Castell Prestatyn

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Castell Prestatyn
Math Castell Edit this on Wikidata
Daearyddiaeth
Sir Prestatyn Edit this on Wikidata
Gwlad Baner Cymru Cymru
Cyfesurynnau 53.3386°N 3.3947°W, 53.338529°N 3.394733°W Edit this on Wikidata

Castell mwnt a beili ger Prestatyn, Sir Ddinbych yw Castell Prestatyn. Mae'n dyddio o'r 12g. Dim ond y mwnt ac olion eraill sydd i'w gweld ar y safle heddiw.

Hanes[golygu | golygu cod y dudalen]

Safle Castell Prestatyn heddiw

Yn ôl pob tebyg, codwyd y castell gan Robert de Banastre, un o'r arglwyddi Normanaidd, tua'r flwyddyn 1164. Dyma'r cyfnod pan fu cwmwd Prestatyn a gweddill cantref Tegeingl yn nwylo arglwyddi Normanaidd y Mers. Er ei fod ar dir isel, roedd y castell yn rheoli'r mynediad ar hyd yr arfordir i gyfeiriad Rhuddlan, a oedd yn borthladd pwysig yn yr Oesoedd Canol. Cafodd ei gipio a'i ddifetha gan y Brenin Owain Gwynedd yn 1167 wrth iddo adfer y Berfeddwlad i Wynedd.[1]

Arosodd yr ardal ym meddiant brenhinoedd a thywysogion Gwynedd a chofnodir fod Roger de Banastre arall, un o ddisgynyddion y llall, wedi hel ei bac "gyda'i bobl i gyd" o Brestatyn i Swydd Gaerhirfryn yn Lloegr. Yn 1279, pan fu cwmwd Prestatyn ym meddiant coron Lloegr eto, cofnodwyd fod rhan o'r hen gastell yn dal i sefyll. Ar ôl hynny mae'n diflannu o dudalennau hanes.[1]

Olion[golygu | golygu cod y dudalen]

Dim ond y mwnt ac olion eraill sydd i'w gweld ar y safle heddiw. Mae gweddillion y mwnt yn mesur tua 20 medr ar draws a cheir olion ffos a'r beili tu mewn iddi. Roedd mur o gerrig 1.2 medr o led o fewn y ffos, yn ôl archaeolegwyr a gloddiodd y safle yn 1913. Am ei fod ar dir isel, codwyd sarn i gyrraedd y fynedfa, ond prin yw'r olion gweladwy ohono heddiw.[1]

Mynediant[golygu | golygu cod y dudalen]

Gorwedd y castell mewn cae tua hanner milltir i'r gogledd o orsaf reilffordd Prestatyn. Cyfeirnod OS: SJ072833.[1]

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. 1.0 1.1 1.2 1.3 Helen Burnham, A Guide to Ancient and Historic Wales: Clwyd and Powys (HMSO, 1995), tt. 132-33.