Aspirin

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Aspirine macro shot.jpg
Aspirin
Acetylsalicylsäure2.svg
Data cyffredinol
Enghraifft o'r canlynol Meddyginiaeth, combustible powder edit this on wikidata
Math Cyffur gwrthlid ansteroidol edit this on wikidata
Màs 180.042 Uned dalton edit this on wikidata
Fformiwla gemegol C₉h₈o₄ edit this on wikidata
Enw WHO Acetylsalicylic acid edit this on wikidata
Clefydau i'w trin Gorwres, poen, llid, crydcymalau gwynegol, osteoarthritis, q12957255, twymyn gwynegon, acute myocardial infarction, clefyd y galon, ffibriliad atrïaidd, acute coronary syndrome edit this on wikidata
Beichiogrwydd Categori beichiogrwydd awstralia c, categori beichiogrwydd unol daleithiau america c edit this on wikidata
Teitl '''''
Yn cynnwys ocsigen, carbon, hydrogen Edit this on Wikidata
Dynodwyr
SMILES Cc(=o)oc1=cc=cc=c1c(=o)o edit this on wikidata
Freebase /M/0qkc edit this on wikidata
Thesawrws y BNCF 1019&Nbsp;edit this on wikidata
CAS 50-78-2&Nbsp;edit this on wikidata
PubChem CID 2244&Nbsp;edit this on wikidata
ChEBI 15365&Nbsp;edit this on wikidata
InChI 1S/c9h8o4/c1-6(10)13-8-5-3-2-4-7(8)9(11)12/h2-5h,1h3,(h,11,12) edit this on wikidata
ChEMBL Chembl25 edit this on wikidata
ChemSpider 2157&Nbsp;edit this on wikidata
UNII R16co5y76e edit this on wikidata
ATC A01ad05, b01ac06, n02ba01 edit this on wikidata
KEGG D00109 edit this on wikidata
Llawlyfr Ligand 4139&Nbsp;edit this on wikidata
Rhif EC 200-064-1&Nbsp;edit this on wikidata
Cofrestr Beilstein 779271&Nbsp;edit this on wikidata
Drugbank 00945&Nbsp;edit this on wikidata
ECHA 100.000.059&Nbsp;edit this on wikidata
PDB 3Gcl, 4nsb, 1tgm, 1oxr, 2qqt, 3iaz edit this on wikidata
RxNorm CUI 1191&Nbsp;edit this on wikidata
UMLS CUI C0004057 edit this on wikidata
NDF-RT N0000145918 edit this on wikidata
Quora Aspirin edit this on wikidata
IEDB Epitope 114151&Nbsp;edit this on wikidata
Commons page Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia

Mae aspirin, neu asid acetylsalicylic (ASA), yn feddyginiaeth a ddefnyddir i drin poen, twymyn neu lid. Ymysg y cyflyrau llidiol penodol y mae aspirin yn cael eu defnyddio ar eu cyfer mae'r afiechyd Kawasaki, pericarditis, a thwymyn riwmatig. Gall aspirin, o'i roi i glaf yn fuan ar ôl trawiad ar y galon, leihau'r risg o farwolaeth. Defnyddir aspirin hefyd fel meddyginiaeth reolaidd tymor hir i helpu i atal trawiad ar y galon, strôc isgemig, a chlotiau gwaed mewn pobl sydd â risg uchel. Gall hefyd leihau'r risg o rai mathau o ganser, yn enwedig canser y colon a'r rectwm.

Ar gyfer poen neu dwymyn, mae effaith asprin, fel arfer, yn dechrau o fewn 30 munud. Mae aspirin yn gyffur gwrthlid ansteroidal (NSAID) ac mae'n gweithio'n debyg i NSAIDau eraill ond hefyd yn atal gweithrediad arferol platennau[1].

Defnydd[golygu | golygu cod y dudalen]

Poen[golygu | golygu cod y dudalen]

Mae aspirin yn analgesia effeithiol ar gyfer poen acíwt, ond fe'i hystyrir yn israddol i ibuprofen i liniaru poen yn gyffredinol oherwydd bod aspirin yn fwy tebygol o achosi gwaedu yn y stumog neu'r coluddion. Fel gyda NSAIDs eraill, mae cyfuniadau o aspirin a chaffein yn gallu lleddfu poen ychydig yn fwy nag aspirin yn unig. Mae fformwleiddiadau o aspirin eferw, megis Alka-Seltzer, yn lleddfu poen yn gyflymach nag aspirin mewn tabledi caled, sy'n eu gwneud yn ddefnyddiol i drin y meigryn. Gall aspirin argroenol fod yn effeithiol ar gyfer trin rhai mathau o boenau niwropathig.

Ymysg y cyflyrau poen cyffredinol y mae aspirin yn cael ei ddefnyddio i'w trin yw 'r danodd a phoenau'r misglwyf[2].

Cur pen[golygu | golygu cod y dudalen]

Mae aspirin, naill ai ar ei ben ei hun neu mewn ffurfiad cyfunol, yn trin rhai mathau o gur pen yn effeithiol, ond ni fydd mor effeithiol ar gyfer eraill.

Mae'r Dosbarthiad Rhyngwladol o Anhwylderau Cur Pen Ymhlith y cur pen cynradd, yn gwahaniaethu rhwng cur pen tensiwn (y mwyaf cyffredin), meigryn a chur pen clwstwr. Mae aspirin neu analgyddion eraill dros y cownter yn cael eu cydnabod yn eang yn effeithiol ar gyfer trin pen tensiwn.  Mae aspirin, yn enwedig fel elfen o gyfuniad aspirin / paracetamol / caffein, yn cael ei ystyried yn therapi llinell gyntaf wrth drin y meigryn,  yn arbennig wrth i ymosodiad cychwyn.

Os achosir cur pen gan drawma, dylid ymofyn triniaeth feddygol broffesiynol yn hytrach na'i drin eich hunan gyda dos o boenliniarydd dros y cownter, megis aspirin.

Y Dwymyn[golygu | golygu cod y dudalen]

Mae aspirin yn cael ei ddefnyddio i leihau tymheredd uchel yn y corff. Er ei fod wedi ei hen sefydlu fel moddion i drin y dwymyn mewn oedolion, mae llawer o gymdeithasau meddygol ac asiantaethau rheoleiddiol yn cynghori yn gryf yn erbyn defnyddio aspirin ar gyfer trin twymyn mewn plant a phobl ifanc o dan 16 mlwydd oed. Mae yna risg o ddatblygu syndrom Reye, salwch prin, ond yn aml yn angheuol, sy'n gysylltiedig â defnyddio aspirin neu salicylatau eraill mewn plant yn ystod cyfnodau o haint firaol neu facteriol[3].

Llid[golygu | golygu cod y dudalen]

Defnyddir aspirin fel asiant gwrthlidiol ar gyfer llid acíwt a hirdymor, yn ogystal â thrin clefydau llidiol fel rhiwmatic a'r gwynegon.

Teneuo'r gwaed[golygu | golygu cod y dudalen]

Mae triniaeth hirdymor gyda dosau isel o aspirin - 75 mg fel arfer - yn cael effaith ar y platennau gan wneud y gwaed yn llai gludiog ac yn gallu atal clotiau gwaed rhag datblygu. Gan hynny bydd meddygon yn argymell ei ddefnydd gan bobl sydd wedi dioddef o drawiad ar y galon neu angina, strôc neu ymosodiad isgemig dros dro (TIA), clefyd rhydweli ymylol (PAD) neu lawdriniaeth osgoi rhydweli coronaidd neu weithred arall ar y galon neu'r pibellau gwaed.

Sgil effeithiau[golygu | golygu cod y dudalen]

Cyffredin[golygu | golygu cod y dudalen]

  • Camdreuliad neu boen bol - gall cymryd y feddyginiaeth gyda bwyd helpu i leihau'r perygl hwn
  • Gwaedu neu gleisio yn haws nac arfer

Llai cyffredin[golygu | golygu cod y dudalen]

  • Llosg dynad - brech boeth sy'n codi'n gyflym
  • Tinitws (y gloch fach / canu yn y glust) - clywed synau sy'n dod o du fewn y glust
  • Anawsterau anadlu neu ymosodiad asthma
  • Adwaith alergaidd - gall hyn achosi problemau anadlu, chwyddo'r geg, gwefusau neu wddf, a brech sydyn
  • Gwaedu yn y stumog - gall hyn achosi carthion tywyll, lliw tar neu waedu wrth chwydu
  • Gwaedlif ar yr ymennydd - gall hyn achosi cur pen sydyn, difrifol, problemau golwg a symptomau strôc, megis lleferydd a gwendid ar un ochr i'r corff

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. Drugs.com. American Society of Health-System Pharmacists. 6 mehefin 2016 Aspirin adalwyd 13 Ionawr 2016
  2. "NHS:Aspirin". Llywodraeth y DU. 06/05/2016. Cyrchwyd 13 Ionawr 2018. Check date values in: |date= (help)
  3. NHS UK Reyes syndrome adalwyd 13 Ionawr 2018

Rhybudd Cyngor Meddygol[golygu | golygu cod y dudalen]


Cyngor meddygol

Sgrifennir tudalennau Wicipedia ar bwnc iechyd er mwyn rhoi gwybodaeth sylfaenol, ond allen nhw ddim rhoi'r manylion sydd gan arbenigwyr i chi. Mae llawer o bobl yn cyfrannu gwybodaeth i Wicipedia. Er bod y mwyafrif ohonynt yn ceisio osgoi gwallau, nid ydynt i gyd yn arbenigwyr ac felly mae'n bosib bod peth o'r wybodaeth a gynhwysir ar y ddalen hon yn anghyflawn neu'n anghywir.

Am wybodaeth lawn neu driniaeth ar gyfer afiechyd, cysylltwch â'ch meddyg neu ag arbenigwr cymwys arall!