Pigau barfog

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Pigau barfog
Hericium erinaceus

Igelstachelbart Nov 06.jpg

Dosbarthiad gwyddonol
Teyrnas: Fungi
Dosbarth: Basidiomycota
Urdd: Russulales
Teulu: Hericiaceae
Genws: Hericium[*]
Rhywogaeth: Hericium erinaceus
Enw deuenwol
Hericium erinaceus
(Bull.) Pers.

Math a rhywogaeth o ffwng yn nheulu'r Hericiaceae yw'r Pigau barfog (Lladin: Hericium erinaceus; Saesneg: Bearded Tooth).[1] Y Pigau yw'r enw ar lafar ar y grwp mae'r ffwng yma'n perthyn iddo, ond nid yw'n derm gwyddonol. Casgliad o bigau yw'r ffwng, o ran siap, ac wrth iddynt heneiddio, maent yn troi'n frown ac yn fregus. Ceir enw Cymraeg arall ar y rhywogaeth hon, sef Caws draenog pigau hirion. Mae'r teulu Hericiaceae yn gorwedd o fewn urdd y Russulales.

Defnyddir y ffwng hwn wedi'i goginio mewn bwydydd a gellir ei fwyta'n amrwd.

Mae'r rhywogaeth hon o ffwng i'w chael yn Ewrop a Gogledd America.

Lliw sborau'r fadarchen hon yw gwyn. O ran siâp, disgrifir y capan, neu gap y fadarchen fel un heb gapan. Gelwir y rhan oddi tan y capan yn hadbilen (neu'n 'hymeniwm') a cheir sawl math: arwyneb llyfn, tegyll, chwarennau (tyllau bychan), rhychau ayb; mae gan y fadarchen hon yr hyn a elwir yn: teeth. O ran y broses o gymeryd maeth, fe'i disgrifir fel arfilyn.

Ffyngau[golygu | golygu cod y dudalen]

Credir fod rhwng 2.2 a 3.8 miliwn o wahanol rywogaethau o ffwng, a'u bod yn perthyn yn nes at grwp yr anifeiliaid nag at blanhigion.[2] Gelwir yr astudiaeth o ffwng yn "feicoleg", sy'n dod o'r Groeg μύκης (mykes) sef 'madarchen'. Mae tua 120,000 o'r rhain wedi'u disgrifio gan naturiaethwyr megis Carolus Linnaeus, Christiaan Hendrik Persoon ac Elias Magnus Fries. Oherwydd mai prin iawn yw gwybodaeth gwyddonwyr am y pwnc hwn, mae tacson y ffyngau'n newid o ddydd i ddydd.[3] Credir bod oddeutu 20,000 o rywogaethau o ffyngau yng ngwledydd Prydain.

Aelodau eraill o deulu'r Hericiaceae[golygu | golygu cod y dudalen]

Mae gan Pigau barfog ambell aelod arall yn y teulu hwn, gan gynnwys y canlynol:

Rhestr Wicidata:


rhywogaeth enw tacson delwedd
Dryodon prolifer Dryodon prolifer
Dryodon pulcherrimus Dryodon pulcherrimus
Dryodon schiedermayeri Dryodon schiedermayeri
Dryodon setosus Dryodon setosus
Dryodon squalinus Dryodon squalinus
Dryodon subcarnaceus Dryodon subcarnaceus
Dryodon suberis Dryodon suberis
Manina flagellum Manina flagellum
Pigau barfog Hericium erinaceus
Igelstachelbart Nov 06.jpg
Pseudowrightoporia dominicana Pseudowrightoporia dominicana
Pseudowrightoporia dominicana (10.3897-mycokeys.34.25371) Figure 3.jpg
Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd[golygu | golygu cod y dudalen]

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. Gwefan y Bywiadur; CELl, lle ceir enwau safonol Cymraeg. Adalwyd 21 Chwefror 2020.
  2. Erthygl Fungal Diversity Revisited: 2.2 to 3.8 Million Species gan Hawksworth DL ac Lücking R yn y dyddlyfr Microbiology Spectrum, cyfrol 5, rhif 4, tud. 79–95. Cyhoeddwyd Gorffennaf 2017; Microbiology Spectrum; isbn=978-1-55581-957-6
  3. Gwefan palaeos.com; adalwyd 21 Chwefror 2020.
Safonwyd yr enw Pigau barfog gan un o brosiectau . Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran Bywiadur, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.


Gofal!

Er bod rhai madarch yn fwytadwy, mae eraill yn fwytadwy gan rai pobl ond yn wenwyn i eraill!
Gall corff rhai bobl adweithio'n ddifrifol i rai 'madarch bwytadwy'! Mynwch gyngor gan arbenigwr cyn profi unrhyw fadarch gwyllt.