Rhestr Goch yr IUCN

Oddi ar Wicipedia
Neidio i: llywio, chwilio
Llamhidydd: dosbarthwyd i gategori "Bregus" Rhestr Goch yr IUCN.

Sefydlwyd y Rhestr Goch yr IUCN o rywogaethau dan fygythiad. (a gaiff ei adnabod hefyd fel: Rhestr Goch yr IUCN), yn 1963; dyma restr mwyaf cynhwysfawr o rywogaethau ledled y byd o rywogaethau biolegol. Yr Undeb Rhyngwladol dros Gadwraeth Natur (International Union for Conservation of Nature) ydy prif awdurod ar statws cadwiaethol rhywogaethau.

Y canran o rywogaethau, mewn grwpiau, a restrir eu bod      mewn perygl difrifol,      mewn perygl , neu'n      fregus ar Restr Goch yr IUCN yn 2007.

Mae'r Undeb Rhyngwladol yn ceisio adolygu eu rhestrau unwaith pob pum mlynedd.[1]

Categoriau[golygu | golygu cod y dudalen]

Dosberthir rhywogaethau gan yr IUCN i 9 grŵp,[2] grwy ddefnyddio llinynau mesur (neu griteria) megis cyflymder y dirywiad yn y niferoedd, maint y boblogaeth, dosbarthiad daearyddol ayb.

  • Rhywogaeth wedi darfod (Extinction|Extinct (EX)) – Dim un o'r rhywogaeth yn bodoli.
  • Wedi diflannu yn y gwyllt (Extinct in the Wild (EW)) – Y rhywogaeth yn bodoli mewn sŵ yn unig, neu wedi'i ddofi.
  • Rhywogaeth mewn perygl difrifol (Critically endangered species (CR)) – Yn bur debygol o ddiflanu yn y gwyllt.
  • Mewn perygl (Endangered (EN)) – Posibilrwydd o ddiflanu o'r gwyllt yn uchel.
  • Bregus (Vulnerable (VU)) – Perygl o ddiflanu o'r gwyllt.
  • Yn agos at fod dan fygythiad (Near Threatened (NT)) – Yn debygol o fod mewn perygl yn y dyfodol agos.
  • Lleiaf o bryder (Least Concern (LC)) – Y risg lleiaf. Niferoedd eang ac iach.
  • Diffyg Data (Data Deficient (DD)) – Dim digon o ddata i werthuso'r risg i'r rhywogaeth.
  • Heb ei werthuso (Not Evaluated (NE)) – Heb gael ei gloriannu.

Wrth drafod y Rhestr Goch yr IUCN, mae'r term "Dan Fygythiad" yn cwmpasu 3 chategori: Rhywogaeth mewn perygl difrifol, Mewn perygl, a Bregus.

Fersiynau[golygu | golygu cod y dudalen]

Ers 1991 cafwyd sawl fersiwn o'r Rhestr Goch, gan gynnwys:[3][4]

  • Fersiwn sion 2.0 (1992)
  • Fersiwn 2.1 (1993)
  • Fersiwn 2.2 (1994)
  • Fersiwn 2.3 (1994)
  • Fersiwn 3.0 (1999)
  • Fersiwn 3.1 (2001)
  • Fersiwn 4 (2015)

Y rhestr bwysicaf o ran planhigion yw Fersiwn 1997.[5] 1.0 (1991)

Gweler hefyd[golygu | golygu cod y dudalen]

  • Ceir categori cyfan o erthyglau rhywogaethau yma.

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]