Charles Watkin Williams-Wynn (1822–1896)

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Charles Watkin Williams-Wynn
Charles Watkin Williams-Wynn junior Vanity Fair 28 June 1879.JPG
Ganwyd 4 Hydref 1822 Edit this on Wikidata
Bu farw 25 Ebrill 1896 Edit this on Wikidata (73 oed)
Dinasyddiaeth Baner Cymru Cymru
Alma mater
Galwedigaeth Gwleidydd Edit this on Wikidata
Swydd Aelod o 21ain Senedd y Deyrnas Unedig, Aelod o 20fed Senedd y Deyrnas Unedig, Aelod o 19fed Senedd y Deyrnas Unedig, Aelod o 18fed Senedd y Deyrnas Unedig Edit this on Wikidata
Plaid Wleidyddol Y Blaid Geidwadol Edit this on Wikidata

Roedd Charles Watkin Williams-Wynn (4 Hydref 182225 Ebrill 1896) yn wleidydd Ceidwadol Cymreig a eisteddodd yn Nhŷ'r Cyffredin o 1862 i 1880 fel Aelod Seneddol Maldwyn[1]

Cefndir[golygu | golygu cod y dudalen]

Roedd Charles yn fab ac etifedd y Gwir Anrhydeddus Charles Watkin Williams Wynn, Pentrego, AS Maldwyn o 1799 i 1850 a Mary merch hynaf Syr Foster Cuniliffe.

Derbyniodd ei addysg yn Ysgol San Steffan a Choleg Eglwys Crist Rhydychen lle graddiodd BA ym 1843 ac MA ym 1845.

Ym 1853 priododd y Ledi Annora Pierrepont, ail ferch yr ail Iarll Manvers, bu hi farw ym 1888. Bu iddynt wyth o blant:

  • Mary Williams-Wynne (1854–1951)
  • Arthur Watkin Williams-Wynne (1856–1948)
  • Charles Hugh Williams-Wynne (1858–1858)
  • Agnes Sophia Williams-Wynne (1859–1954)
  • Annora Margaret Williams-Wynne (1860–1954)
  • Henry Cunliffe Williams-Wynne (1863–1914)
  • Constance Williams-Wynne (1863–?)
  • Frederick Watkin Williams-Wynne (1865–1940)

Gyrfa[golygu | golygu cod y dudalen]

Galwyd Williams-Wynne i'r bar yn Lincoln's Inn ym 1846 a fu'n gweithio fel Bargyfreithiwr Adolygol hyd iddo etifeddu ystâd ei dad ym 1850.

Roedd yn Cofiadur Llysoedd Croesoswallt o 1862 hyd at ychydig wythnosau cyn ei farwolaeth ac yn Ynad Heddwch Sir Drefaldwyn [2]

Gyrfa wleidyddol[golygu | golygu cod y dudalen]

Cyn fu newidiadau i'r drefn ddemocrataidd i ehangu'r bleidlais ac i fwrw pleidlais mewn dirgelwch ystyrid etholaeth Maldwyn yn eiddo i deulu Williams-Wynne. Rhagflaenydd Charles fel Aelod Seneddol oedd Herbert Watkin Williams-Wynn ei gefnder (roedd y ddau yn ŵyr i Syr Watkin Williams-Wynn, 4ydd Barwnig). Rhagflaenydd Herbert oedd Charles Watkin Williams-Wynn yr hynaf, tad Charles Williams-Wynn; bu hen daid Charles Syr Watkin Williams-Wynne, 3ydd Barwnig yn cynrychioli'r sedd yn y 1740au.

Etholwyd Charles Williams-Wynn am y tro cyntaf mewn isetholiad ym 1862 a achoswyd trwy farwolaeth ei gefnder, dyma fu'r etholiad cystadleuol cyntaf yn yr etholaeth ers 1831. Llwyddodd Williams- Wynne i drechu ei wrthwynebydd Rhyddfrydol, Charles Hanbury-Tracy, yn weddol gyffyrddus. Bu'r etholiad yn un nodedig gan i dorf o ryw 400-500 o bobl tarfu ar gefnogwyr Williams-Wynn yn Llanidloes er mwyn ceisio eu rhwystro rhag pleidleisio; cafodd pedwar o arweinwyr y brotest eu carcharu am 3 mis am eu rhan yn y digwyddiad.[3]

Cafodd Williams-Wynne ei ailethol yn ddiwrthwynebiad mewn pob etholiad hyd 1880 pan wynebodd wrthwynebiad gan ymgeisydd Rhyddfrydol, Stuart Rendel, a cholli ei sedd a chanrifoedd o ddylanwad ei deulu ar yr etholaeth. Ceisiodd adennill ei sedd yn etholiad cyffredinol 1885 ond heb lwyddiant, ac arhosodd yr etholaeth yn nwylo'r Rhyddfrydwyr am y nawdeg naw flwyddyn ddilynol[4]

Roedd Williams-Wynn yn ystyried ei aelodaeth o'r Senedd fel dyletswydd bonheddig yn hytrach na gyrfa wleidyddol, gan hynny prin oedd ei gyfraniadau i waith Tŷ'r Cyffredin (dim ond naw araith mewn 12 mlynedd)[5].

Marwolaeth[golygu | golygu cod y dudalen]

Bu farw Williams-Wynn yn ei gartref yn Llundain 2 Lower Berkeley Street a chladdwyd ei weddillion yn Eglwys Meifod

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. Death of Charles Watkin Williams-Wynn, EsqMontgomery County Times 2 Mai 1896 [1] adalwyd 19 Ebrill 2015
  2. Carnarvon and Denbigh Herald 17 Ebrill 1896 [2] adalwyd 19 Ebrill 2015
  3. The Llanidloes Election Riots Cardiff and Merthyr Guardian 21 Mawrth 1863 [3] adalwyd 19 Ebrill 2015
  4. Seats to be won in Wales Cambrian 19 Mawrth 1880 [4] adalwyd 19 ebrill 2015
  5. Mr Charles Wynn Contributions Hansard
Senedd y Deyrnas Unedig
Rhagflaenydd:
Herbert Watkin Williams-Wynn
Aelod Seneddol Maldwyn
18681880
Olynydd:
Stuart Rendel