Robot

Oddi ar Wicipedia
Neidio i: llywio, chwilio
Robot hiwmanoid o'r enw Asimo.
Golygfa allan o'r ddrama R.U.R. (Rossum's Universal Robots) gan Karel Čapek.

Peiriant rhithwir neu fecanyddol ydy robot, ar hyn o bryd (2010). Fel arfer mae'n beiriant wedi'i raglennu i wneud tasg neu dasgau arbennig a hynny ar ei ben ei hun. Mae'r robotiaid mwyaf clyfar yn ymddangos fel pe bai ganddynt nodweddiol dynol, hynny yw y gallu i feddwl drosto'i hun.

Yn y dechread...[golygu]

Ers cychwyn gwareiddiad bu gan fodau dynol ddiddordeb i greu offer neu gyfarpar i'w gynorthwyo ac i reoli'r rhain. Aeth i'r pegwn eithaf pan ceisiodd drefnu caethweision i wneud y gwaith drosto, fel arfer y gwaith butraf ac anoddaf. Roedd creu peiriant megis olwyn ddŵr neu'r pwmp yn ei alluogi i wneud y gwaith ailadroddus hwn yn gynt a chynt ac yn fwy effeithiol. Wrth i dechnoleg ddatblygu daeth y peiriannau hyn yn fwy cymhleth ac yn fwy effeithiol fyth. Ar gyfer un dasg y crewyd y rhan fwyaf o'r peiriannau, ond breuddwydiai llawer am beiriant tebyg i ddyn a allai droi ei law at unrhyw dasg dan haul.

Ymhlith y meddylwyr mawr yn y maes hwn mae: Leonardo Da Vinci yn yr 1490au a Jacques de Vaucanson yn 1739; cynlluniwyd nifer o beiriannau aml-dasg gan y ddau yma. Cynlluniwyd torpido wedi'i reoli gan donfeydd radio gan Nikola Tesla yn 1898 a rhoddodd Makoto Nishimura (yn 1929) nodweddion dynol megis dagrau i'r pen mecanyddol a alwodd yn "Gakutensoku".

Yr enw[golygu]

Daw'r gair "robot" allan o ddrama o'r enw "R.U.R. (Rossum's Universal Robots)" a sgwennwyd gan Karel Čapek o'r Weriniaeth Tsiec yn 1920. "Llafurwr" oedd y gair gwreiddiol ganddo ond awgrymodd ei frawd Josef derm newydd: robot.

Yn 1942 ysgrifennodd Isaac Asimov ffuglen-wyddonol a gynhwysodd "Tair Deddf Robotiaeth"; defnyddiwyd y rhain drachefn yn y ffilm I Robot (ffilm) yn 2004.

Llenyddiaeth Gymraeg[golygu]

Yn groes i'r arfer o roi nodweddion dynol ar robot, sgwennodd Owain Owain nofel Gymraeg o'r enw Y Dydd Olaf a roddodd nodweddion robotaidd ar bobl wedi'u cyflyru gan awdurdodau totalitaraidd.