Francisco Franco

Oddi ar Wicipedia
Neidio i: llywio, chwilio
Francisco Franco
Francisco Franco en 1964.jpg
Ganwyd Francisco Paulino Hermenegildo Teodulo Franco Edit this on Wikidata
4 Rhagfyr 1892 Edit this on Wikidata
Ferrol Edit this on Wikidata
Bu farw 20 Tachwedd 1975 Edit this on Wikidata (82 oed)
Madrid Edit this on Wikidata
Man preswyl Royal Palace of El Pardo, Pazo de Meirás Edit this on Wikidata
Alma mater Infantry Academy of Toledo Edit this on Wikidata
Gwaith Gwleidydd, swyddog, person milwrol Edit this on Wikidata
Priod Carmen Polo, 1st Lady of Meirás Edit this on Wikidata
Plant Carmen Franco, 1st Duchess of Franco Edit this on Wikidata
Teulu Pilar Franco, Nicolás Franco, Ramón Franco Edit this on Wikidata
Gwobr/au Supreme Order of Christ, Uwch Groes y Lleng Anrhydedd, collar of the Civil Order of Alfonso X the Wise, Sash of the Three Orders, Order of the Most Holy Annunciation, Knight Grand Cross of the Order of Saints Maurice and Lazarus, Q14865244, Order of the German Eagle, Grand Cross of the Order of the Tower and Sword, Philippine Legion of Honor, Q43534190 Edit this on Wikidata
Gwefan http://www.fnff.es/ Edit this on Wikidata
Llofnod
Francisco Franco Signature.svg

Roedd Francisco Franco Bahamonde (4 Rhagfyr 1892 - 20 Tachwedd 1975), yn gadfridog a ddaeth yn unben Sbaen o ganlyniad i Ryfel Cartref Sbaen rhwng 1936 a 1939 ac a gadwodd ei afael ar y wlad hyd ei farwolaeth.

Ganed ef yn Ferrol, Sbaen. Roedd ei dad yn y llynges, ond gan fod prinder swyddi yn y llynges, penderfynodd Franco ymuno a'r fyddin. Aeth i academi filwrol Toledo, lle graddiodd yn safle 251 allan o 312. Cafodd yrfa fwy llwyddiannus wedyn, gan ddod yn gadfridog ieuengaf y fyddin.

Pan ddechreuodd y fyddin baratoi gwrthryfel yn erbyn llywodraeth adain-chwith Sbaen yn 1936, roedd Franco'n amlwg yn y paratoadau. Y prif arweinwyr eraill ymhlith y swyddogion a geisiodd gipio grym oedd José Sanjurjo ac Emilio Mola. José Sanjurjo oedd wedi ei fwriadu fel yr arweinydd, ond fe'i lladdwyd mewn damwain awyren wrth hedfan o Bortiwgal i Sbaen, a daeth Franco yn arweinydd. Daeth yn arweinydd y lluoedd Cenedlaethol, ac ar ddiwedd y rhyfel cartref ar 1 Ebrill 1939, yn unben Sbaen. Roedd ganddo berthynas weddol agos ag Adolf Hitler a Benito Mussolini, oedd wedi ei gynorthwyo yn y rhyfel cartref, ond gwrthododd ymuno a hwy yn yr Ail Ryfel Byd.

Nodweddid ei gyfnod mewn grym gan bwyslais trwm ar draddodiad Sbaen a Chatholigiaeth, a gwrthwynebiad cryf i unrhyw fygythiad i awdurdod canolog.