Wiliam Phylip

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Wiliam Phylip
Ganwyd 1579 Edit this on Wikidata
Bu farw Chwefror 1669 Edit this on Wikidata (89 oed)
Dinasyddiaeth Baner Cymru Cymru
Galwedigaeth Bardd Edit this on Wikidata

Uchelwr a bardd o blas Hendre Fechan (neu 'Hendrefechan') yn Ardudwy, Meirionnydd (de Gwynedd) oedd Wiliam Phylip (1579 - Chwefror 1669). Mae'n bosibl, yn ôl rhai ffynonellau, ei fod yn perthyn i deulu barddol enwog Phylipiaid Ardudwy, ond does dim sicrwydd am hynny a cheir peth amheuaeth am ddilysrwydd y traddodiad.

Bywgraffiad[golygu | golygu cod y dudalen]

Gŵr bonheddig oedd Wiliam Phylip, a'i rieni wedi symud o dref Corwen i Ardudwy cyn ei eni. Bu fyw yn Hendre Fechan bron ar hyd ei oes. Roedd yn Frenhinwr a wrthwynebodd y Seneddwyr yng nghyfnod Rhyfel Cartref Lloegr. Roedd yn ffyddlon i'r Eglwys sefydlog ac yn casau'r Piwritaniaid a'r Catholigion fel ei gilydd.

Fel bardd, canai ar y mesurau rhydd yn hytrach na'r mesurau caeth traddodiadol. Nid oedd yn fardd proffesiynol ond mae safon ei gerddi yn uchel a cheir tinc personol anghyffredin mewn rhai ohonynt. Un o'r hoff fesurau oedd y ddyri.

Canodd farwnad i'r brenin Siarl I o Loegr ar ei ddienyddiad ac enillodd hynny elynion iddo. Bu rhaid iddo ffoi o'i gartref yn Hendrefechan yn y Rhyfel Cartref a chysgodi ym mryniau Ardudwy. Canodd foliant y brenin Siarl II pan adferywd y frenhiniaeth yn 1660. Yn 1670 canod Ffarwel i Hendre Fechan ar ffurf englynion:

Yn lle fy Hendre hyndriol - a'r boen
Yma i'r byd daearol,
Mi gaf Hendref, wlad Nefol,
Gan Dduw nef, ac ni ddo i'n ôl.[1]

Yn 92 oed, bu farw yn ŵr tlawd a'r Goron a etifeddodd ei eiddo - gan nad oedd ganddo etifedd. Cafodd ei gladdu ym mynwent eglwys Llanddwywe, Ardudwy, ar 11 Chwefror, 1669 : gwelir ei feddrod yno o hyd. Cedwir ar glawr cywydd marwnad iddo gan Phylip Siôn Phylip.

Llyfryddiaeth[golygu | golygu cod y dudalen]

Cyhoeddwyd rhai o gerddi Wiliam Phylip yn y cyfrolau Carolau a Dyrïau Duwiol a Blodeu-gerdd Cymry (1779).

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. twitter.co; adalwyd 12 Chwefror 2015
Phylipiaid Ardudwy: erthygl yn y Bywgraffiadur Cymreig arlein (LlGC).

Gweler hefyd[golygu | golygu cod y dudalen]