Edith Wharton

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Edith Wharton
Edith Newbold Jones Wharton.jpg
Ganwyd Edith Newbold Jones Edit this on Wikidata
24 Ionawr 1862 Edit this on Wikidata
Dinas Efrog Newydd Edit this on Wikidata
Bu farw 11 Awst 1937 Edit this on Wikidata (75 oed)
Achos: Strôc Edit this on Wikidata
Saint-Brice-sous-Forêt Edit this on Wikidata
Man preswyl Dinas Efrog Newydd Edit this on Wikidata
Dinasyddiaeth Baner Unol Daleithiau America Unol Daleithiau America
Galwedigaeth Ysgrifennwr, nofelydd, Bardd, cyfieithydd, Rhyddiaith Edit this on Wikidata
Adnabyddus am The Mount, The Age of Innocence, The Touchstone, The House of Mirth, The Reef, The Custom of the Country, Summer, Roman Fever, The Decoration of Houses, The Greater Inclination, Crucial Instances, Old New York Edit this on Wikidata
Arddull romance novel Edit this on Wikidata
Prif ddylanwad Henry James, Vernon Lee Edit this on Wikidata
Gwobr/au Chevalier de la Légion d'Honneur, 'Hall of Fame' Cendlaethol Menywod, Gwobr Pulitzer am Ffuglen Edit this on Wikidata
Llofnod
Edith Wharton signature.svg

Awdures Americanaidd o linach Gymreig oedd Edith Wharton neu i'w ffrindiau: Pussy Jones (24 Ionawr 1862 - 11 Awst 1937) sy'n cael ei hystyried yn nodigedig am ei gwaith fel nofelydd, bardd, cyfieithydd ac awdur rhyddiaith. Roedd o deulu cyfoethog iawn o Efrog Newydd a disgrifiodd y gymdeithas honno yn ei llyfrau. Hi oedd y fenyw gyntaf i ennil y Wobr Pulitzer am lenyddiaeth, a hynny yn 1921 a'r Hall of Fame yn 1996.[1]

Magwraeth[golygu | golygu cod y dudalen]

Wharton yn ferch ifanc, gan Edward Harrison May (1870)

Ganed Edith Newbold Jones yn Ninas Efrog Newydd ar 24 Ionawr 1862; George Frederic Jones a Lucretia Stevens Rhinelander oedd ei rhieni. Dywedir fod y dywediad Saesneg "keeping up with the Joneses" yn wreiddiol yn cyfeirio at deulu ei thad.[2][3]

Ganed a maged Wharton yn ystod y Rhyfel Cartref America (1861–1865); er nad yw Wharton ei hun, tra'n disgrifio bywyd ei theulu, nid yw'n crybwyll y Rhyfel - ac eithrio bod eu teithiau i Ewrop ar ôl y Rhyfel yn ganlyniad i ddibrisio arian cyfred America. O 1866 i 1872, ymwelodd y teulu Jones â Ffrainc, yr Eidal, yr Almaen a [[Sbaen]. Yn ystod ei theithiau, daeth yr Edith ifanc yn rhugl mewn Ffrangeg, Almaeneg ac Eidaleg. Pan oedd yn naw oed, dioddefodd o dwymyn y teiffoid, a fu bron â'i lladd hi.

Bu farw yn Saint-Brice-sous-Forêt o strôc ac fe'i claddwyd yn Cimetière des Gonards. [4][5][6][7]

Y llenor[golygu | golygu cod y dudalen]

Yn 15 oed, ymddangosodd cyhoeddodd gyfieithiad o gerdd Almaeneg "Was die Steine Erzählen" ("Yr Hyn a Ddywed y Cerrig") gan Heinrich Karl Brugsch, y talwyd iddi $50. Nid oedd ei theulu am i'w henw ymddangos mewn print gyda'r gerdd, gan nad oedd ysgrifennu yn cael ei ystyried yn alwedigaeth briodol i fenyw o gymdeithas ei chyfnod.

Ymhlith y gwaith pwysig a nodedig yr ysgrifennodd y mae: The Mount, The Age of Innocence, The Touchstone, The House of Mirth, The Reef, The Custom of the Country, Summer, Roman Fever, The Decoration of Houses, The Greater Inclination, Crucial Instances a Old New York.

Aelodaeth[golygu | golygu cod y dudalen]

Bu'n aelod o Academi Celfyddydau a Llythyrau America am rai blynyddoedd. [8]

Anrhydeddau[golygu | golygu cod y dudalen]

  • Dros y blynyddoedd, derbyniodd nifer o anrhydeddau, gan gynnwys: Chevalier de la Légion d'Honneur, 'Hall of Fame' Cendlaethol Menywod (1996), Gwobr Pulitzer am Ffuglen (1921)[9][10]

Gweithiau[golygu | golygu cod y dudalen]

Ffynhonnell: Campbell, Donna M.. "Works by Edith Wharton". Washington State University. https://public.wsu.edu/~campbelld/wharton/whartonworks.htm. Adalwyd 22 January 2018.


Nofelau[golygu | golygu cod y dudalen]

  • The Valley of Decision, 1902
  • The House of Mirth, 1905
  • The Fruit of the Tree, 1907
  • The Reef (novel)|The Reef, 1912
  • The Custom of the Country, 1913
  • The Triumph of Night, 1916
  • Summer (novel)|Summer, 1917
  • The Marne, 1918
  • The Age of Innocence, 1920 (Pulitzer Prize winner)
  • The Glimpses of the Moon (novel)|The Glimpses of the Moon, 1922
  • A Son at the Front, 1923
  • The Mother's Recompense, 1925
  • Twilight Sleep, 1927
  • The Children, 1928
  • Hudson River Bracketed, 1929
  • The Gods Arrive, 1932
  • The Buccaneers, 1938 (unfinished)

Nofelau bychan[golygu | golygu cod y dudalen]

  • The Touchstone, 1900
  • Sanctuary, 1903
  • Madame de Treymes, 1907
  • Ethan Frome, 1911
  • Bunner Sisters, 1916
  • Old New York (novellas)|Old New York, 1924
    1. False Dawn; 2. The Old Maid; 3. The Spark; 4. New Year's Day
  • Fast and Loose: A Novelette, 1938 (written in 1876–1877)

Cerddi[golygu | golygu cod y dudalen]

  • Verses, 1878
  • Artemis to Actaeon and Other Verse, 1909
  • Twelve Poems, 1926


Storiau byrion[golygu | golygu cod y dudalen]

  • The Greater Inclination, 1899, includes Souls Belated.
  • Crucial Instances, 1901
  • The Descent of Man and Other Stories, 1904
  • The Other Two, 1904
  • The Hermit and the Wild Woman and Other Stories, 1908
  • Tales of Men and Ghosts, 1910
  • Xingu and Other Stories, 1916
  • Here and Beyond, 1926
  • Certain People, 1930
  • Human Nature, 1933
  • The World Over, 1936
  • Ghosts, 1937
  • Roman Fever and Other Stories, 1964
  • Madame de Treymes and Others: Four Novelettes, 1970
  • The Ghost Stories of Edith Wharton, 1973
  • The New York Stories of Edith Wharton, 2007

Ffeithiol[golygu | golygu cod y dudalen]

  • The Decoration of Houses, 1897
  • Italian Villas and Their Gardens, 1904
  • Italian Backgrounds, 1905
  • A Motor-Flight Through France, 1908 (travel)
  • Fighting France: From Dunkerque to Belfort, 1915 (war)
  • French Ways and Their Meaning, 1919
  • In Morocco, 1920 (travel)
  • The Writing of Fiction, 1925 (essays on writing)
  • A Backward Glance, 1934 (autobiography)
  • Edith Wharton: The Uncollected Critical Writings, Edited by Frederick Wegener, 1996
  • Edith Wharton Abroad: Selected Travel Writings, 1888–1920, 1995, Edited by Sarah Bird Wright

Golygydd[golygu | golygu cod y dudalen]

  • The Book of the Homeless, 1916

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. National Women's Hall of Fame, Edith Wharton
  2. Lee 2008, p. 22.
  3. Benstock 1994, p. 216.
  4. Cyffredinol: http://data.bnf.fr/ark:/12148/cb11929115r; ffeil awdurdod y BnF; dyddiad cyrchiad: 10 Hydref 2015.
  5. Rhyw: http://data.bnf.fr/ark:/12148/cb11929115r; ffeil awdurdod y BnF; dyddiad cyrchiad: 10 Hydref 2015.
  6. Dyddiad marw: http://data.bnf.fr/ark:/12148/cb11929115r; ffeil awdurdod y BnF; dyddiad cyrchiad: 10 Hydref 2015.
  7. Man geni: Deutsche Nationalbibliothek; Berlin State Library; Bavarian State Library; Austrian National Library, https://www.dnb.de/EN/Home/home_node.html Gemeinsame Normdatei, https://www.dnb.de/gnd, https://www.dnb.de/EN/Home/home_node.html, adalwyd 13 Rhagfyr 2014Wikidata Q36578 http://www.nytimes.com/2004/10/01/books/01WHAR.html?fta=y.
  8. Anrhydeddau: https://www.womenofthehall.org/inductee/edith-wharton/. http://www.pulitzer.org/awards/1921; dyddiad cyrchiad: 21 Hydref 2015.
  9. https://www.womenofthehall.org/inductee/edith-wharton/.
  10. http://www.pulitzer.org/awards/1921; dyddiad cyrchiad: 21 Hydref 2015.