Asid niwclëig

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
1bna naba ribbon v.png
Data cyffredinol
Enghraifft o'r canlynoldosbarth strwythurol cyfansoddion cemegol Edit this on Wikidata
Mathmacromolecule, polynucleotide Edit this on Wikidata
Rhan onucleic acid binding, nucleic acid metabolic process, nucleic acid transport, nucleic acid transmembrane transporter activity Edit this on Wikidata
Yn cynnwysniwcleotid Edit this on Wikidata
Tudalen Comin Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia
Y gwyddonydd Swis Friedrich Miescher, a ddarganfu asidau niwclëig (DNA) yn 1869.[1] Yn ddiweddarach, awgrymodd y gallent chwarae rhyw ran o etifeddeg.[2]

Bio-polymerau o niwcleotidau ydyw asidau niwclëig, sy'n rhan anhepgor o fiocemeg bywyd ar y ddaear. Maent yn un o'r ychydig ffactorau sy'n nodweddu popeth byw. Mae iddynt ddwy ffurf wedi'u sylfaenu ar ribos (RNA - acronym o'r Saesneg RiboNucleic Acid) a deocsiribos (DNA). Asid niwclëig deocsiribos (DNA) sy'n ymgorffori holl wybodaeth etifeddol organeb byw (a phob cell ynddynt). Dyma sylfaen y cromosomau ac etifeddiaeth fiolegol.

Mae swyddogaethau asid niwclëig ribos (RNA) yn fwy amrywiol. Er enghraifft, mae mRNA (m = "messenger" (Saes), negesydd) yn rhan o'r broses o drosglwyddo'r wybodaeth a gedwir yn nhrefn niwcleotidau DNA i strwythur protinau. Proteinau yw'r catalyddion gweithredol sy'n gyfrifol am yr hyn yr adnabyddir fel bywyd biolegol. Mae tRNA (t = trosi) yn allweddol yn y broses o drosi'r wybodaeth yn nilyniant DNA (mewn "iaith" niwcleotidau) i ddilyniant asidau amino proteinau, tra bo rRNA (r = ribosom) yn chwarae rhannau yn strwythur ac ymddygiad ribosomau (yr organynnau sy'n adeiladu proteinau). Yng nghanrif 21, darganfuwyd sawl math o RNA sy'n ymwneud â rheoli gweithgaredd celloedd. Disgwylir i sawl un o'r rhain fod yn bwysig mewn biotechnoleg ac ym meddyginiaethau'r dyfodol.

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. Galwodd yr asidau hyn yn 'nuclein'.
  2. Bill Bryson, A Short History of Nearly Everything, Broadway Books, 2005, tud. 500.