Billy Meredith

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Billy Meredith

Meredith yn chwarae i Manchester City yn 1903
Gwybodaeth Bersonol
Enw llawnWilliam Henry Meredith
Dyddiad geni(1874-07-30)30 Gorffennaf 1874
Man geniY Waun, Sir Ddinbych, Cymru
Dyddiad marw19 Ebrill 1958(1958-04-19) (83 oed)
Man lle bu farwWithington, Sir Gaerhirfryn, Lloegr
Taldra5 ft 9 in (1.75 m)
SafleYmosodwr
Gyrfa Ieuenctid
Black Park
Gyrfa Lawn*
BlwyddynTîmYmdd(Gôl)
1890–1892Y Waun
1892–1894Northwich Victoria11(5)
1894–1906Manchester City339(129)
1906–1921Manchester United303(35)
1921–1924Manchester City28(0)
Cyfanswm681(169)
Tîm Cenedlaethol
1895–1920Cymru48(11[1])
* Cyfrifir yn unig: ymddangosiadau i Glybiau fel oedolyn a goliau domestg a sgoriwyd..
† Ymddangosiadau (Goliau).

Cyn bêl-droediwr o Gymro oedd William Henry "Billy" Meredith (30 Gorffennaf 1874 – 19 Ebrill 1958). Roedd yn cael ei ystyried yn un o sêr cyntaf y gamp oherwydd ei berfformiadau i Manchester City a Manchester United[2] a chafodd 48 cap dros Gymru rhwng 1895 a 1920. Meredith yw'r chwaraewr hynaf i ennill cap dros Gymru - pan gamodd i'r maes yn erbyn Lloegr ym 1920 yn 45 mlwydd a 229 diwrnod oed.[3][4]

Chwaraeodd Meredith ran allweddol wrth sefydlu Undeb y Chwaraewyr (Saesneg: Players' Union), rhagflaenydd Cymdeithas y Pêl-droedwyr Proffesiynol (Saesneg: Professional Footballers' Association (PFA)) ym 1907.[5]

Roedd ei frawd hŷn, Sam, hefyd yn bêl-droediwr proffesiynol - gyda Stoke City a Chymru.[6]

Bywyd cynnar[golygu | golygu cod y dudalen]

Ganed Meredith yn y Waun ym 1874, yr ieuengaf o 10 o blant. Dilynodd ei dad i bwll glo Parc Du pan oedd yn 12 mlwydd oed er mwyn cael gwaith fel gyrrwr merlod.[7] Chwaraeodd i dimau ieuenctid Y Waun cyn gwneud ei ymddangosiad cyntaf i'r tîm cyntaf ym 1890. Llwyddodd i ennill Cwpan Cymru gyda'r Waun ym 1894.[8]

Yn ogystal a chwarae i'r Waun, arwyddodd Meredith gytundeb lled-broffesiynol gyda Northwich Victoria yn yr Ail Adran. Er ennill y tair gêm chwaraeodd Meredith i'r tîm, cafwyd tymor siomedig ym 1893-94 a disgynnodd Victoria o'r Gynghrair.[9][10]

Gyrfa clwb[golygu | golygu cod y dudalen]

Manchester City[golygu | golygu cod y dudalen]

Roedd perfformiadau Meredith dros Northwich yn ddigon i ddenu sylw sawl clwb yn y Gynghrair Bêl-droed ac arwyddodd i Manchester City fel chwaraewr amatur gan weithio yn y pwll glo a theithio yn ôl ac ymlaen i Fanceinion ar gyfer gemau. Gwnaeth ei ymddangosiad cyntaf ym mis Tachwedd 1894 pan gollwyd 5-4 yn erbyn Newcastle United a sgoriodd ddwy gôl yn y gêm ddarbi cyntaf rhwng Manchester City a Newton Heath, a aeth ymlaen i gael eu hadnabod fel Manchester United.[11]

Roedd Meredith yn allweddol i'r tîm a llwyddodd i sicrhau dyrchafiad i'r Adran Gyntaf ym 1899 ac ym 1904 rhwydodd unig gôl y gêm wrth i Manchester City drechu Bolton Wanderers yn rownd derfynol Cwpan FA Lloegr; Meredith, felly, oedd y Cymro cyntaf i godi'r tlws.[12]

Sgoriodd naw gôl mewn 36 gêm yn ystod tymor 1904–05 wrth i Manchester City ddod o fewn dau bwynt i'r pencampwyr, Newcastle United ond daeth y tymor i ben mewn ffordd ddadleuol iawn ar ôl colli eu gêm olaf o'r tymor yn erbyn Aston Villa. Honnodd capten Villa, Alex Leake, fod Meredith wedi ceisio ei lwgrwobrwyo i golli'r gêm. Er gwaethaf pledio'n ddieuog cafodd ei wahardd o bêl-droed am flwyddyn.[13]

Manchester United[golygu | golygu cod y dudalen]

Meredith yn chwarae i Manchester United

Ym mis Mai 1906, tra'n dal i fod wedi ei wahardd, ymunodd Meredith â Manchester United gan dderbyn £500 o ffi am arwyddo. Ym 1907-08 roedd yn aelod o dîm United enillodd y Bencampwriaeth am y to cyntaf yn eu hanes[14] a hefyd ennill Tarian Elusennol FA Lloegr (Saesneg: FA Charity Shield) yn 1908 - y flwyddyn gyntaf iddi gael ei chynnal - wrth drechu Queens Park Rangers 4-0 yn Stamford Bridge.

Cipiodd Manchester United y Gwpan unwaith eto ym 1908-09 wrth drechu Bristol City[15] ac roedd yn alweddol i'r tîm enillodd y Bencampwriaeth am yr ail dro yn hanes y clwb ym 1910-11[14] ond erbyn 1912-13 roedd ei berthynas gyda'r clwb yn dechrau gwegian wrth i'r rheolwr newydd, John Bentley, ddewis chwaraewyr ifanc yn lle Meredith.[16]

Yn ystod y Rhyfel Mawr chwaraeodd Meredith fel chwaraewr gwadd i Port Vale yn erbyn Manchester United[17]. Ar 7 Mai 1921, yn 46 mlwydd, 281 diwrnod oed, daeth y chwaraewr hynaf erioed i chwarae dros Manchester United mewn gêm gynghrair yn erbyn Derby County.[18]

Dychwelyd i Manchester City[golygu | golygu cod y dudalen]

Ym 1921 dychwelodd i Manchester City gan chwarae 25 o gemau yn ystod tymor 1921-22 ond prin iawn oedd ei gyfleon wedi hynny. Chwaraeodd ei gêm olaf i Manchester City yn rownd derfynol Cwpan FA Lloegr ym 1923-24 yn erbyn Newcastle United. Yn 49 mlwydd a 245 diwrnod oed, daeth y chwaraewr hynaf erioed i gynrychioli Manchester City.[16]

Gyrfa rhyngwladol[golygu | golygu cod y dudalen]

Casglodd Meredith y cyntaf o'i 48 dros Gymru mewn gêm gyfartal 2-2 yn erbyn Iwerddon ar 16 Mawrth 1895.[19][20]. Chwaraeodd ym mhob un o gemau Cymru yn ystod Pencampwriaeth y Pedair Gwlad 1906-07, y tro cyntaf erioed i Gymru ennill y Bencampwriaeth gan sgorio yn y fuddugoliaeth 3-2 dros Iwerddon[21] ac arwain y tîm yn y fuddugoliaeth 1-0 dros Yr Alban a'r gêm gyfartal 1-1 yn erbyn Lloegr.[19]

Roedd hefyd yn gapten ar Gymru pan gipiwyd Bencampwriaeth y Pedair Gwlad am yr ail dro erioed ym 1919-20, cystadleuaeth welodd Cymru'n trechu Lloegr am yr eildro yn unig yn hanes y gamp.[19] Y gêm yn erbyn Lloegr oedd ei gap olaf ac yn 45 mlwydd a 229 diwrnod oed, mae'n parhau i fod y chwaraewr hynaf erioed i ennill cap dros Gymru.

Marwolaeth[golygu | golygu cod y dudalen]

Bu farw Meredith yn Withington, Manceinion ym mis Ebrill 1958 yn 83 mlwydd oed. Treuliodd flynyddoedd mewn bedd heb unrhyw garreg ond daeth y PFA, Cymdeithas Bêl-droed Cymru, Manchester City a Manchester United at ei gilydd i osod carreg ar ei fedd yn 2013.[22]. Mae Meredith wedi ei anrhydeddu fel aelod o Oriel Anfarwolion Manchester City[23] ac yn Oriel Anfarwolion Pêl-droed Lloegr.[24]

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. Alpuin, Luis Fernando Passo, "Wales – Record International Players", RSSSF, http://www.rsssf.com/miscellaneous/wal-recintlp.html
  2. "Legends: Billy Meredith Player Profile", Stretford-end.com, http://www.stretford-end.com/united-articles/billy-meredith-legend.html
  3. "England 1-2 Wales". Unknown parameter |published= ignored (help)
  4. "Records". Welsh Football Online. Unknown parameter |published= ignored (help)
  5. "Billy Meredith: football superstar". Phil Carradice. Unknown parameter |published= ignored (help)
  6. Gareth M. Davies ac Ian Garland (1991). Who's Who of Welsh International Soccer Players. p. 137. ISBN 1-872424-11-2.
  7. Gareth M. Davies ac Ian Garland (1991). Who's Who of Welsh International Soccer Players. p. 138. ISBN 1-872424-11-2.
  8. "Welsh Cup Final 1893-94". Welsh Football Data Archive. Unknown parameter |published= ignored (help)
  9. Andrew Ward (1984). The Manchester City Story. ISBN 0-907969-05-4. Unknown parameter |published= ignored (help)
  10. "Second Division 1893-94". Unknown parameter |published= ignored (help)
  11. Ian Penney (1995). The Maine Road Encyclopaedia. ISBN 1-85158-710-1. Unknown parameter |published= ignored (help)
  12. "Y Bywgraffiadur Cymreig: Meredith, William". LlGC. Unknown parameter |published= ignored (help)
  13. "Billy Meredith". manutd.com.
  14. 14.0 14.1 "Golden years: The tale of Manchester United's 20 titles". Unknown parameter |published= ignored (help)
  15. "The 1909 Final. Manchester United vs. Bristol City". 1909replayed.org.
  16. 16.0 16.1 John Harding (1998). Football Wizard: The Billy Meredith Story. ISBN 1-86105-137-9. Unknown parameter |published= ignored (help)
  17. Jeff Kent (1996). Port Vale Personalities. Witan Books. ISBN 0-9529152-0-0.
  18. Andy Mitten (2007). The Man Utd Miscellany. Vision Sports Publishing. p. 29. ISBN 978-1-905326-27-3.
  19. 19.0 19.1 19.2 Jack Rollin (1988). Rothman's Book of Football Records. ISBN 0 7472 1954 0. Unknown parameter |published= ignored (help)
  20. "Chapter Five – Chirk's Billy Meredith", chirkaaafc.com, http://www.chirkaaafc.com/chapter5.html
  21. "Ireland 2-3 Wales". Welsh Football Data Archive. Unknown parameter |published= ignored (help)
  22. "Welsh footy star Billy Meredith is the inspiration for new Man Utd V-shaped kit". WalesOnline. Unknown parameter |published= ignored (help)
  23. "Winifred weeps as dad joins legends". Manchester Evening News.
  24. "Football Hall of Fame – Billy Meredith". Unknown parameter |published= ignored (help)