Agosti Xaho

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Agosti Xaho
Agosti Xaho.jpg
Ganwyd 10 Hydref 1811 Edit this on Wikidata
Tardets-Sorholus Edit this on Wikidata
Bu farw 23 Hydref 1858 Edit this on Wikidata (47 oed)
Baiona Edit this on Wikidata
Dinasyddiaeth Baner Gwlad y Basg Gwlad y Basg
Galwedigaeth Gwleidydd, newyddiadurwr, Ysgrifennwr Edit this on Wikidata

Brodor o Tardets-Sorholus yn Zuberoa, Gwlad y Basg Ffrengig, oedd Joseph-Augustin Chaho (10 Hydref 1811 - 23 Hydref 1858) (neu Joseph-Augustin Chaho): dyfeisydd chwedl creadigaeth y Basgiaid, Aitor, awdur y gwaith cenedlaetholgar Voyage en Navarre pendant l’Insurrection des Basques de 1830-1835 (1836) a nifer o astudiaethau ieithyddol mewn Basgeg (Euskara).

Gweriniaethwr a radical yn nhraddodiad y Chwyldro Ffrengig oedd Chaho yn y bôn ond cefnogodd y mudiad brehinol traddodiadol Carliaeth yn Sbaen oherwydd ei ymrwymiad i amddiffyn fueros y taleithiau Basgaidd ac annibyniaeth wleidyddol i Euskal Herria. Mewn cyfres o weithiau ac erthyglau yn ei gylchgrawn ei hun, galwodd Chaho am ffederasiwn Basgaidd ar sail hunaniaeth ddaearyddol, ieithyddol a chyfreithiol y Basgiaid a hynny hanner canrif cyn i Sabino Arana ddatblygu syniadau tebyg.

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

Dolennau allanol[golygu | golygu cod y dudalen]