Eglwys Sant Cynllo, Llanbister

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Eglwys Sant Cynllo
Sant Cynllo Llanbister St Cynllo Powys Cymru Wales 22.JPG
Math eglwys Edit this on Wikidata
Daearyddiaeth
Lleoliad Llanbister Edit this on Wikidata
Sir Llanbister Edit this on Wikidata
Gwlad Baner Cymru Cymru
Cyfesurynnau 52.3506°N 3.30816°W Edit this on Wikidata
Statws treftadaeth adeilad rhestredig Gradd II* Edit this on Wikidata
Cysegrwyd i Cynllo Edit this on Wikidata
Manylion

Saif Eglwys Sant Cynllo uwch pentref Llanbister, Powys ac mae corff yr eglwys yn perthyn i gychwyn y 14g. Mae ei mynwent yn grwn ac felly'n mynd yn ôl i'r Eglwys Geltaidd, ond ychwanegwyd y tŵr hynod yn y 15g.[1]

Adnewyddu[golygu | golygu cod y dudalen]

Adnewyddwyd yr eglwys yn 1752, pan adferwyd rhan ucha'r clochdy sgwâr. Yn 1908 gwnaed cryn dipyn o waith gan y pensaeri W. D. Caroe a H. Passmore, pan ailgodwyd rhan o fur deheuol yr eglwys, ychwanegwyd cyntedd a gwnaed bedyddle. Gwnaed y gwaith gan yr adeiladwyr Collins & Godfrey o Tewkesbury.

Y tu fewn i'r eglwys yn gynnar yn yr 20g. (Ffotograff gan P. B. Abery yn y Llyfrgell Genedlaethol.)

Cynllo[golygu | golygu cod y dudalen]

Searchtool.svg
Prif erthygl: Cynllo

Sant Cymreig oedd Cynllo (fl. 5fed ganrif?). Yn ôl un traddodiad roedd yn fab i Far (neu 'Mor') ap Ceneu ap Coel Godebog (Coel Hen) o'r Hen Ogledd ac felly'n un o'r "Coeling", disgynyddion Coel, fel Llywarch Hen. Ond mae ffynonellau eraill yn ei wneud yn frawd i sant Teilo. Mae'r lleoedd a gysylltir â Chynllo yng Nghymru yn cynnwys Llanbister a dau bentref o'r enw Llangynllo (sef Llangynllo (Powys) a Llangynllo (Ceredigion)). Ym Mhowys hefyd ceir Pistyll Cynllo, ffynnon enwog ym mhlwyf Llanbister. Yn yr Oesoedd Canol, Cynllo oedd nawddsant cantref Maelienydd. Roedd yn nawddsant Rhaeadr Gwy (Cwmwd Deuddwr) yn ogystal, a Llangoedmor yng Ngheredigion hefyd.

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]