Cap cwyr rhuddgoch

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Cap cwyr rhuddgoch
Hygrocybe punicea

Hygrocybe punicea 1 Rosemary Winnall.JPG

Dosbarthiad gwyddonol
Teyrnas: Fungi
Dosbarth: Basidiomycota
Urdd: Agaricales
Teulu: Hygrophoraceae
Genws: Capiau cwyr
Rhywogaeth: Hygrocybe punicea
Enw deuenwol
Hygrocybe punicea
(Fr.) P.Kumm.

Math a rhywogaeth o ffwng yn nheulu'r Hygrophoraceae yw'r Cap cwyr rhuddgoch (Lladin: Hygrocybe punicea; Saesneg: Crimson Waxcap).[1] 'Y Capiau Cwyr' yw'r enw ar lafar ar y grwp mae'r ffwng yma'n perthyn iddo, ond nid yw'n derm gwyddonol. Mae'r 'capiau cwyr' yn grwp adnabyddus iawn yng Nghymru, ac maent I'w cael yma (fel yng ngweddil Ewrop), fel arfer, ar feysydd o welltiroedd agored. Yng ngweddill y byd, maen nhw'n tyfu mewn coedwigoedd. Mae'r teulu Hygrophoraceae yn gorwedd o fewn urdd yr Agaricales.

Defnyddir y ffwng hwn wedi'i goginio mewn bwydydd a gellir ei fwyta'n amrwd.

Mae'r rhywogaeth hon o ffwng i'w chael yn Ewrop a Gogledd America.

Lliw sborau'r fadarchen hon yw gwyn. O ran siâp, disgrifir y capan, neu gap y fadarchen fel un amgrwm. Gelwir y rhan oddi tan y capan yn hadbilen (neu'n 'hymeniwm') a cheir sawl math: arwyneb llyfn, tegyll, chwarennau (tyllau bychan), rhychau ayb; mae gan y fadarchen hon yr hyn a elwir yn: tegyll. O ran y broses o gymeryd maeth, fe'i disgrifir fel mycorhisa.

Ffyngau[golygu | golygu cod y dudalen]

Credir fod rhwng 2.2 a 3.8 miliwn o wahanol rywogaethau o ffwng, a'u bod yn perthyn yn nes at grwp yr anifeiliaid nag at blanhigion.[2] Gelwir yr astudiaeth o ffwng yn "feicoleg", sy'n dod o'r Groeg μύκης (mykes) sef 'madarchen'. Mae tua 120,000 o'r rhain wedi'u disgrifio gan naturiaethwyr megis Carolus Linnaeus, Christiaan Hendrik Persoon ac Elias Magnus Fries. Oherwydd mai prin iawn yw gwybodaeth gwyddonwyr am y pwnc hwn, mae tacson y ffyngau'n newid o ddydd i ddydd.[3] Credir bod oddeutu 20,000 o rywogaethau o ffyngau yng ngwledydd Prydain.

Aelodau eraill o deulu'r Hygrophoraceae[golygu | golygu cod y dudalen]

Mae gan Cap cwyr rhuddgoch ambell aelod arall yn y teulu hwn, gan gynnwys y canlynol:

Rhestr Wicidata:


rhywogaeth enw tacson delwedd
Cap cwyr eurfrith Hygrophorus chrysodon
Hygrophorus chrysodon, Turkey Point 2.jpg
Cap cwyr gwridog Hygrophorus pudorinus
Orange-Schneckling Hygrophorus pudorinus.jpg
Cap cwyr ifori Hygrophorus eburneus
Hygrophorus eburneus-pastorino.JPG
Cap cwyr strempiog Hygrophorus erubescens
2010-08-11 Hygrophorus erubescens 99991.jpg
Cap cwyr tegyll melyn Hygrophorus hypothejus
Hygrophorus hypothejus 1.jpg
Hygrophorus latitabundus Hygrophorus latitabundus
Hygrophorus latitabundus1.JPG
Hygrophorus marzuolus Hygrophorus marzuolus
Marzschnecklinge.jpg
Hygrophorus penarioides Hygrophorus penarioides
Hygrophorus penarioides.jpg
Hygrophorus purpurascens Hygrophorus purpurascens
Hygrophorus purpurascens.jpg
Hygrophorus pustulatus Hygrophorus pustulatus
Hygrophorus pustulatus - Lindsey.jpg
Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd[golygu | golygu cod y dudalen]

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. Gwefan y Bywiadur; CELl, lle ceir enwau safonol Cymraeg. Adalwyd 21 Chwefror 2020.
  2. Erthygl Fungal Diversity Revisited: 2.2 to 3.8 Million Species gan Hawksworth DL ac Lücking R yn y dyddlyfr Microbiology Spectrum, cyfrol 5, rhif 4, tud. 79–95. Cyhoeddwyd Gorffennaf 2017; Microbiology Spectrum; isbn=978-1-55581-957-6
  3. Gwefan palaeos.com; adalwyd 21 Chwefror 2020.
Safonwyd yr enw Cap cwyr rhuddgoch gan un o brosiectau . Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran Bywiadur, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.


Gofal!

Er bod rhai madarch yn fwytadwy, mae eraill yn fwytadwy gan rai pobl ond yn wenwyn i eraill!
Gall corff rhai bobl adweithio'n ddifrifol i rai 'madarch bwytadwy'! Mynwch gyngor gan arbenigwr cyn profi unrhyw fadarch gwyllt.