Tinamiformes

Oddi ar Wicipedia
Neidio i: llywio, chwilio
Tinamou
Amrediad amseryddol:
Miocen – yn ddiweddar
10–0 Miliwn o fl. CP
Tinamŵ cribog y De (Eudromia elegans)
Dosbarthiad gwyddonol
Teyrnas: Animalia
Ffylwm: Chordata
Dosbarth: Aves
Urdd: Tinamiformes
Teulu: Tinamidae
Teiprywogaeth
Tinamus major
Gmelin, 1789
Genws
Amrywiaeth
2 isdeulu, 9 genera, 47 rhywogaeth, 127 isrywogaeth
      
Cyfystyron
  • Crypturidae Bonaparte, 1831
  • Tinamotidae Bonaparte, 1854
  • Eudromiidae Bonaparte, 1854
  • Rhynchotidae von Boetticher, 1934

Urdd o adar yw'r Tinamiformes ac mae'r Tinamŵaid (y Tinamidae) yn deulu o fewn yr urdd honno; ceir hefyd 47 math neu rywogaeth o fewn yr urdd e.e. Tinamŵ'r ucheldir. Mae'r erthygl hon yn cyfeirio at y tri: yr urdd y teulu a'r 47 rhywogaeth. Tiriogaeth y Tinamŵ yw Mecsico, Canol America, a De America. Daw'r gair o'r iaith Carib a gaiff ei siarad gan bobl Kalina yn Ne America.

Dyma un o'r adar mwyaf hynafol, a cheir ffosiliau ohonynt o'r epoc Miosen. Mae ymchwil diweddar yn dangos nad ydynt yn chwaer grŵp i'r adar gwastatfron (y ratiteiaid), na fedrant hedfan. Adar sefydlog ydynt, ac anghrwydrol, gan fyw ar y tir, yn hytrach na mewn coed. Gallant fyw mewn amrywiaeth o gynefinoedd: o'r fforestydd glaw i laswelltiroedd. Ceir dau isdeulu, ac mae'r ddau'n hollol wahanol o ran eu cynefinoedd, gyda'r Nothurinae yn byw mewn gwastatiroedd agored a'r Tinaminae mewn coedwigoedd.[1]

Perthynas[golygu | golygu cod y dudalen]

Cladogram gan Bertelli & Porzecanski (2004)[2]

 Tinamidae
 Tinaminae  

 Nothocercus


  

 Crypturellus



 Tinamŵ




 Nothurinae  
  

 Tinamotis



 Eudromia



 

 Rhynchotus


 


 Nothoprocta


 

 Nothura



 Taoniscus








Rhywogaethau[golygu | golygu cod y dudalen]

Rhestr Wicidata:


teulu enw tacson delwedd
Nothwra torwyn Nothura boraquira
NothuraMarmorataSmit.jpg
Tinamŵ adeingoch Rhynchotus rufescens
Rhynchotus rufescens -Parque das Aves-8a.jpg
Tinamŵ bach Crypturellus soui
Crypturellus soui.jpg
Tinamŵ Bartlett Crypturellus bartletti
CrypturusBartlettiKeulemans.jpg
Tinamŵ Berlepsch Crypturellus berlepschi
Crypturellus berlepschi 1897.jpg
Tinamŵ bron llwydfelen Nothocercus julius
Tinamŵ brown Crypturellus obsoletus
Crypturellus obsoletus.jpg
Tinamŵ bychan Taoniscus nanus
Taoniscus.jpg
Tinamŵ coeslwyd Crypturellus duidae
Crypturellus duidae.JPG
Tinamŵ cribog y De Eudromia elegans
Stavenn Eudromia elegans 00.jpg
Tinamŵ cribog y Gogledd Eudromia formosa
Tinamŵ mawr unig Tinamus solitarius
Tinamus solitarius.jpg
Tinamŵ tepwi Crypturellus ptaritepui
Tinamŵ tonnog Crypturellus undulatus
Crypturellus undulatus.JPG
Tinamŵ'r ucheldir Nothocercus bonapartei
Nothocercus bonapartei 1902.jpg
Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. Phillips MJ, Gibb GC, Crimp EA, Penny D (January 2010). "Tinamous and moa flock together: mitochondrial genome sequence analysis reveals independent losses of flight among ratites". Systematic Biology 59 (1): 90–107. doi:10.1093/sysbio/syp079. PMID 20525622.
  2. Bertelli & Porzecanski 2004

Llyfryddiaeth[golygu | golygu cod y dudalen]

  • Michael J. Benton (2004). "Origin and relationships of Dinosauria". In David B. Weishampel; Peter Dodson; Halszka Osmólska (Hrsg.). The Dinosauria. Berkeley: Zweite Auflage, University of California Press. pp. 7–19. ISBN 0-520-24209-2.