Ned Thomas

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Ned Thomas
Ganwyd 1936 Edit this on Wikidata
Dinasyddiaeth Baner Cymru Cymru
Alma mater
Galwedigaeth Ysgrifennwr, beirniad llenyddol, newyddiadurwr Edit this on Wikidata

Beirniad a golygydd Cymreig yw Ned Thomas, sef Edward Morley Thomas (ganed 11 Mehefin 1936[1] yn Little Lever, Swydd Gaerhirfryn, Lloegr). Symudodd i Gymru yn 1968 a daeth yn lladmerydd adnabyddus dros yr iaith Gymraeg a hawliau Cymru fel gwlad.

Bywyd a gwaith[golygu | golygu cod y dudalen]

Roedd rhieni Ned Thomas yn Gymry Cymraeg. Ansefydlog bu ei lencyndod, a threuliodd amser mewn sawl rhan o Loegr, ar gyfandir Ewrop ac yng nghanolbarth Cymru. Ar ôl graddio yng Ngholeg Newydd, Rhydychen, gweithiodd i'r Times yn Llundain ac fel golygydd cylchgrawn Rwsieg y llysgenhadaeth Brydeinig ym Moscow. Bu hefyd yn ddarlithydd ym mhrifsgolion Moscow a Salamanca, Sbaen.

Cafodd swydd fel darlithydd llenyddiaeth Saesneg ym Mhrifysgol Cymru, Aberystwyth yn 1969. Sefydlodd a golygodd y cylchgrawn dylanwadol Planet. Erbyn heddiw mae'n gadeirydd Cwmni Dyddiol Cyf., y cwmni a sefydlwyd i gyhoeddi'r papur newydd Y Byd.[2]

Cafodd gwaith Ned Thomas ddylanwad sylweddol ar ymgyrch iaith y 1970au a'r mudiad dros gael senedd i Gymru. Gwnaeth lawer i hyrwyddo twf dylanwad yr adain chwith mewn cenedlaetholdeb Cymreig, yn enwedig mewn perthynas â gwaith Cymdeithas yr Iaith.

Ei gyfrol enwocaf, efallai, yw The Welsh Extremist (is-deitl: A Culture in Crisis), sy'n dadansoddi a disgrifio sefyllfa ieithyddol, gwleidyddol, a chymdeithasol Cymru mewn cyd-destun yr angen i warchod yr iaith a'r Fro Gymraeg a chael hunanlywodraeth i Gymru. Mae'r llyfr yn bwysig hefyd fel cyflwyniad o werthoedd Cymraeg a Chymreig i bobl di-Gymraeg, yng Nghymru a thros Glawdd Offa, a hynny ar adeg pan gollfernid cenedlaetholdeb Cymru a'r Alban yn hallt yn y wasg Seisnig/Prydeinig.

Cyrhaeddodd ei hunangofiant Bydoedd: Cofiant Cyfnod restr fer gwobr Llyfr y Flwyddyn yn 2011.

Llyfryddiaeth[golygu | golygu cod y dudalen]

  • George Orwell (1965). Astudiaeth.
  • The Welsh Extremist (Gollancz, Llundain, 1971) [3]
  • Poet of the Islands (1980)
  • Waldo Williams (1985). Astudiaeth, cyfres Llên y Llenor.
  • Bydoedd: Cofiant Cyfnod (Y Lolfa 2010)

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]