Hedd Wyn (ffilm)

Oddi ar Wicipedia
Neidio i: llywio, chwilio
Hedd Wyn
Ffilm Hedd Wyn.jpg
Teitl amgen Hedd Wyn – The Armageddon Poet
Cyfarwyddwr Paul Turner
Cynhyrchydd Shân Davies
Ysgrifennwr Alan Llwyd
Paul Turner
Cerddoriaeth John E. R. Hardy
Sinematograffeg Ray Orton
Sain Julie Ankerson
Dylunio Jane Roberts
Martin Morley
Cwmni cynhyrchu Pendefig Cyf.
Amser rhedeg 123 munud

Ffilm Gymraeg am fywyd y bardd Hedd Wyn yw Hedd Wyn. Cafodd ei henwebu am Oscar ym 1994. Huw Garmon sy'n serennu fel Hedd Wyn. Fe'i cynhyrchwyd yng Nghymru gan gwmni Pendefig Cyf.

Sgriptiwyd y ffilm gan y bardd Alan Llwyd, awdur y gyfrol Gwae fi fy myw, hunangofiant Hedd Wyn. Cafodd llawer o'r golygfeydd eu saethu ar leoliad yn ardal Trawsfynydd, de Gwynedd, pentref genedigol Hedd Wyn. Mae'r gyferbyniaeth rhwng y golygfeydd swynol o gefn gwlad bugeiliol Meirion a'r golygfeydd cignoeth o erchylltra'r ymladd yn ffosydd y Rhyfel Byd Cyntaf, lle lladdwyd Hedd Wyn, yn un o gryfderau'r ffilm.

Rhyddhawyd y ffilm ar DVD yn 2005 mewn casgliad o ffilmiau gan S4C.

Cynnwys[golygu]

Gellir rhannu'r ffilm i dair rhan:-

  1. Seremoni'r Cadeirio (sy'n para tua munud)
  2. 4 blynedd sy'n arwain hyd at y rhyfel (felly perthynas Lizzie, cwrdd a Mary Katherine, marwolaeth Gruff Penlan ayyb.)
  3. 3 awr o orwedd ar faes y rhyfel.

Mae gan Hedd Wyn nod, sef ennill y gadair yn yr eisteddfod. Ond mae yna rwystrau'n ei wynebu: merched (Lizzie, Mary Katherine a Jini); diffyg llonydd (am ei fod yn un o naw o blant); am nad oes addysg ganddo; a hefyd y rhyfel. Bu farw Elis tua bythefnos cyn yr eisteddfod felly nid oedd yn gwybod ei fod wedi ennill y gadair. Gellir gwadu ei fod wedi cyrraedd ei nod am ei fod wedi ennill y gadair a'i fod wedi cyrraedd ei gartref yn Nhrawsfynnydd, ond ar y llaw arall ni eisteddodd yn y gadair felly a llwyddodd i gyrraedd ei nod?

Cast a chriw[golygu]

Prif gast[golygu]

  • Huw Garmon (Ellis Evans / Hedd Wyn)
  • Sue Roderick (Lizzie Roberts)
  • Judith Humphreys (Jini Owen)
  • Nia Dryhurst (Mary Catherine Hughes)

Cast cefnogol[golygu]

  • Gwen Ellis – Mary Evans (Y Fam)
  • Grey Evans – Evan Evans (Y Tad)
  • Llio Silyn – Mary Evans
  • Catrin Fychan – Magi Evans
  • Emlyn Gomer – Morris Davies (Moi)
  • Arwel Gruffydd – Williams Morris
  • Gwyn Vaughan – Owen Hughes
  • Phil Reid – Fred Hainge
  • Ceri Cunnington – Bob Evans
  • Emma Kelly – Enid Evans
  • Sioned Jones Williams – Cati Evans
  • Llyr Joshua – Ifan Evans
  • Angharad Roberts – Ann Evans
  • Geraint Roberts – R. Williams Parry
  • Guto Roberts – Arweinydd Eisteddfod Pwllheli
  • Manon Prysor – Merch y Drycinoedd - Yr Awen
  • Derec Brown – Y Parchedig J. D. Richards
  • Lydia Griffiths – Organyddes
  • J. O. Jones – Ficar Recriwtio
  • Richard Viner – Dihangwr
  • Mark Rowlands – Milwr o Sais
  • Llion Jones – Y Canwr yn y Dafarn
  • Siân Summers – Gwen Williams
  • Tony Jones – milwr heb lygad
  • Ieuan Wyn Roberts – milwr heb freichiau
  • Brendan Charleston – Elor-glodydd
  • Doc O'Brien – Mr Kirby–Y Swyddfa Ryfel
  • Noel Williams – Cadeirydd y Tribiwnlys
  • Eric Wyn – Ficar y Tribiwnlys
  • Richard Beale – Y Cynrychiolydd Milwrol
  • Roger McKern – Rhingyll Ymddullio
  • Kim Goddard – Swyddog Meddygol–Litherland
  • Dylan Jones Roberts – Bob Morris
  • Dafydd Edmwnd – Rhingyll Hyfforddi
  • Ray Davies – Swyddog Meddygol–Maes y Gad
  • Jack James – Swyddog Sensro
  • Terry Victor – Major
  • Dafydd Rowlands – Llais yr Archdderwydd Dyfed

Effeithiau arbennig[golygu]

  • Evan Green-Hughes, Steve Breheney, David Williams

Cydnabyddiaethau eraill[golygu]

  • Cyfarwyddwr Cynorthwyol Cyntaf – Michas Koc
  • Ail Gyfarwyddwr Cynorthwyol – Stephen Woolfenden
  • Trydydd Cyfarwyddwr Cynorthwyol – Geoff Skelding
  • Rhedwr – Meleri Mair Jones
  • Rhedwr – Hywel Williams
  • 'Cyfle' – dan hyfforddiant – Tony Williams
  • 'Cyfle' – dan hyffordiant – Carole Griffiths
  • Dilyniant – Gillian Elen
  • Ffocws – Richard Wyn Hughes
  • Llwythwr – Alwyn Hughes
  • Camera – Yr Ail Uned – Roger Pugh Evans
  • Grip – David Hopkins
  • Giaffar – Alan Chadwick
  • Trydanwyr – Chris Hill, Ken Toms, Cliff Owen, Gwion Hughes
  • Propiau wrth Law – Phil Rawsthorne
  • Prynwr Propiau – Rosalie Kenworthy-Neale
  • Cynorthwywyr Adran Celf – Donna Williams, Lesley Dearne
  • Cynllunwraig Coluro – Barbara Southcott
  • Cynorthwy-ydd i'r Cynhyrchiad – Siân Thomas
  • Cymysgwr Sain – Jeff Matthews
  • Bwm – Tim Partridge, Jeremy Thatcher
  • Artistiaid 'Foley' – Julie Ankerson, John Fewell
  • Cynllunwraig Gwisgoedd – Celia Pye
  • Cynllunwraig Gwisgoedd Gynorthwyol – Elinor Ffion

Manylion Technegol[golygu]

Tystysgrif Ffilm: Untitled Certificate

Fformat Saethu: 35mm

Lliw: Lliw

Gwlad: Cymru / DU

Iaith Wreiddiol: Cymraeg / Saesneg

Lleoliadau Saethu: Trawsfynydd a'r cyffiniau gan gynnwys Capel Penstryt. Ffilmiwyd y golygfeydd o faes y gad ar faes glanio yn Hwlffordd.

Gwobrau:

Gŵyl ffilmiau Blwyddyn Gwobr / enwebiad Derbynnydd
Academi Americanaidd Celfyddydau a Gwyddorau Lluniau Symudol (yr Oscars) 1993 Enwebiad am Ffilm Orau mewn iaith Dramor
Gwyl Ffilmiau Efrog Newydd 1993 Medal Efydd
Gŵyl Ffilm Ryngwladol Fflandrys, Ghent 1994 Gwobr y Gynghrair Ddiwylliannol
Houston Worldfest, UDA 1994 Gwobr Aur y Panel Arbennig
BAFTA Cymru 1994 Y Ddrama Orau yn yr Iaith Gymraeg
Cyfarwyddwr Gorau
Yr Awdur Gorau
Y Golygydd Gorau
Y Gerddoriaeth Orau
Y Cynllunio Gorau
Gwyl Ffilmiau Celtaidd 1994 Gwobr Ysbryd yr Ŵyl
Y Gymdeithas Deledu Frenhinol 1994 Y Ddrama Unigol Orau
FIPA d'Or, Cannes 1994 Yr Actor Gorau Huw Garmon
Gwobrau Celfyddydau y Liverpool Echo and Daily Post 1994 Y Cynhyrchiad Gorau yn yr Iaith Gymraeg
Gŵyl Ffilmiau Efrog Newydd 1994 Medal Efydd
Cynghrair Rhyngwladol Gwyliau Ffilm, Portiwgal 1994 Gwobr Arbennig
XXXCI Settimana Cinematografica Internazionale Cinema Inglese Contemporaneo, Verona 1995 Gwobr Stefano Reginni

Manylion Atodol[golygu]

Llyfrau[golygu]

  • David Berry, Wales and Cinema: the first hundred years (Caerdydd: Gwasg Prifysgol Cymru, 1994)
  • Dave Berry, 'Unearthing the Present: Television Drama in Wales', yn Steve Blandford (gol.), Wales on Screen (Penybont: Seren, 2000), tt. 128-151.

Adolygiadau[golygu]

  • Sight and Sound, cyfrol 4, rhif 7, Gorffennaf 1994.
  • Screen International, rhif 950, 25 Mawrth 1994.
  • Variety, 5 Hydref 1992.

Erthyglau[golygu]

  • Martin McLoone, ‘Challenging Colonial Traditions: British Cinema in the Celtic Fringe’ yn Cineaste, Medi 2001.
  • Television Today, rhif 5895, 7 Ebrill 1994.
  • Mihangel Morgan, ‘Golwg ar y sgript Hedd Wyn’, yn Huw Meirion Edwards, Alan: casgliad o ysgrifau ar Alan Llwyd, tt. 176–183.
  • Alan Llwyd, ‘O’r Ysgwrn Fach i'r Sgrin Fawr’ Sgript 0 (1994/95) tt. 35–45.
  • Steve Blandford, ‘Wales at the Oscars’, Cyfrwng: cyfnodolyn cyfryngau Cymru, 2 (2005), tt. 101–113.
Mae'r erthygl hon yn cynnwys testun o'r cofnod Hedd Wyn ar yr Esboniadur, adnodd addysgiadol agored gan y Coleg Cymraeg Cenedlaethol. Mae gan y cofnod penodol hwnnw'r drwydded agored CC BY 4.0; gweler testun y drwydded am delerau ail-ddefnyddio'r gwaith.