Aeron Thomas

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Aeron Thomas
J Aeron Thomas.jpg
Ganwyd 24 Tachwedd 1850 Edit this on Wikidata
Aberaeron Edit this on Wikidata
Bu farw 1 Chwefror 1935 Edit this on Wikidata (84 oed)
Abertawe Edit this on Wikidata
Dinasyddiaeth Baner Cymru Cymru
Galwedigaeth Gwleidydd, Cyfreithiwr, diwydiannwr Edit this on Wikidata
Swydd Aelod o 27ain Senedd y Deyrnas Unedig Edit this on Wikidata
Plaid Wleidyddol Plaid Ryddfrydol Edit this on Wikidata

Roedd John Aeron Thomas (24 Tachwedd 18501 Chwefror 1935) yn gyfreithiwr, diwydiannwr a gwleidydd Cymreig a wasanaethodd fel Maer Abertawe ac Aelod Seneddol Rhyddfrydol Gŵyr rhwng 1900 a 1906. [1]

Bywyd Personol[golygu | golygu cod y dudalen]

Ganwyd Thomas ar fferm Panteryrod, Llwyncelyn, Aberaeron lle fu Lewis a Jane Thomas, ei rieni, yn amaethu. Bu ei frawd iau, Dr Garrod Thomas, hefyd yn Aelod Seneddol. [2]

Cafodd ei addysgu yn breifat gartref cyn mynd i Ysgol Ramadeg Llwynyrhoden, Llandysul yn 12 oed. Ymadawodd a'r ysgol yn 15 er mwyn gweithio ar y fferm. Wrth weithio ar y tir am 5 mlynedd daeth i ddeall pa mor fregus oedd y perthynas rhwng tenantiaid amaethyddol a'r tirfeddianwyr. Penderfynodd ddychwelyd i'r ysgol er mwyn gwella ei gyfleoedd mewn maes arall. Gwariodd blwyddyn yn Ysgol Ramadeg Aberdaugleddau.[2]

Ym 1880 Priododd, Eleanor (Nelly) Emma Lewis, merch John Lewis, Llanymddyfri. Bu iddynt ddau fab ac un ferch. [3]

Gyrfa[golygu | golygu cod y dudalen]

Wedi ymadael a'r ysgol am yr ail waith aeth Thomas i gwmni Asa Evans, Aberteifi fel clerc erthyglau. Wedi ennill ei erthyglau fe'i cymhwyswyd yn gyfreithiwr ym 1874. Ym 1875 cafodd cynnig swydd yng nghwmni cyfreithiol dylanwadol Smith, Lewis & Jones Abertawe a Merthyr i fod yn glerc yn swyddfa'r cwmni yn Abertawe. Roedd cytundeb gwaith y cwmni yn cynnwys amod byddai'n cyfyngu ar ei hawl i ymarfer y gyfraith tu allan i'r cwmni. Gwrthododd Thomas y swydd a phenderfynodd sefydlu ei gwmni cyfreithiol ei hun, sef Aeron Thomas & co, Abertawe. Yn ogystal â gweithio fel cyfreithiwr bu Thomas yn un o gyfarwyddwyr Weaver & Co, cwmni oedd yn mewnforio grawn o Ffrainc, Rwsia, yr Unol Daleithiau a Chanada. [4] Adeiladodd y cwmni Melin Blawd Weaver yn nociau Abertawe; yr adeilad concrit cyfnerth cyntaf yn Ewrop. [5] Ym 1893 ehangodd ei ddiddordebau diwydiannol i'r maes glo, gan ffurfio Emlyn Colliery Co. Ltd. Roedd y cwmni yn berchen ar waith glo Emlyn ym mhentref Pen-y-groes, Sir Gaerfyrddin [6]. Roedd hefyd yn gyfarwyddwr Cwmni Glo Felinfran, Y Glais, cwmni glo Foxhole, Bôn-y-maen, cwmni glo Berthlwyd, Tre-gŵyr a nifer o gwmnïau eraill.

Gyrfa Wleidyddol[golygu | golygu cod y dudalen]

Safodd Thomas yn enw'r Blaid Ryddfrydol fel ymgeisydd ar gyfer un o'r tair sedd yn Ward y Gorllewin yn etholiadau Cyngor Abertawe ym 1887. Y canlyniad oedd: [7]

Ymgeisydd Pleidleisiau Canlyniad
W Richards 434 wedi ei ethol
Christopher James 330 wedi ei ethol
H A Chapman 272 wedi ei ethol
J Aeron Thomas 187 heb ei ethol

Aeth Thomas i'r uchel lys i herio ethol James. Ei ddadl oedd bod James allan o wledydd Prydain ar ddiwrnod yr enwebiad a heb arwyddo'r ffurflen i gydsynio i gael ei enwebu; gan hynny nad oedd ei enwebiad yn ddilys. [8]Enillodd Thomas yr achos gan gymryd ei sedd ar y cyngor ym mis Chwefror 1888. Yn etholiad 1893 collodd Thomas ei sedd i'r Ceidwadwr Phillip Richard ond cipiodd y sedd yn ôl yn etholiad 1896. Ym 1897 cafodd ei ddewis gan ei gyd cynghorwyr i wasanaethu fel Maer am y flwyddyn 1898.[9]

Roedd David Randell Aelod seneddol Rhyddfrydol Gwŷr, wedi bod yn dioddef o salwch am beth amser. Rhoddodd gwybod i'w gymdeithas Ryddfrydol nad oedd am sefyll yn etholiad 1900. Bu pedwar dyn yn sefyll fel darpar ymgeiswyr y Rhyddfrydwyr i'w olynu; E H Hedley, Aeron Thomas, John Hodge a Daniel Lleufer Thomas. Enillodd Aeron Thomas yr enwebiad ond penderfynodd John Hodge ei fod am sefyll fel ymgeisydd Llafur annibynnol. [10] Yn yr etholiad cyffredinol llwyddodd Thomas i gadw'r sedd dros y Rhyddfrydwyr. Penderfynodd Thomas i beidio amddiffyn ei sedd yn etholiad cyffredinol 1906.

Marwolaeth[golygu | golygu cod y dudalen]

Bu farw Nellie, gwraig Aeron Thomas ar 29 Ionawr 1935. Ychydig oriau wedi ei hangladd ar 1 Chwefror, bu farw Aeron Thomas yn ei gartref yn Abertawe wedi dioddef pwl o froncitis acíwt. [11] Claddwyd ef wrth ymyl ei wraig ym mynwent Ystum Llwynarth.

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. (2007, December 01). Thomas, John Aeron, (1850–1 Feb. 1935), JP; Solicitor. WHO'S WHO & WHO WAS WHO   Adalwyd 27 Chwefror 2019
  2. 2.0 2.1 "THE MAYOR ELECT - The Cambrian". T. Jenkins. 1897-10-29. Cyrchwyd 2019-02-27.
  3. "Family Notices - The Cardigan Observer and General Advertiser for the Counties of Cardigan Carmarthen and Pembroke". 1880-09-04. Cyrchwyd 2019-02-27.
  4. Gower Journal Rhif 36 1985, Gerald Gabb Weaver's Flour Mill, Swansea adalwyd 27 Chwefror 2019
  5. Coflein-WEAVERS FLOUR MILL, VICTORIA WHARF, SWANSEA adalwyd 27 Chwefror 2019
  6. Welsh Coal Mines Emlyn, Carm. adalwyd 27 Chwefror 2019
  7. "THE MUNICIPAL ELECTIONS - Weekly Mail". Henry Mackenzie Thomas. 1887-11-05. Cyrchwyd 2019-02-27.
  8. "Local Intelligence - The Cambrian". T. Jenkins. 1887-11-18. Cyrchwyd 2019-02-27.
  9. "THE MAKING OF THE MAYOR - Herald of Wales and Monmouthshire Recorder". [s.n.] 1897-11-13. Cyrchwyd 2019-02-27.
  10. "GOWER LIBERALS SELECT MR AERON THOMAS - The South Wales Daily Post". William Llewellyn Williams. 1900-09-28. Cyrchwyd 2019-02-27.
  11. Western Mail 02 Chwefror 1935 tudalen 6
Senedd y Deyrnas Unedig
Rhagflaenydd:
David Randell
Aelod Seneddol

Gŵyr
19001906

Olynydd:
John Williams