Castell Sain Dunwyd

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Castell Sain Dunwyd
St Donat's Castle, Wales - panoramio.jpg
Math castell Edit this on Wikidata
Daearyddiaeth
Sir Sain Dunwyd Edit this on Wikidata
Gwlad Baner Cymru Cymru
Uwch y môr 31 metr Edit this on Wikidata
Cyfesurynnau 51.402°N 3.53338°W Edit this on Wikidata
Perchnogaeth Colegau Unedig y Byd Edit this on Wikidata
Statws treftadaeth adeilad rhestredig Gradd I Edit this on Wikidata
Manylion

Castell canoloesol yn Sain Dunwyd, Bro Morgannwg yw Castell Sain Dunwyd (Saesneg: St Donat's Castle). Mae'n adeilad rhestredig Gradd I.[1] Saif tua 16 milltir (26 km) i'r gorllewin o Gaerdydd, a thua 1.5 milltir (2.4 km) i'r gorllewin o Lanilltud Fawr.

Fe'i lleolir ar glogwyni sy'n edrych dros Fôr Hafren ar safle lle mae pobl wedi bod yn byw ers Oes yr Haearn, ac yn ôl traddodiad lle gwnaeth Caradog, y pennaeth Celtaidd, ei gartref.

Mae gwreiddiau'r castell presennol yn dyddio o'r 12g, pan ddechreuodd y teulu de Hawey ac yn ddiweddarach Peter de Stradling ei ddatblygiad. Roedd y Stradlings yn berchnogion y castell am 400 mlynedd, hyd at farwolaeth Syr Thomas Stradling mewn ornest (duel) ym 1738.

Dirywiodd cyflwr y castell yn ystod y 18g. Fe'i hadferwyd sawl gwaith yn ystod y 19g a dechrau'r 20g. Ond fe'i trawsnewidiwyd yn llwyr ar ôl iddo gael ei brynu ym 1925 gan William Randolph Hearst, y cyhoeddwr papur newydd mwyaf pwerus yn America. Roedd ehangiad dadleol Hearst yn cynnwys ymgorffori rhannau o strwythurau hynafol eraill fel y toeau o Briordy Bradenstoke, Wiltshire, ac Eglwys Sant Botolph, Boston, Swydd Lincoln; trefnodd y Society for the Protection of Ancient Buildings ymgyrch egnïol yn erbyn yr addasiadau.[2]

Er iddo wario symiau enfawr ar y castell, ac weithiau byddai'n cynnal partïon moethus ar gyfer ymwelwyr fel Charlie Chaplin, Errol Flynn, David Lloyd George a John F. Kennedy, anaml yr ymwelodd Hearst â'r lle, ac ym 1937, pan oedd Corfforaeth Hearst yn wynebu cwymp ariannol, rhoddodd ar werth. Ym 1960, rhyw naw mlynedd ar ôl marwolaeth Hearst, fe’i prynwyd gan fab y dyn busnes a’r dyngarwr addysgol Antonin Besse a’i roi i ymddiriedolwyr Coleg yr Iwerydd, y cyntaf o Golegau Unedig y Byd.

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. "St Donats Castle, St Donats", Gwefan Coflein; adalwyd 6 Mawrth 2020
  2. Hall, Michael (2015). George Frederick Bodley and the later Gothic Revival in Britain and America. New Haven, US and London: Yale University Press. t. 350. ISBN 9780300208023. OCLC 983761471. (Saesneg)