Odessa

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Odessa
Odessa-Montage-2016.png
Coat of Arms of Odessa.svg
Math dinas â phorthladd, dinas yn yr Iwcrain Edit this on Wikidata
Poblogaeth 1,010,783 Edit this on Wikidata
Sefydlwyd
  • 2 Medi 1794 Edit this on Wikidata
Pennaeth llywodraeth Gennadiy Trukhanov Edit this on Wikidata
Cylchfa amser UTC+03:00, UTC+2 Edit this on Wikidata
Gefeilldref/i
Alexandria, Baltimore, Łódź, Split, Rostov-ar-Ddon, Yerevan, Yokohama, Varna, Haifa, Klaipėda, Rosh HaAyin, Van, Heraklion, Regensburg, Genova, Grozny, Gdańsk, Marseille, Minsk, Valencia, Huși, Constanța, Chişinău, St Petersburg, Vancouver, Lerpwl, Valparaíso, Oulu, Taganrog, Jeddah, Brest, Metropolitan City of Genoa, Larnaca Municipality, Nicosia Municipality Edit this on Wikidata
Daearyddiaeth
Sir Odessa Oblast, Q4331468, Q4331476, Gweriniaeth Sofietaidd yr Wcráin Edit this on Wikidata
Gwlad [[delwedd:Nodyn:Alias baner gwlad Yr Wcráin|22x20px|Baner Nodyn:Alias gwlad Yr Wcráin]] [[Nodyn:Alias gwlad Yr Wcráin]]
Arwynebedd 236.9 km² Edit this on Wikidata
Uwch y môr 40 ±1 metr Edit this on Wikidata
Gerllaw Y Môr Du, Gulf of Odessa Edit this on Wikidata
Yn ffinio gyda Chornomorsk, Biliaivka Raion, Ovidiopol Raion, Lyman Raion Edit this on Wikidata
Cyfesurynnau 46.5°N 30.7°E Edit this on Wikidata
Cod post 65000–65480 Edit this on Wikidata
Gwleidyddiaeth
Corff deddfwriaethol Odessa city Concil Edit this on Wikidata
Pennaeth y Llywodraeth Gennadiy Trukhanov Edit this on Wikidata
Theatr Odessa, Odessa
Erthygl am ddinas Odessa yw hon. Gweler hefyd Odessa (gwahaniaethu).

Odessa, neu Odesa (Wcreineg: Одеса; Rwseg: Одесса) yw dinas bedwaredd fwyaf yr Wcráin. Mae ganddi boblogaeth o rhwng 1,029,000 (Cyfrifiad 2001) a 1,080,000 (amcangyfrif 2008). Mae'r ddinas yn borthladd pwysig, y mwyaf yn y wlad, sy'n gorwedd ar lan ogleddol y Môr Du.

O 1819 hyd 1858 roedd Odessa yn borthladd rhydd (porto franco). Yn y cyfnod Sofietaidd Odessa oedd porthladd pwysicaf yr Undeb Sofietaidd ac roedd hefyd yn wersyll llynges fawr. Yn y 19g, hon oedd y bedwaredd ddinas yn y Rwsia Imperialaidd, ar ôl Moscow, Saint Petersburg, a Warsaw. Heddiw ceir dau borthladd yn ninas Odessa: Odessa ei hun a Yuzhny (sydd hefyd yn borthladd olew), sy'n gorwedd ym maesdrefi'r ddinas. Ceir porthladd pwysig arall yn oblast Odessa, sef Illichivs'k (Ilyichyovsk), i'r de-orllewin o Odessa. Gyda sawl rheilffordd yn rhedeg o'r ddinas hefyd, mae'n un o greosffyrdd cludiant pwysicaf y wlad. Ceir gweithfeydd prosesu olew a chemegion yn Odessa hefyd, a gysylltir â rhwydweithiau Rwsia a'r Undeb Ewropeaidd trwy gyfres o bibellau strategol.

Dechreuodd y ddinas fel gwladfa Groegaidd. Mae ei hanes yn ddrych i hanes hir a chymhleth Wcrain a Rwsia.

Lleolir dinas Odessa ar res o fryniau sy'n codi ger harbwr naturiol bychan, tua 31 km (19 milltir) i'r gogledd o aber Afon Dniester a thua 443 km (275 milltir) i'r de o'r brifddinas, Kiev. Mae'r hinsawdd yn gymhedrol a sych, gyda thymheredd ar gyfartaledd yn Ionawr o -2 °C (29 °F), a 22 °C (72 °F) yng Ngorffennaf. Ceir tua 350 mm (14 mod.) o law mewn blwyddyn.

Y brif iaith ar y stryd yw Rwseg, gyda'r Wcreineg yn llai cyffredin er ei bod yn iaith swyddol y wlad. Ceir cymysgfa o bobl o sawl cenedligrwydd a chefndir ethnig yno, yn cynnwys Wcraniaid, Rwsiaid, Groegiaid, Iddewon, Moldofiaid, Bwlgariaid, Armeniaid, Georgiaid, Almaenwyr, ac eraill.

Gefeilldrefi[golygu | golygu cod y dudalen]

Dolen allanol[golygu | golygu cod y dudalen]

Ukrainian Flag Template.svg Eginyn erthygl sydd uchod am Wcráin. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.