Thebes, Yr Aifft

Oddi ar Wicipedia
(Ailgyfeiriad oddi wrth Thebes (Yr Aifft))
Jump to navigation Jump to search
Thebes, Yr Aifft
Luxor Tempel.jpg
Mathdinas hynafol, safle archaeolegol, emporia Edit this on Wikidata
Sefydlwyd
  • 3200 CC (dyddiad Gregoraidd cyn 1584) Edit this on Wikidata
Daearyddiaeth
SirLuxor Governorate Edit this on Wikidata
GwladYr Aifft Edit this on Wikidata
Uwch y môr78 ±1 metr Edit this on Wikidata
Cyfesurynnau25.7206°N 32.6103°E Edit this on Wikidata

Mae Thebes neu Thebai yn Safle Treftadaeth y Byd yn yr Aifft. Thebai (Θῆβαι) Thēbai, (Arabeg: طيبة) yw'r enw Groeg am y ddinas hon, un o'r rhai pwysicaf yn yr Hen Aifft, a saif ar ochr ddwyreiniol yr Afon Nîl. Sefydlwyd hi tua 3200 CC. Daeth yn brifddinas yr Hen Aifft yn y 11ed frenhinlin ac wedyn yn y 18fed frenhinlin pan adeiladwyd llynges a phorthladd gerllaw gan y Frenhines Hatshepsut yn Elim. Roedd Thebai yn enwog drwy'r Henfyd a chyfeiria Homer ati yn yr Iliad (Llyfr IX).

Saif Luxor ar yr un safle heddiw.

O'r enw Copteg Ta-Opet ("teml") daeth yr enw Thebai i'r Roeg ond niwt-imn ("Dinas Amun") oedd hi yn yr Eiffteg a dyma'r enw Beiblaidd yn Hebraeg, sef נא אמון nōˀ ˀāmôn (Nahum 3:8), neu נא ("No") (Eseciel 30:14). Troswyd hyn yn llythrennol i'r Roeg fel Διόσπολις Diospolis ("Dinas Zeus") neu weithiau Διόσπολις μεγάλη Diospolis megale ("Dinas Fawr Zeus") rhag drysu rhwng y gwahanol Diospolisau eraill. Y fersiwn Lladin a arferid gan y Rhufeiniaid oedd Diospolis Magna.

Erbyn heddiw mae dwy dref ar safle Thebai sef Luxor (Arabeg: الأقصر, Al-Uqṣur, "Y Palasau") ac al-Karnak (الكرنك).

Cerflun Pharaonaidd yn Nheml Luxor
Teml Luxor
Teml Luxor

Ffynonellau[golygu | golygu cod y dudalen]

  • Gauthier, Henri. 1925–1931. Dictionnaire des noms géographiques contenus dans les textes hieroglyphiques. Cyf. 3 o 7. Cairo: Imprimerie de l’Institut français d’archéologie orientale du Caire. (Adargraffiad, Osnabrück: Otto Zeller Verlag, 1975). 75, 76.
  • Polz, Daniel C. 2001. "Thebes". Yn The Oxford Encyclopedia of ancient Egypt, gol. Donald Bruce Redford. Cyf. 3 o 3. Rhydychen, Efrog Newydd, a Cairo: Gwasg Prifysgol Rhydychen a'r American University in Cairo Press. 384–388.
  • Redford, Donald Bruce. 1992. "Thebes". Yn The Anchor Bible Dictionary, gol. David Noel Freedman. Cyf. 6 o 6. Efrog Newydd: Doubleday. 442–443. ISBN 0-385-42583-X
  • Strudwick, Nigel C., & Strudwick, Helen, Thebes in Egypt: A Guide to the Tombs and Temples of Ancient Luxor. Llundain: British Museum Press, 1999, ISBN 0-8014-3693-1 (clawdd caled)/ISBN 0-8014-8616-5 (clawdd papur)

Dolenni allanol[golygu | golygu cod y dudalen]

Flag of Egypt.svg Eginyn erthygl sydd uchod am yr Aifft. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.