Castell Cymer

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Castell Cymer
Math adfeilion castell Edit this on Wikidata
Daearyddiaeth
Sir Gwynedd Edit this on Wikidata
Gwlad Baner Cymru Cymru
Cyfesurynnau 52.758499°N 3.880817°W Edit this on Wikidata
Manylion
Statws treftadaeth adeilad rhestredig Gradd II Edit this on Wikidata

Castell a godwyd gan un o ddeiliaid teyrnas Powys ym Meirionnydd (de Gwynedd) ar ddechrau y 12g oedd Castell Cymer.

Codwyd y castell gan Uchdryd ab Edwin. Ar ddechrau'r 12g, rhoddwyd tir o gwmpas cymer afonydd Wnion a Mawddach (ger Dolgellau heddiw) iddo gan Cadwgan ap Bleddyn, brenin Powys, ar yr amod ei fod yn ei ddefnyddio i amddiffyn y deyrnas honno. Olynwyd Cadwgan yn 1111 gan ei fab Owain. Ond yn ôl Brut y Tywysogion, pan fu farw Owain yn 1116, hawliodd Uchdryd y tir - Cymer Deuddwr - iddo ei hun. Cododd gastell mwnt a beili yno, ger cymer y ddwy afon, ond daeth meibion Owain Cadwgan i Gymer a'i gipio oddi wrtho.

Llosgwyd y castell pren i'r llawr a meddianodd meibion Owain dir Uchdryd. Ymddengys na ddefnyddwyd y safle ar ôl hynny. Yn ddiweddarach, yn 1198, sefydlwyd Abaty Cymer tua milltir i'r gorllewin o'r hen gastell.

Heddiw mae olion y castell i'w cael tua milltir i'r gogledd o Ddolgellau, ar lethrau Mynydd Foel Cynwch. Dim ond y mwnt sydd wedi goroesi.

Ffynonellau[golygu | golygu cod y dudalen]

  • Paul R. Davies, Castles of the Welsh Princes (Abertawe, 1988)