Cynulliad Gogledd Iwerddon

Oddi ar Wicipedia
Neidio i: llywio, chwilio
Cynulliad Gogledd Iwerddon
Northern Ireland Assembly

Norlin Airlan Assemblie
Tionól Thuaisceart Éireann
4ydd Cynulliad
Coat of arms or logo
Math
Math Unicameral
Arweinyddiaeth
Llefarydd Mitchel McLaughlin, Sinn Féin
ers 12 Ionawr 2015
Strwythur
Aelodau 108
Northern Ireland Assembly current.svg
Grwpiau gwleidyddol

Llywodraeth

Gwrthbleidiau

  •      UUP (13) (U)[1]
  •      NI21 (1) (O)
  •      Gwyrdd (1) (O)
  •      TUV (1) (U)
  •      UKIP (1) (U)
  •      Annibynol (2) (U)
Assembly
Pwyllgorau
Etholiadau
Etholiad diwethaf 5 Mai 2011
Etholiad nesaf 5 Mai 2016 (neu gynt)
Man cyfarfod
StormontChamber.JPG
Siambr y Cynulliad
Man cyfarfod
StormontGeneral.jpg
Adeiladau'r Cynulliad, Stormont, Belfast
Gwefan
niassembly.gov.uk

Cynulliad Gogledd Iwerddon (Gwyddeleg: Tionól Thuaisceart Éireann,[2]) yw'r corff deddfwriaethol datganoledig ar gyfer materion mewnol Gogledd Iwerddon. Mae'n cwrdd yn Adeilad y Senedd (Stormont), Belffast.

Mae'n un o ddau sefydliad "cyd-ddibynol" (mutually inter-dependent) a grewyd yn 1998 gan Gytundeb Gwener y Groglith, yr ail sefydliad yw Cyngor Gweinidogion y Gogledd/De, ar y cyd gyda Gweriniaeth Iwerddon. Pwrpas y cytundeb hwn oedd tawelu 'Yr Helyntion' milwrol a fu yng Ngogledd Iwerddon am gyfnod o 30 mlynedd. Mae Cynulliad Gogledd Iwerddon wedi'i ethol yn ddemocrataidd o 108 o aelodau a elwir yn 'Aelodau Cynulliad Deddfwriaethol (Gogledd Iwerddon)' (byrfodd arferol: MLA). Defnyddir math o sytem pleidlais sengl drosglwyddadwy sydd hefyd yn ymgorffori'r system Cynrychiolaeth gyfrannol. Penodir y Gweinidogion i Bwyllgor Gwaith Cynulliad Gogledd Iwerddon drwy rannu pwer, gan ddefnyddio dull D'Hondt, sy'n sicrhau fod gan y ddwy brif garfan (yr Unoliaethwyr a'r Cenedlaetholwyr) ran o'r gacen.

Ychwanegwyd at bwerau'r Cynulliad ar 12 Ebrill 2010, pan gafodd y Cynulliad bwerau'n ymwneud â'r Heddlu a Chyfraith.

Gohiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

Gohiriwyd y Cynulliad ar sawl achlysur, gyda'r gohiriad hiraf rhwng 14 Hydref 2002 a 7 Mai 2007. Yn ystod y cyfnodau hyn, trosglwyddir holl bwerau'r Cynulliad i Swyddfa Gogledd Iwerddon, ac felly'n cael ei weinyddu gan Lywodraeth Prydain.[3]

11 Chwefror – 30 Mai 2000
10 Awst 2001 (gohiriad 24 awr)
22 Medi 2001 (gohiriad 24 awr)
14 Hydref 2002 – 7 Mai 2007

Yn Awst 2015 roedd Unoliaethwyr Ulster (UUP) yn ystyried rhoi’r gorau i rannu grym pwerau yng Ngogledd Iwerddon, a ffurfio gwrthblaid eu hunain yn dilyn honiadau y gallai’r IRA fod yn weithredol o hyd. Daw’r penderfyniad yn sgil asesiad gan wasanaeth Heddlu Gogledd Iwerddon (PSNI) fod elfennau o’r IRA yn dal i weithredu, yn groes i Gytundeb Gwener y Groglith. Dywedodd Prif Gwnstabl gwasanaeth Heddlu Gogledd Iwerddon, George Hamilton fod posiblirwydd cryf fod rhai o aelodau'r IRA fod wedi bod ynghlwm â llofruddiaeth Kevin McGuigan. Ond yn ôl Gerry Adams, arweinydd y blaid Sinn Fein roedd yr IRA wedi "mynd i ffwrdd". Galwodd y Gweinidog dros Gyfiawnder, Frances Fitzgerald, am "arolwg newydd" o weithgareddau’r IRA gan yr heddlu.

Gweler hefyd[golygu | golygu cod y dudalen]

Cyfeiriaduau[golygu | golygu cod y dudalen]