Mariupol
| Math | dinas yn Wcráin |
|---|---|
| Enwyd ar ôl | Andrei Zhdanov, y Forwyn Fair |
| Poblogaeth | 250,000 |
| Sefydlwyd | |
| Pennaeth llywodraeth | Vadym Boichenko |
| Cylchfa amser | UTC+2, UTC+03:00, EET |
| Gefeilldref/i | |
| Iaith/Ieithoedd swyddogol | Wcreineg |
| Daearyddiaeth | |
| Rhan o'r canlynol | Ukraine east |
| Sir | Mariupol urban hromada |
| Gwlad | |
| Arwynebedd | 244 km² |
| Uwch y môr | 67 metr |
| Gerllaw | Kalmius, Môr Azov |
| Cyfesurynnau | 47.1306°N 37.5639°E |
| Cod post | 87500–87590 |
| Pennaeth y Llywodraeth | Vadym Boichenko |
![]() | |


Dinas yn nwyrain Wcráin ydy Mariupol. Mae wedi'i lleoli ar lan Môr Azov. Mae'n borthladd masnachol a cheir yma orsaf reilffordd a maes awyr.
Hanes
[golygu | golygu cod]Fe'i sefydlwyd yn yr 16g. Enwau blaenorol: Pavlovsk (1778-1779), Zhdanov (1948-1989).
Parhaodd gwarchae tri mis o ddinas Mariupol gan luoedd Rwsia o ddiwedd mis Chwefror i ddiwedd mis Mai 2022. Dechreuodd y paratoadau ar gyfer yr ymosodiad ddechrau gwanwyn 2021. Dyma'r frwydr fwyaf a helaethaf yn Ewrop ers yr Ail Ryfel Byd[1] [2].

Ar Chwefror 24, 2022, dechreuodd Rwsia fomio'r ddinas gyda magnelau, dronau, awyrennau, arfau trwm, a lluoedd morwrol. Un o ddigwyddiadau pwysicaf y gwarchae oedd bomio Theatr Drama Mariupol gan luoedd Rwsia, lle'r oedd miloedd o sifiliaid yn cuddio. Daeth y gwarchae i ben gyda dinistrio bron i 90% o adeiladau: 2,340 o adeiladau preswyl, 61,200 o dai preifat, 7 ysbyty, 4 clinig, 57 o ysgolion, 7 prifysgol, 70 o golegau, 3 ysbyty mamolaeth. Marwolaeth 100,000 o ddinasyddion Wcrainaidd a thynnu milwyr yn ôl o blanhigyn Azovstal[3]

Defnyddiodd y Rwsiaid newyddion ffug am “ddinasyddion yn diolch i’r rhai a’u rhyddhaodd” i gyfiawnhau eu gweithredoedd. Yn ogystal, trosedd difrifol oedd creu gwersylloedd “hidlo” (Rwsieg: Фильтрационные лагеря России на Украине) lle cafodd dinasyddion eu harteithio. Lladdodd y Rwsiaid deuluoedd cyfan o Wcrain a chymryd eu plant i Rwsia. Cyn yr ymosodiad, roedd Mariupol ymhlith y 10 dinas orau i fyw ynddynt[4].
Mae milwyr Rwsiaidd hyd yn oed wedi saethu dinasyddion Wcráin am datŵs nad ydyn nhw'n eu hoffi, fel y rhai sy'n darlunio baner Wcráin. Yn y ddinas yng ngwanwyn 2022, creodd Rwsia drychineb dyngarol: dinistriwyd miloedd o gartrefi a seilwaith, a gorfodwyd Wcráiniaid i goginio bwyd dros danau agored a sefyll mewn ciwiau hir hyd yn oed am ddŵr[5][6] [7].
Yn Rwsia, o dan Putin, cafodd pobl eu carcharu am bostio sylwadau ar gyfryngau cymdeithasol a oedd yn cynnwys y geiriau “rhyfel” neu “ymosodiad”. Yn swyddogol, mae Rwsia yn gwadu ei holl droseddau, a gelwir goresgyniad yr Wcráin yn ymgyrch filwrol fawr, gan mai yn ystod ymgyrch fawr y mae gan yr arlywydd yr hawl i guddio colledion Rwsia. Mae pob protest gwrth-ryfel yn Rwsia wedi cael ei hatal yn greulon[8] [9][10].
Poblogaeth
[golygu | golygu cod]Roedd y boblogaeth yn 486,590 yn 2011. Mae'n gosmopolitan iawn a cheir yma Wcreiniaid, Rwsiaid a Groegiaid.
Diwydiant
[golygu | golygu cod]Mae yma ddiwydiant trwm: e.e. gweithfeydd dur mawr "Azovstal" ac "Illych" a pheirianneg fecanyddol yn "Azovmash". Ceir yma hefyd weithfeydd adeiladu llongau, ffatri dillad ayb.
Cyfeiriadau
[golygu | golygu cod]
- ↑ Чи був шанс вижити в тих, хто ховався у Маріупольському драмтеатрі?
- ↑ Port city of Mariupol comes under fire after Russia invades Ukraine
- ↑ З’явився повний перелік створених Росією фільтраційних таборів для маріупольців
- ↑ Human rights concerns related to forced displacement in Ukraine
- ↑ Росіяни у школі на Херсонщині катували українців до смерті, імітували розстріли та майже не годували. Звіт про Біляївську катівню
- ↑ 13 червня 2014 року - звільнення Маріуполя від російської окупації
- ↑ Випалювали очі. Омбудсмен розповіла, як росіяни катували дітей на Київщині
- ↑ В РФ на 7 лет колонии осудили 63-летнего Михаила Симонова за антивоенные высказывания во «ВКонтакте»
- ↑ Если б не было войны». 63‑летнего Михаила Симонова приговорили к 7 годам колонии за антивоенные посты «ВКонтакте»
- ↑ The Yabloko party considers the war against Ukraine the gravest crime
