Barclodiad y Gawres, Caerhun

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search

Cyfesurynnau: 53°14′N 3°55′W / 53.23°N 3.92°W / 53.23; -3.92

Barclodiad y Gawres, Caerhun

Carnedd gron sy'n dyddio'n ôl i ddiwedd Oes y Cerrig a chychwyn Oes yr Efydd ydy Barclodiad y Gawres, yng nghymuned Caerhun, Sir Conwy; cyfeiriad grid SH717716. Ei phwrpas, mae'n debyg, oedd bod yn rhan o seremoniau neu ddefodau crefyddol a oedd yn ymwneud â chladdu'r meirw. Ni ddylid cymysgu'r garnedd gron gyda'r garnedd gylchog sy'n fath cwbwl wahanol i garnedd. Saif y garnedd ger Bwlch-y-ddeufaen wrth ymyl yr hen ffordd gynhanesyddol a Rhufeinig sy'n cysylltu Dyffryn Conwy ac Abergwyngregyn.

Cefndir[golygu | golygu cod y dudalen]

Cofrestrwyd yr heneb hon gan Cadw a chaiff ei hadnabod gyda'r rhif SAM unigryw: CN131.[1]

Mae'r brodorion a'u cododd hefyd yn gyfrifol am godi carneddau, beddrodau siambr, twmpathau, cylchoedd cerrig, bryngaerau, cytiau Gwyddelod a meini hirion.

Chwedl[golygu | golygu cod y dudalen]

Yn ôl y chwedl, sy'n perthyn i ddosbarth arbennig o chwedlau am gawresi, roedd cawr a chawres ar eu ffordd i Fôn am eu bod wedi clywed bod tir ffrwythlon yno. Roedd gan y wraig lwyth o gerrig yn ei ffedog (barclod). Wrth iddynt nesu at ben Bwlch-y-Ddeufaen roeddent yn dechrau blino. Gofynnont i ddyn a ddaethai o Fôn a oedd y ffordd i'r ynys yn bell? Atebodd ei bod yn bell iawn a'i fod wedi treulio ei sgidiau newydd yn llwyr wrth gerdded oddi yno, a dangosodd ei hen sgidiau llarpiog i brofi hynny. Digalonodd y cewri. Gollyngodd y gawres y cerrig o'i ffedog a'u gadael yn bentwr (barclodiad: 'ffedogiad') ar y llawr a dyna pam y'i gelwir yn "Farclodiad y Gawres" heddiw.[2]

Gweler hefyd[golygu | golygu cod y dudalen]

Mae 'Barclodiad y Gawres' yn enw ar rai henebion cynhanesyddol eraill yng Nghymru, yn cynnwys:

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]