Cawell gwyn

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Cawell gwyn
Ileodictyon cibarium

Ileodictyon cibarium.jpg

Dosbarthiad gwyddonol
Teyrnas: Fungi
Dosbarth: Basidiomycota
Urdd: Phallales
Teulu: Phallaceae
Genws: Ileodictyon[*]
Rhywogaeth: Ileodictyon cibarium
Enw deuenwol
Ileodictyon cibarium
Tul. ex M.Raoul

Math a rhywogaeth o ffwng yn nheulu'r Phallaceae yw'r Cawell gwyn (Lladin: Ileodictyon cibarium; Saesneg: Basket Fungus).[1] 'Y Cincrwyn' yw'r enw ar lafar ar y grwp mae'r ffwng yma'n perthyn iddo a defnyddir y gair wethiau am siap pidyn. Nid yw'n derm gwyddonol. Lluosog y gair 'cingroen' yw 'cincrwyn'. Mae'n aml yn llysieuyn drewllyd tebyg i gaws llyffant sy'n tyfu fynychaf ar gloddiau. Mae'r teulu Phallaceae yn gorwedd o fewn urdd y Phallales.

Mae'r rhywogaeth hon o ffwng i'w chael yn Awstralia. Fe'i ceir hefyd yn Seland Newydd.

Lliw sborau'r fadarchen hon yw gwyrdd-frown. O ran siâp, disgrifir y capan, neu gap y fadarchen fel un heb gapan. Gelwir y rhan oddi tan y capan yn hadbilen (neu'n 'hymeniwm') a cheir sawl math: arwyneb llyfn, tegyll, chwarennau (tyllau bychan), rhychau ayb; mae gan y fadarchen hon yr hyn a elwir yn: gleba. O ran y broses o gymeryd maeth, fe'i disgrifir fel maethiad saproffytig.

Ffyngau[golygu | golygu cod y dudalen]

Credir fod rhwng 2.2 a 3.8 miliwn o wahanol rywogaethau o ffwng, a'u bod yn perthyn yn nes at grwp yr anifeiliaid nag at blanhigion.[2] Gelwir yr astudiaeth o ffwng yn "feicoleg", sy'n dod o'r Groeg μύκης (mykes) sef 'madarchen'. Mae tua 120,000 o'r rhain wedi'u disgrifio gan naturiaethwyr megis Carolus Linnaeus, Christiaan Hendrik Persoon ac Elias Magnus Fries. Oherwydd mai prin iawn yw gwybodaeth gwyddonwyr am y pwnc hwn, mae tacson y ffyngau'n newid o ddydd i ddydd.[3] Credir bod oddeutu 20,000 o rywogaethau o ffyngau yng ngwledydd Prydain.

Aelodau eraill o deulu'r Phallaceae[golygu | golygu cod y dudalen]

Mae gan Cawell gwyn ambell aelod arall yn y teulu hwn, gan gynnwys y canlynol:

Rhestr Wicidata:


rhywogaeth enw tacson delwedd
Anthurus muellerianus Anthurus muellerianus
Aseroe coccinea Aseroë coccinea
Aseroe genovefae Aseroë genovefae
Aseroë floriformis Aseroë floriformis
2015-11-16 Abrachium floriforme (Baseia & Calonge) Baseia & T.S. Cabral 576367.jpg
Aseroë junghuhnii Aseroë junghuhnii
Aseroë pallida Aseroë pallida
Aseroe pallida
Aseroë pentactina Aseroë pentactina
Aseroë viridis Aseroë viridis
Aseroe viridis
Aseroë zeylanica Aseroë zeylanica
Cawell gwyn Ileodictyon cibarium
Ileodictyon cibarium.jpg
Colus hirudinosus Colus hirudinosus
Colus hirudinosus 9951 crop.jpg
Ileodictyon gracile Ileodictyon gracile
Itajahya galericulata Itajahya galericulata
Itajahya galericulata 13805.jpg
Lysurus arachnoideus Aseroë arachnoidea
Aseroe arachnoidea gleba.jpg
Seren goch Aseroë rubra
Aseroe rubra Bomaderry email.jpg
Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd[golygu | golygu cod y dudalen]

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. Gwefan y Bywiadur; CELl, lle ceir enwau safonol Cymraeg. Adalwyd 21 Chwefror 2020.
  2. Erthygl Fungal Diversity Revisited: 2.2 to 3.8 Million Species gan Hawksworth DL ac Lücking R yn y dyddlyfr Microbiology Spectrum, cyfrol 5, rhif 4, tud. 79–95. Cyhoeddwyd Gorffennaf 2017; Microbiology Spectrum; isbn=978-1-55581-957-6
  3. Gwefan palaeos.com; adalwyd 21 Chwefror 2020.
Safonwyd yr enw Cawell gwyn gan un o brosiectau . Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran Bywiadur, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.