Cöel

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Cöel
Eudynamys scolopacea
Statws cadwraeth
Dosbarthiad gwyddonol
Teyrnas: Animalia
Ffylwm: Chordata
Dosbarth: Aves
Urdd: Cuculiformes
Teulu: Cuculidae
Enw deuenwol
'
Dosbarthiad y rhywogaeth

Aderyn a rhywogaeth o adar yw Cöel (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: cöeliaid) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Eudynamys scolopacea; yr enw Saesneg arno yw Koel. Mae'n perthyn i deulu'r Cogau (Lladin: Cuculidae) sydd yn urdd y Cuculiformes.[1]

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn E. scolopacea, sef enw'r rhywogaeth.[2]

Rhywogaethau[golygu | golygu cod y dudalen]

Mae tacsonomeg y cyfuniad o ffurfiau'r cöel cyffredin yn anodd ac yn parhau i fod yn destun anghydfod, gyda rhai ond yn cydnabod un rhywogaeth (cöel cyffredin, Eudynamys scolopaceus, gyda melanorhynchus ac orientalis fel isrywogaeth); dwy rywogaeth (cöel cyffredin, Eudynamys scolopaceus, gyda orientalis fel isrywogaeth, a cöel pigddu, Eudynamys melanorhynchus); neu dair rhywogaeth.


Teulu[golygu | golygu cod y dudalen]

Mae'r cöel yn perthyn i deulu'r Cogau (Lladin: Cuculidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

Rhestr Wicidata:


rhywogaeth enw tacson delwedd
Cöel cynffonhir Urodynamis taitensis
Eudynamistaitensis.jpg
Cöel pigrychog Scythrops novaehollandiae
Channel-billed Cuckoo at Adelaide Zoo.jpg
Cog ddaear fechan Morococcyx erythropygus
Morococcyx erythropygus.jpg
Cog gorun-ddu Microdynamis parva
Microdynamis parva.jpg
Cog Guira Guira guira
Guira guira.jpg
Cog resog Tapera naevia
Tapera naevia.jpg
Cog Sirkeer Taccocua leschenaultii
Sirkeer Malkoha.jpg
Cog wrychog Dasylophus superciliosus
Red-crested-malkoha.jpg
Cog ylfinbraff Pachycoccyx audeberti
Pachycoccyx audeberti, Tanzanië.jpg
Dasylophus cumingi Dasylophus cumingi
Scaled-feather-malkoha.jpg
Malcoa fflambig Rhamphococcyx calyorhynchus
Kadalan Sulawesi.JPG
Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Hanesion unigol[golygu | golygu cod y dudalen]

  • Ddoe [18 Ionawr 2019], â’r tymeredd fymryn o dan y 40 °C, dan gymylau trwm, daeth galwad digamsyniol y cöel dwyreiniol. Mae’r aderyn yn mudo yma o dde-ddwyrain Asia yn y gwanwyn a’r haf cynnar i nythu. Yn fath o gog, mae’r fenyw yn dodwy wy sengl mewn nyth aderyn letyol, fel arfer y felysor tagellog coch[3]. Mae cyw’r cöel wedyn yn taflud cywion y melysor allan o’r nyth. Er yn anodd i’w weld, mae’r cöel yn ddrwg-enwog am ei alwadau uchel ail-adroddus, yn aml liw nos. Yn groes i’r arfer fe arhosodd y gwryw yn yr achos hwn yn y golwg, ond roedd y fenyw a ym ddangosodd wedyn in fwy swil, ac fe ddiflanodd hithau yn fuan o’r golwg i goeden arall.
Mae’n anodd tynnu llun y cöeliad hyn gan iddynt alw o berfeddion llwyni a choed. Mae nhw’n aml yn pechu pobl trwy alw’n ddibaid a tharfu ar eu cwsg[4]

Gweler hefyd[golygu | golygu cod y dudalen]

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

Safonwyd yr enw Cöel gan un o brosiectau . Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran Bywiadur, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.