Lol

Oddi ar Wicipedia
Neidio i: llywio, chwilio

Cylchgrawn Cymraeg dychanol yw Lol. Sefydlwyd y cylchgrawn gan Penri Jones a Robat Gruffudd ym Mangor yn 1965. Dyfeisiwyd yr enw Y Lolfa yn arbennig ar gyfer cyhoeddi'r cylchgrawn. Argraffwyd y ddau rifyn cyntaf gan gwmnïau yng Ngharndiffaith a Chaerdydd.

Y bwriad gwreiddiol oedd creu cylchgrawn ysgafn, poblogaidd ar gyfer pobl ifainc yn bennaf ond gyda chyhoeddi'r trydydd rhifyn yn 1967 yn Eisteddfod y Bala — y rhifyn cyntaf i'r Lolfa ei hun ei argraffu — cymerodd y cylchgrawn dro i gyfeiriad mwy dychanol. Cafwyd prawf buan o hyn yn ymateb ffyrnig Cynan i eiriau amdano a ymddangosodd ar draws bronnau rhyw ferch. Bygythiodd Y Lolfa ag achos enllib ond fe setlwyd y mater yn ddeheuig gan Robin Lewys, yn gweithredu ar ran y cwmni gyda chyfreithiwr Cynan.

Cafodd y cylchgrawn drafferthion cyfreithiol pellach â rhai o'r rhifynnau dilynol ond er yn gylchgrawn "gwrth-sefydliad" daeth yn sefydliad ynddo'i hun, ac yn ddarllen hanfodol i bob eisteddfodwr ar ei drec diwylliannol, blynyddol.

Cyhoeddwyd y cylchgrawn fwy neu lai yn ddi-dor dan wahanol enwau a gwahanol olygyddion ac yn enw gwahanol gwmnïau. Un o'r golygyddion mwyaf mentrus oedd Eirug Wyn a aeth i gryn drafferthion ariannol yn sgil stori a gyhoeddodd am berthynas cwmni teledu arbennig ag S4C. Yn nodweddiadol, roedd wedi gwrthod ymddiheuro am gynnwys y stori.

Ymddangosodd rhai rhifynnau dan yr enw Dim Lol, dan olygyddiaeth Garmon Ceiro, ond wedi bwlch yn 2009, ailymddangosodd Lol dan ei enw gwreiddiol - ond mewn diwyg newydd, llawn-lliw - ar gyfer Eisteddfod Genedlaethol Glyn Ebwy yn 2010, a daeth rhifyn arall allan eleni. Caiff y Lol newydd ei gyhoeddi gan gwmni newydd, Cwmni Drwg Cyfyngedig.

Mae Lol, o dan ei wahanol enwau, yn gwerthu tua 4,000 copi y flwyddyn, a hynny heb unrhyw gymorth ariannol gan y llywodraeth — un o'r ychydig iawn o gylchgronau Cymraeg a all honni hynny.

Dolenni allanol[golygu]