Prif Weinidog Gogledd Iwerddon

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Data cyffredinol
Enghraifft o'r canlynol swydd, sefydliad y llywodraeth Edit this on Wikidata
Math prif weinidog Edit this on Wikidata
Dechrau/Sefydlu 1 Gorffennaf 1998 Edit this on Wikidata
Yn cynnwys Prif Weinidog Gogledd Iwerddon, Dirprwy Brif Weinidog Edit this on Wikidata
Pencadlys Belffast Edit this on Wikidata
Gwefan https://www.ofmdfmni.gov.uk/ Edit this on Wikidata

Arweinwyr llywodraeth ddatganoledig neu weithrediaeth Gogledd Iwerddon yw Prif Weinidog Gogledd Iwerddon (Gwyddeleg: Céad-Aire, Saesneg: First Minister, Sgoteg Ulster: Heid Männystèr) a Dirprwy Brif Weinidog Gogledd Iwerddon. Mae'r llywodraeth ei hun yn cael ei ffurfio gan y brif bleidiau yng Nghynulliad Gogledd Iwerddon ac mae'n rhaid i'r brif weinidog a'i ddirprwy fod yn aelodau o'r Cynulliad hwnnw.

Ers mis Ionawr 2020, Arlene Foster a Michelle O'Neill yw'r Prif Weinidog a'r Dirprwy Brif Weinidog yn ôl eu trefn.

Yn wahanol i'r sefyllfa mewn gweldydd eraill, mae'r un grymoedd yn union gan y Dirprwy Brif Weinidog a'r Prif Weinidog. Ers Cytundeb Gwener y Groglith, rhaid i un fod yn unoliaethydd a'r llall yn genedlaetholwr.

Sefydlwyd y swydd yn 2001 pan ddaeth David Trimble yn brif weinidog cyntaf Gogledd Iwerddon. Bu'r swydd heb ddeiliad o 2002 hyd fis Mai 2007 oherwydd anghydfod gwleidyddol yng Nghynulliad Gogledd Iwerddon. Ar yr 8fed o Fai 2007 apwyntiwyd y Parch. Ian Paisley yn Brif Weinidog. O 5 Mehefin 2008 tan 2016, Peter Robinson oedd y Prif Weinidog gyda Martin McGuinness yn Ddirprwy Brif Weinidog mewn cynllun rhannu grym rhwng yr Unoliaethwyr a'r Gweriniaethwyr. Cymerodd Arlene Foster yr awenau yn 2016, ond roedd y swydd yn wag eto rhwng 2017 a 2020.

Prif Weinidogion[golygu | golygu cod y dudalen]

Gweinidog Plaid Dechrau'r swydd Gadael y swydd
    David Trimble Plaid Unoliaethol Ulster 2 Rhagfyr 1999 11 Chwefror 2000
Gohirwyd y swydd
    David Trimble Plaid Unoliaethol Ulster 30 Mai 2000 30 Mehefin 2001
    Syr Reg Empey (Dros dro) Plaid Unoliaethol Ulster 1 Gorffennaf 2001 6 Tachwedd 2001
    David Trimble Plaid Unoliaethol Ulster 6 Tachwedd 2001 14 Hydref 2002
Gohirwyd y swydd
    Ian Paisley Plaid yr Unoliaethwyr Democrataidd 8 Mai 2007 5 Mehefin 2008
    Peter Robinson Plaid yr Unoliaethwyr Democrataidd 5 Mehefin 2008

Gweler hefyd[golygu | golygu cod y dudalen]

NIShape.gif Eginyn erthygl sydd uchod am Ogledd Iwerddon. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.