Cöel

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Cöel
Eudynamys scolopacea
String Module Error: Target string is empty]]
Statws cadwraeth
Dosbarthiad gwyddonol
Teyrnas: Animalia
Ffylwm: Chordata
Dosbarth: Aves
Urdd: Cuculiformes
Teulu: Cuculidae
Enw deuenwol
'
Dosbarthiad y rhywogaeth

Aderyn a rhywogaeth o adar yw Cöel (sy'n enw gwrywaidd; enw lluosog: cöeliaid) a adnabyddir hefyd gyda'i enw gwyddonol Eudynamys scolopacea; yr enw Saesneg arno yw Koel. Mae'n perthyn i deulu'r Cogau (Lladin: Cuculidae) sydd yn urdd y Cuculiformes.[1]

Talfyrir yr enw Lladin yn aml yn E. scolopacea, sef enw'r rhywogaeth.[2]

Rhywogaethau[golygu | golygu cod y dudalen]

Mae tacsonomeg y cyfuniad o ffurfiau'r cöel cyffredin yn anodd ac yn parhau i fod yn destun anghydfod, gyda rhai ond yn cydnabod un rhywogaeth (cöel cyffredin, Eudynamys scolopaceus, gyda melanorhynchus ac orientalis fel isrywogaeth); dwy rywogaeth (cöel cyffredin, Eudynamys scolopaceus, gyda orientalis fel isrywogaeth, a cöel pigddu, Eudynamys melanorhynchus); neu dair rhywogaeth.


Teulu[golygu | golygu cod y dudalen]

Mae'r cöel yn perthyn i deulu'r Cogau (Lladin: Cuculidae). Dyma rai o aelodau eraill y teulu:

Rhestr Wicidata:


rhywogaeth enw tacson delwedd
Cwcal aelwyn Centropus superciliosus
White-browed Coucal.jpg
Cwcal bach Centropus bengalensis
Lesser-coucal.jpg
Cwcal Bernstein Centropus bernsteini
Cwcal bronddu Centropus grillii
Centropus grillii, subvolwassene, Menongue, Birding Weto, a.jpg
Cwcal cyffredin Centropus sinensis
Greater Coucal I IMG 7775.jpg
Cwcal fioled Centropus violaceus
Lossy-page1-2923px-Centropus violaceus - 1838 - Print - Iconographia Zoologica - Special Collections University of Amsterdam - UBA01 IZ18800171.png
Cwcal ffesantaidd Centropus phasianinus
Centropus phasianinus -Queensland, Australia-8.jpg
Cwcal goliath Centropus goliath
Centropus goliath.jpg
Cwcal pen llwydfelyn Centropus milo
Centropus milo.jpg
Cwcal Senegal Centropus senegalensis
Centropus senegalensis.PNG
Cwcal Sri Lanka Centropus chlororhynchos
CentropusChlororhynchusLegge.jpg
Cwcal Swlawesi Centropus celebensis
Bay Coucal (Centropus celebensis celebensis).jpg
Cwcal Swnda Centropus nigrorufus
Centropus nigrorufus at mangrove surabaya.jpg
Cwcal y Philipinau Centropus viridis
Centropus viridis.jpg
Cwcal Ynys Biak Centropus chalybeus
Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Hanesion unigol[golygu | golygu cod y dudalen]

  • Ddoe [18 Ionawr 2019], â’r tymeredd fymryn o dan y 40 °C, dan gymylau trwm, daeth galwad digamsyniol y cöel dwyreiniol. Mae’r aderyn yn mudo yma o dde-ddwyrain Asia yn y gwanwyn a’r haf cynnar i nythu. Yn fath o gog, mae’r fenyw yn dodwy wy sengl mewn nyth aderyn letyol, fel arfer y felysor tagellog coch[3]. Mae cyw’r cöel wedyn yn taflud cywion y melysor allan o’r nyth. Er yn anodd i’w weld, mae’r cöel yn ddrwg-enwog am ei alwadau uchel ail-adroddus, yn aml liw nos. Yn groes i’r arfer fe arhosodd y gwryw yn yr achos hwn yn y golwg, ond roedd y fenyw a ym ddangosodd wedyn in fwy swil, ac fe ddiflanodd hithau yn fuan o’r golwg i goeden arall.
Mae’n anodd tynnu llun y cöeliad hyn gan iddynt alw o berfeddion llwyni a choed. Mae nhw’n aml yn pechu pobl trwy alw’n ddibaid a tharfu ar eu cwsg[4]

Gweler hefyd[golygu | golygu cod y dudalen]

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

Safonwyd yr enw Cöel gan un o brosiectau . Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran Bywiadur, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.