Ysgwydd fawr

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Ysgwydd fawr
Meripilus giganteus
Meripilus giganteus JPG2b.jpg
Dosbarthiad gwyddonol
Teyrnas: Fungi
Dosbarth: Basidiomycota
Urdd: Polyporales
Teulu: Meripilaceae
Genws: Meripilus[*]
Rhywogaeth: Meripilus giganteus
Enw deuenwol
Meripilus giganteus

Math a rhywogaeth o ffwng yn nheulu'r Meripilaceae yw'r Ysgwydd fawr (Lladin: Meripilus giganteus; Saesneg: Giant Polypore).[1] 'Yr Ysgwyddau' yw'r enw ar lafar ar y grwp mae'r ffwng yma'n perthyn iddo, ond nid yw'n derm gwyddonol. Fel yr ysgwydd, mae'r ffyngau yn y grwp yma'n llorwedosod, yn tyfu allan ac ar draws o fonyn y goeden.y Mae'r teulu Meripilaceae yn gorwedd o fewn urdd y Polyporales.

Disgrifiwyd ac enwyd y tason yma'n wreiddiol gan y naturiaethwr Christiaan Hendrik Persoon.

Mae'r rhywogaeth hon o ffwng i'w chael yn Ewrop. Lliw sborau'r fadarchen hon yw gwyn. O ran siâp, disgrifir y capan, neu gap y fadarchen fel un onglog. Gelwir y rhan oddi tan y capan yn hadbilen (neu'n 'hymeniwm') a cheir sawl math: arwyneb llyfn, tegyll, chwarennau (tyllau bychan), rhychau ayb; mae gan y fadarchen hon yr hyn a elwir yn: mandyllog. O ran y broses o gymeryd maeth, fe'i disgrifir fel maethiad saproffytig.

Ffyngau[golygu | golygu cod y dudalen]

Credir fod rhwng 2.2 a 3.8 miliwn o wahanol rywogaethau o ffwng, a'u bod yn perthyn yn nes at grwp yr anifeiliaid nag at blanhigion.[2] Gelwir yr astudiaeth o ffwng yn "feicoleg", sy'n dod o'r Groeg μύκης (mykes) sef 'madarchen'. Mae tua 120,000 o'r rhain wedi'u disgrifio gan naturiaethwyr megis Carolus Linnaeus, Christiaan Hendrik Persoon ac Elias Magnus Fries. Oherwydd mai prin iawn yw gwybodaeth gwyddonwyr am y pwnc hwn, mae tacson y ffyngau'n newid o ddydd i ddydd.[3] Credir bod oddeutu 20,000 o rywogaethau o ffyngau yng ngwledydd Prydain.

Aelodau eraill o deulu'r Meripilaceae[golygu | golygu cod y dudalen]

Mae gan Ysgwydd fawr ambell aelod arall yn y teulu hwn, gan gynnwys y canlynol:

Rhestr Wicidata:


rhywogaeth enw tacson delwedd
Grifola amazonica Grifola amazonica
Grifola armeniaca Grifola armeniaca
Grifola colensoi Grifola colensoi
Grifola platypora Grifola platypora
iâr y coed Grifola frondosa
Eikhaas.JPG
Rigidoporus lineatus Rigidoporus lineatus
Rigidoporus microporus Rigidoporus microporus
Rigidoporus microporus - Jardim Botânico de São Paulo - IMG 0313.jpg
Rigidoporus vinctus Rigidoporus vinctus
Ysgwydd fawr Meripilus giganteus
Meripilus giganteus JPG2b.jpg
Ysgwydd fawr llwyfain Rigidoporus ulmarius
Meripilaceae - Rigidoporus ulmarius.JPG
Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd[golygu | golygu cod y dudalen]

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. Gwefan y Bywiadur; CELl, lle ceir enwau safonol Cymraeg. Adalwyd 21 Chwefror 2020.
  2. Erthygl Fungal Diversity Revisited: 2.2 to 3.8 Million Species gan Hawksworth DL ac Lücking R yn y dyddlyfr Microbiology Spectrum, cyfrol 5, rhif 4, tud. 79–95. Cyhoeddwyd Gorffennaf 2017; Microbiology Spectrum; isbn=978-1-55581-957-6
  3. Gwefan palaeos.com; adalwyd 21 Chwefror 2020.
Safonwyd yr enw Ysgwydd fawr gan un o brosiectau . Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran Bywiadur, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.