Afon Mississippi

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Afon Mississippi
Efmo View from Fire Point.jpg
Math Afon Edit this on Wikidata
Cylchfa amser Cylchfa Amser Canolog Edit this on Wikidata
Daearyddiaeth
Sir Wisconsin Edit this on Wikidata
Gwlad Baner UDA UDA
Cyfesurynnau 29.1511°N 89.2533°W, 47.2397°N 95.2075°W, 29.1536°N 89.2508°W Edit this on Wikidata
Tarddiad Llyn Itasca Edit this on Wikidata
Aber Gwlff Mecsico Edit this on Wikidata
Llednentydd Afon Missouri, Afon Black, Afon Arkansas, Afon Ohio, Afon St. Croix, Afon Wisconsin, Afon Rock, Afon Illinois, Afon Kaskaskia, Afon Minnesota, Afon Des Moines, Afon White, Afon Red of the South, Apple, Afon Big Muddy, Afon St. Francis, Yazoo, Afon Big Black, Afon Maquoketa, Afon Wolf, Rice Creek, Iowa, Afon Turkey, Loosahatchie River, Afon Meramec, Afon Ouachita, Afon Wapsipinicon, Afon Chippewa, Afon des Peres, Bayou Pierre, Catfish Creek, Afon Crow, Duck Creek, Afon Hatchie, Henderson Creek, Afon Little Maquoketa, Afon Marys, Afon Obion, Afon Prairie, Afon Rum, Afon Rush, Afon Salt, Afon Schoolcraft, Afon Skunk, Afon Swan, Afon Swan, Afon Trempealeau, Afon Turtle, Afon Upper Iowa, Afon Vermillion, Afon Wind, Afon Yellow, Village Creek (Allamakee County, Iowa), Brazeau, Cinque Hommes Creek, Nokasippi, Apple Creek, Coles, Afon aux Vases, Minnehaha Creek, Fox, Bassett Creek, Sucker Edit this on Wikidata
Dalgylch 2,981,000 cilometr sgwâr Edit this on Wikidata
Hyd 2,340 milltir Edit this on Wikidata
Arllwysiad 12,743 metr ciwbic yr eiliad Edit this on Wikidata
Llynnoedd Llyn Itasca, Llyn Bemidji, Cass Lake, Llyn Winnibigoshish, Llyn Pepin, Llyn Onalaska, Llyn Winneshiek Edit this on Wikidata

Yr afon ail hiraf yn Unol Daleithiau America yw'r Mississippi, yng nghanolbarth y wlad.

Mae'r afon yn tarddu yng ngogledd Minnesota ac yn llifo i'r de i aberu yng Ngwlff Mecsico. Gyda Afon Missouri, sy'n ymuno â hi fymryn i'r gogledd o ddinas St. Louis, mae'n ffurfio'r system afon trydydd hiraf yn y byd (6050 km / 3759 milltir) ac mae ganddi'r basin draenio trydydd mwyaf yn y byd yn ogystal (3,222,000 km² / 1,243,753m²). Oherwydd y perygl o orlifiadau, fel y profwyd yn Orleans Newydd yn ddiweddar, mae ganddi system cymhleth o gloddiau dŵr (levees) am hanner olaf ei chwrs.

Ei chwrs[golygu | golygu cod y dudalen]

Lleolir tarddle Afon Mississippi yn y corsdiroedd eang ger Duluth (ar lan Llyn Superior) yng ngogledd Minnesota. Yn y dalaith honno mae hi'n llifo heibio i ddinasoedd Minneapolis a St. Paul. Rhwng de Minnesota a St. Louis mae'r afon yn nodi'r ffin rhwng taleithiau Iowa a Missouri i'r gorllewin a Wisconsin ac Illinois i'r dwyrain. Ger Davenport yn Iowa mae camlas yn cysylltu'r afon â Llyn Michigan, i'r gogledd o Chicago. Yn ymyl St. Louis mae afon fawr Missouri yn ymuno o'r gorllewin. Yn nes ymlaen i'r de, ger tref Cairo, daw Afon Ohio i ymuno â'r afon fawr; mae ffiniau tair talaith - Missouri, Illinois a Kentucky - yn cwrdd yno.

Mae Afon Mississippi yn llifo yn ei blaen trwy'r gwastadiroedd eang i dref Memphis ac yn nodi'r ffin rhwng Arkansas a Tennessee. Yr afon fawr nesaf i ymuno â hi yw Afon Arkansas ac mae'n llifo heibio i iseldiroedd talaith Mississippi ei hun ar ei lan ddwyreiniol. Yna mae'n rhedeg ar hyd y ffin rhwng Louisiana a Mississippi ond am ran olaf ei thaith hir rhed drwy Louisiana yn unig, gan fynd heibio i Baton Rouge a thorri i fyny yn gyfres o sianelu cymhleth a elwir the Passes wrth fynd heibio i Orleans Newydd a chyrraedd Gwlff Mecsico ar isthmws o dir aliwfial sy'n ymestyn allan i'r gwlff hwnnw.

Economeg[golygu | golygu cod y dudalen]

Yn enwog am ei llongau stêm, mae'n un o afonydd masnachol prysuraf y byd, gyda phorthleoedd pwysig yn St. Louis ac Orleans Newydd.

Map o Afon Mississippi
Stemar rodli, St Louis
Llyn Itasca ar Afon Mississippi
Hannibal, Missouri

Gweler hefyd[golygu | golygu cod y dudalen]