Robert Mugabe

Oddi ar Wicipedia
Neidio i: llywio, chwilio
Robert Mugabe
Robert Mugabe May 2015 (cropped).jpg
Ganwyd 21 Chwefror 1924 Edit this on Wikidata (93)
Harare Edit this on Wikidata
Alma mater Achimota School, University of Fort Hare, Prifysgol Llundain, Prifysgol Rhydychen, Kutama College, University of South Africa, University of London International Programmes Edit this on Wikidata
Gwaith Gwleidydd Edit this on Wikidata
Priod Grace Mugabe, Sally Hayfron Edit this on Wikidata
Plant Bona Mugabe Edit this on Wikidata
Gwobr/au Gwobr Jawaharlal Nehru am Ddeallusrwydd Rhyngwladol, Urdd José Martí, Order of Augusto César Sandino, U Thant Peace Award, Grand Collar of the Order of Good Hope, Q16141090, Marchog Groes Fawr Urdd y Baddon, Order of Jamaica Edit this on Wikidata
Llofnod
Signature of Robert Mugabe clear.svg

Cyn-arlywydd Simbabwe yw Robert Gabriel Mugabe (ganed 21 Chwefror, 1924) ym mhentref Matibiri, ardal Zvimba, i'r gogledd-orllewin o Salisbury (Harare heddiw).

Bu'n gweithio fel athro am gyfnod, gan gynnwys rhai blynyddoedd yn Ghana, lle dylanwadwyd arno gan Kwame Nkrumah. Yn 1960, dychwelodd i Dde Rhodesia ac ymunodd a'r Blaid Ddemocrataidd Genedlaethol, a ddaeth yn ddiweddarch yn fudiad y Simbabwe African Peoples Union (ZAPU) dan Joshua Nkomo. Yn 1963 cynorthwyodd y Parchedig Ndabaningi Sithole i ffurfio'r Simbabwe African National Union (ZANU), yn gwrthwynebu llywodraeth Ian Smith yn yr hyn oedd yr adeg honno yn Rhodesia. Yn 1964 fe'i carcharwyd am siarad yn erbyn y llywodraeth, a bu yng ngharchar am ddeng mlynedd. Enillodd dair gradd academig tra yn y carchar.

Wedi ei rhyddhau, symudodd i Mosambic a daeth yn arweinydd ZANU. Erbyn 1978 yr oedd llywodraeth Ian Smith wedi gorfod cydnabod na allai rheolaeth y lleiafrif gwyn barhau, ac arwyddwyd cytundeb gyda Abel Muzorewa, Ndabaningi Sithole ac eraill i rannu grym a chynnal etholiadau. Dychwelodd Mugabe i Simbabwe yn Rhagfyr 1979. Daeth yn Brif Weinidog Simbabwe yn 1980 ac yn Arlywydd cyntaf y wlad yn 1987.

Mae cryn nifer o lywodraethau wedi beirniadu llywodraeth Mugabe yn hallt am lygredd, camdrin gwrthwynebwyr gwleidyddol a chymeryd tir oddi wrth ffermwyr gwynion. Yn y blynyddoedd diwethaf mae economi Simbabwe wedi dirywio yn fawr, gyda lefel uchel o chwyddiant a diwethdra.

Yn Nhachwedd 2017, cafodd y llywodraeth Mugabe ei ddymchwel mewn coup d'état. Ymddiswyddodd fel arlywydd ar 21 Tachwedd 2017.[1]

  1. Robert Mugabe wedi ymddiswyddo , Golwg360, 21 Tachwedd 2017.