Giovanni Caboto

Oddi ar Wicipedia
(Ailgyfeiriad oddi wrth John Cabot)
Jump to navigation Jump to search
Giovanni Caboto
JohnCabotPainting.jpg
Ganwyd c. 1450, c. 1455 Edit this on Wikidata
Gaeta Edit this on Wikidata
Bu farw c. 1450 Edit this on Wikidata (0 oed)
North Atlantic Ocean Edit this on Wikidata
Dinasyddiaeth Eidalwyr Edit this on Wikidata
Galwedigaeth fforiwr, morwr Edit this on Wikidata
Plant Sebastian Cabot Edit this on Wikidata

Fforiwr a morlywiwr o Eidalwr oedd Giovanni Caboto (Feniseg: Zuan Chabotto, Saesneg: John Cabot; tua 1450 – tua 1498) sy'n nodedig am ei ymdrech i ganfod Tramwyfa'r Gogledd Orllewin.

Mae'n bosib iddo gael ei eni yn Genoa. Cafodd ei dderbyn yn ddinesydd gan Weriniaeth Fenis rhwng 1471 a 1473, braint a oedd yn mynnu preswyl yn Fenis am 15 mlynedd, felly mae'n debyg i'w deulu symud yno pan oedd Giovanni yn fachgen.

Map o fordaith Giovanni Caboto yn 1497.

Yn 1497 danfonwyd Caboto gan Harri VII, brenin Lloegr, gyda chefnogaeth marsiandwyr Bryste, i fordwyo ffordd drwy'r gogledd orllewin i Asia. Roedd ganddo brofiad o fasnach y Môr Canoldir, ac mae'n debyg iddo deithio i Fecca a chael ei syfrdanu gan y sbeisys, sidan, a gleiniau ac amryw nwyddau eraill oedd ar werth. Dygwyd y rheiny dros y tir, drwy gyfrwng y deithfintai, ar hyd Ffordd y Sidan, o wledydd yr India a'r Dwyrain Pell. Ysbrydolwyd Caboto i chwilota am lwybr masnach newydd dros y môr, ar draws hemisffer y gorllewin. Aeth i Loegr, gan nad oedd yn medru canfod cefnogaeth ariannol yn yr Eidal. Hwyliodd o Fryste ym Mai 1497 yn y llong Mathew, gyda chriw o ddeunaw o ddynion, â'r nod o gyrraedd Cathay (Tsieina) neu Cipangu (Japan). Yn debyg i Cristoforo Colombo, a droediodd sawl ynys yn y Caribî, credodd Caboto ei fod yn sbïo ar gyrion dwyreiniol Asia pan ganfuwyd ynys Newfoundland. Hawliodd y tir hwnnw yn enw'r Brenin Harri VII, a dychwelodd i Loegr am ragor o gyflenwadau. Er iddo ond dystio i ganfod pysgodfeydd enfawr yng ngogledd-orllewin yr Iwerydd, yr ardal a elwir bellach Traethellau'r Tir Newydd, ac heb brofi cyfleoedd masnachol eraill, perswadiodd y Brenin Harri i gefnogi mordaith arall. Ym Mai 1498, cychwynnodd Caboto ar ei ail fordaith i geisio cyrraedd y Dwyrain Pell, gyda phum llong a thri chant o ddynion, a methiant a fu'r ymdrech honno. Yn hanesyddol, credid i'r holl longau ddiflannu, ond mae tystiolaeth sy'n dangos i rai o'r morwyr ddychwelyd i Loegr. Ni wyddys tynged Giovanni Caboto. Rhyw hanner can mlynedd wedi ei farwolaeth, sefydlwyd Cwmni'r Anturiaethwyr Masnachol yn Llundain yn 1551 gan ei fab Sebastiano Caboto a fforwyr eraill.[1]

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. Peter D. Jeans, Seafaring Lore and Legend (Camden, Maine: International Marine/McGraw-Hill, 2004), tt. 77–78.

Darllen pellach[golygu | golygu cod y dudalen]

  • James A. Williamson, The Cabot Voyages and Bristol Discovery under Henry VII (1962).