Saesneg: International Federation of Women’s Basketball and Netball)[1] cyn hepgor y gair Pêl-fasged. Yn 2011 penderfynwyd ailenwi'r ffederasiwn yn Ffederasiwn Pêl-rwyd Rhyngwladol (Saesneg: International Netball Federation) (INF)[1]

Mae dros 70 o dimau rhyngwladol pêl-rwyd wedi eu rhannu i bump o ranbarthau byd-eang[2].

Mae gemau yn cael eu cynnal ar gwrt petryal gyda chylchoedd wedi eu codi ar bolion ar bob pen. Mae yna tair rhan i'r gwrt. Mae pob tîm yn ceisio pasio'r bêl i lawr y cwrt a'i saethu trwy'r cylch. Mae safle arbennig yn cael ei bennu i bob chwaraewyr sydd yn diffinio eu rôl o fewn y tîm ac sydd yn rhwystro eu symudiadau i ardaloedd arbennig o'r cwrt. Os mae newidiad o chwaraewyr angen digwydd yn ystod yr amser chwarae sef y 15 munud rhaid dweud rydych wedi cael eich anafu er mwyn cael eich newid ond mae'n iawn iddich newid yn yr egwyl heb gorfod gofyn am caniatad. Y saith safle yw:

  • Saethwr (Saesneg: Goal Shooter) (GS)
  • Ymosodwr Gôl (Saesneg: Goal Attack) (GA)
  • Asgellwr Ymosodol (Saesneg: Wing Attack) (WA)
  • Canolwr (Saesneg: Centre) (C)
  • Asgellwr Amddiffynol (Saesneg: Wing Defence) (WD)
  • Amddiffynwr Gôl (Saesneg: Goal Defence) (GD)
  • Golgeidwad (Saesneg: Goal Keeper) (GK)

Yn ystod y chwarae, mae chwaraewr yn cael dal ar y bêl am hyd at dair eiliad cyn gorfod pasio i chwaraewr arall neu saethu am gôl. Y tîm buddugol ydi'r tîm sydd wedi sgorio'r nifer fwyaf o goliau o fewn 60 munud. Mae'r gem yn cael ei cynnal mewn 4 chwarter o 15 munud. Rhwng yr chwarter cyntaf ag ail a trydydd a pedwerydd mae egwyl o 3 munud ond rhwng chwarter dau a tri mae egwyl o 5 munud.

Rheolau[golygu | golygu cod y dudalen]

Yn y gem mae llawer o rheolau i'w ddilyn. Mae'n rhaid bod 3 troedfedd neu 0.9 meter i ffwrdd o'r person sydd hefo'r pel ac os rydych yn rhoi eich dwylo i fyny cyn bod eich tread yn 0.9 meter i ffwrdd mae'r dyfanwr yn chwythu y chibwan rhaid sefyll wrth ymyl y person. Dydi eich breichiau ddim yn cael ymestyn dros chwaraewr rydych yn marcio pan nad ydych yn derbyn y pel os rydych yn rhwystro y person, mae passiad rhydd yn cael ei wneud i'r tim arall. Mae yr dyfarnwr yn gallu chwythu y chwiban os mae cam sefyll yn digwydd sef lle mae chwaraewr yn mynd i ardal lle nad ydynt i fod e.e. WA yn mynd i'r hanner cylch neu GA yn mynd fewn i'r chwarter amddifynol. Os rydych yn rhoi eich troed a wnaethoch glanio arno i lawr ar y llawr 2 waith neud cymryd mwy na 2 step cyn i'r pel gadel eich dwylo mi fasa yn pel yn mynd i'r tim arall. Ffordd arall mae passiad rhydd yn cael ei derbyn yw drwy hitio y pel o ddwylo rhywun neu gwneud rhywun i ddisgyn drosodd wrth rhedeg fewn iddynt. Mae'r tim arall yn gallu cael passiad i'r tim arall drwy glanio yn lle mae chwaraewr arall ynddo yn barod.[3]

Cwpan y Byd[golygu | golygu cod y dudalen]

Mae'r cwpan y byd yn digwydd pob 4 mlynedd yn gwahanol rhanau o'r byd.[4] Mae Awstralia wedi ennill yr cwpan 11gwaith allan o'r 14 cwpan y byd sydd wed digwydd. Mae Seland Newydd wedi ennill y 3 arall. Mae'r cwpan yn digwydd dros cyfnod o 9 diwrnod. Mae y cwpan y byd wedi digwydd yn Lloegr yn Lerpwl

yn 2019. Yn mynd i fewn i'r cwpan y byd 2019 yr gosodiadau oedd;-[5]

1 .Awstralia

2. Jamaica

3. Lloegr

4. Seland Newydd

5. De Affrica

6. Wganda

7. Yr Alban

8. Gogledd Iwerddon

9. Malawi

10. Trinidad & Tobago

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. 1.0 1.1 "History of Netball". International Netball Federation.
  2. "Regions and Members". International Netball Federation.
  3. "Simple Netball". Simple Netball. Cyrchwyd https://www.simplenetball.co.uk/rules/. Check date values in: |access-date= (help)
  4. "Topend Sports". Topend Sports. Cyrchwyd https://www.topendsports.com/events/netball-world-champs/winners.htm. Check date values in: |access-date= (help)
  5. "International Netball Federation". International Netball Federation. Cyrchwyd https://netball.sport/events-and-results/current-world-rankings. Check date values in: |access-date= (help)
Netball.svg Eginyn erthygl sydd uchod am bêl-rwyd. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.