Benjamin Zephaniah

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Benjamin Zephaniah
Herringshaw's National Library of American Biography - volume 2.pdf
Ganwyd 15 Ebrill 1958 Edit this on Wikidata
Wrecsam Edit this on Wikidata
Dinasyddiaeth Y Deyrnas Unedig Edit this on Wikidata
Galwedigaeth actor, bardd, ysgrifennwr, canwr Edit this on Wikidata
Gwobr/au doctor honoris causa Edit this on Wikidata
Gwefan http://benjaminzephaniah.com/ Edit this on Wikidata

Bardd Seisnig yw Benjamin Obadiah Iqbal Zephaniah (ganwyd 15 Ebrill 1958, Birmingham, Lloegr). Mae'n lenor Rastafarian a bardd dub.

Bywyd cynnar[golygu | golygu cod y dudalen]

Ganed a magwyd Zephaniah yn Handsworth ardal o fewn dinas Birmingham,[1] man y cyfeiriodd ato fel "Jamaican capital of Europe", yn fab i bostmon o Barbados a nyrs.[2][3] Fel person â dyslecsia, fe fynychodd ysgol arbennig, ond gadawodd yr ysgol yn 13 oed heb fod yn gallu darllen nac ysgrifennu.

Gwrthod OBE[golygu | golygu cod y dudalen]

Yn Nhachwedd 2003, fe esboniodd Zephaniah yn The Guardian ei fod wedi gwrthod OBE gan y Frenhines gan ei fod yn ei atgoffa o "how my foremothers were raped and my forefathers brutalised".[4]

Erthygl am ddysgu Cymraeg i blant yn Lloegr[golygu | golygu cod y dudalen]

Yn sgil ei ymweliad i Eisteddfod Genedlaethol Cymru Maldwyn a'r Gororau 2015 pan gyflwynodd rhaglen am yr ŵyl i BBC Four[5], cyhoeddwyd erthygl gan Zephaniah ar wefan BBC am y syniad o ddysgu Cymraeg i blant mewn ysgolion yn Lloegr[6] yn ogystal ag erthyglau am ei sylwadau.[7][8]

Cyhoeddiadau[golygu | golygu cod y dudalen]

Cyhoeddodd Zephaniah ei lyfr cyntaf o gerddi, Pen Rhythm, yn 1980. Cafodd cystal dderbyniad fel yr argraffwyd tair cyfrol. Fe dderbyniodd ei albwm Rasta, a oedd yn cynnwys recordiad cyntaf band The Wailers ers marwolaeth Bob Marley yn ogystal a bod yn deyrnged i Nelson Mandela, sylw ar draws y byd a bu ar frig siartau albymau Iwgoslafia.[9]

Roedd Zephaniah yn poet in residence yn siambrau Michael Mansfield QC, ac eisteddodd i mewn ar gyfer yr ymchwiliad i Sul y Gwaed ac achosion eraill, ac fe arweiniodd y profiadau hyn at ei gasgliad o gerddi Too Black, Too Strong.

Llyfrau[golygu | golygu cod y dudalen]

Barddoniaeth[golygu | golygu cod y dudalen]

  • Pen Rhythm (1980)
  • The Dread Affair: Collected Poems (Arena, 1985)
  • City Psalms (Bloodaxe Books, 1992)
  • Inna Liverpool (AK Press, 1992)
  • Talking Turkeys (Puffin, 1995)
  • Propa Propaganda (Bloodaxe Books, 1996)
  • Funky Chickens (Puffin, 1997)
  • School's Out: Poems Not for School (AK Press, 1997)
  • Funky Turkeys (Llafarlyfr) (AB, 1999)
  • Wicked World! (Puffin, 2000)
  • Too Black, Too Strong (Bloodaxe Books, 2001)
  • The Little Book of Vegan Poems (AK Press, 2001)
  • Reggae Head (Llafarlyfr) (57 Productions)
  • Rong Radio Station

Nofelau[golygu | golygu cod y dudalen]

  • Face (Bloomsbury, 1999) (cyhoeddwyd mewn rhifynau i blant ac i oedolion)
  • Refugee Boy (Bloomsbury, 2001)
  • Gangsta Rap (Bloomsbury, 2004)
  • Teacher's Dead (Bloomsbury, 2007)

Llyfrau plant[golygu | golygu cod y dudalen]

  • We are Britain (Frances Lincoln, 2002)
  • Primary Rhyming Dictionary (Chambers Harrap, 2004)
  • J is for Jamaica (Frances Lincoln, 2006)

Dramâu[golygu | golygu cod y dudalen]

  • Listen to Your Parents (wedi ei gynwys yn Theatre Centre: Plays for Young People - Celebrating 50 Years of Theatre Centre (2003) Aurora Metro, cyhoeddwyd hefyd gan Longman, 2007)
  • Face: The Play

Discograffi[golygu | golygu cod y dudalen]

Albymau[golygu | golygu cod y dudalen]

  • Rasta (1982) Upright (ail gyhoeddwyd (1989) Workers Playtime (UK Indie #22)[10]
  • Us An Dem (1990) Island
  • Back to Roots (1995) Acid Jazz
  • Belly of De Beast (1996) Ariwa
  • Naked (2005) One Little Indian
  • Naked & Mixed-Up (2006) One Little Indian (Benjamin Zephaniah Vs. Rodney-P)

Senglau, EPs[golygu | golygu cod y dudalen]

  • Dub Ranting EP (1982) Radical Wallpaper
  • "Big Boys Don't Make Girls Cry" 12-inch single (1984) Upright
  • "Crisis" 12-inch single (1992) Workers Playtime
  • "Empire" (1995) Bomb the Bass with Benjamin Zephaniah & Sinead O'Connor

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. "Benjamin Zephaniah", British Council, retrieved April 13, 2008.
  2. (Saesneg) "Biography", BenjaminZephaniah.com
  3. (Saesneg) Dread poet's society", The Guardian, 4 November, 2001
  4. (Saesneg) "'Me? I thought, OBE me? Up yours, I thought'", The Guardian, Tachwedd 27, 2003.
  5. http://www.bbc.co.uk/programmes/b066vgrq
  6. http://www.bbc.co.uk/cymrufyw/33841602
  7. http://www.bbc.co.uk/cymrufyw/33840395
  8. http://www.bbc.co.uk/news/uk-wales-33840692
  9. (Saesneg) The Brighton Magazine
  10. Lazell, Barry (1997) Indie Hits 1980-1989, Cherry Red Books, ISBN 0-9517206-9-4

Dolenni allanol[golygu | golygu cod y dudalen]