Theatr Fach, Llangefni

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search

Mae Theatr Fach wedi ei lleoli yn stad Pencraig yn Llangefni,Ynys Môn.

Cefndir[golygu | golygu cod y dudalen]

Breuddwyd gŵr o’r enw Francis George Fisher oedd Theatr Fach Llangefni, theatr a’i gwreiddiau mewn pwll nofio a stabl! Roedd Fisher yn gymeriad cymhleth ac fe’i disgrifiwyd fel, ’...Sais a ddysgodd Gymraeg. [1]’ ; ‘...a remarkable man, possessing dynamic powers.’ [2]ac fel un oedd ‘...yn ŵr o awdurdod a thân yn ei galon a golau yn ei ben, ac mae’r ddrama yng Nghymru yn dlotach o’i golli.’ [3]

Yn neuadd hen Ysgol Ramadeg Llangefni y cynhaliwyd perfformiadau cyntaf Cymdeithas Ddrama Llangefni ac yn y pwll nofio (gwag) y cadwyd y celfi a’r dodrefn. Pan ddarganfyddwyd fod pry’ (woodworm) yng nghoed yr adeilad, rhaid oedd chwilio am gartref newydd.

Yr ail gartref oedd rhan o stablau Plas Pencraig ar gwr y dref. Rhentwyd y stabl am 5/-yr wythnos ac yn ddiweddarach, fe’i prynwyd am £250. Y perchennog ar y pryd oedd Cyngor Dosbarth Dinesig Llangefni. Addaswyd yr adeilad yn theatr bwrpasol i’r Gymdeithas a phobl Môn yn gyffredinol. Agorwyd y theatr (Theatr Fach) yn swyddogol ar nos Fawrth 3 Mai 1955 efo perfformiadau o ‘Rwsalca’ (Chwedl Rwsiaidd) gan Cynan (Archdderwydd eisteddfodol (ddwywaith), bardd, dramodwr, llenor a sensor) a ‘It’s Autumn Now’ gan Philip Johnson. Drama wedi ei selio ar waith Anton Chekhov.

Yn 1957, prynwyd gweddill yr adeilad ac ehangu’r theatr. Heddiw, mae iddi Awditoriwm a lle i 110 o gynulleidfa; llwyfan, system golau a sain, tŵr ac esgyll i storio golygfeydd a desg i reolwr llwyfan; gweithdy-storfa goed, paent a chelfi; ystafelloedd gwisgo i ddynion a merched a dewis helaeth o wisgoedd uwchben; Ystafell Fisher aml-bwrpas i ymarfer; Cyntedd Cyril Bradley, lle mae’r ddesg docynnau a man cyfarfod a’r Bar lle gellir torri syched a thafod.

Mae Theatr Fach weddi bod yn fagwrfa i sawl actor proffesiynol (yn cynnwys J. O. Roberts, Hywel Gwynfryn, Elen Roger Jones, Glyn (Pensarn) Williams, Yoland Williams, John Pierce Jones, Albert Owen, William Lewis, Gwenno Ellis Hodgkins a dwsinau o rai amaturaidd ac y mae iddi Grŵp Theatr Ieuenctid i feithrin talent ar gyfer y dyfodol yn ogystal a phwyllgor brwdfrydig sy’n gweithio i gynnal a chadw un o theatrau mwyaf unigryw Cymru.

Arwyddair y Theatr yw: Cysgodion ydym-fel Cysgodion yr ymadawn. [4]

Llyfryddiaeth[golygu | golygu cod y dudalen]

  • Deugain Mlynedd o Droedio’r Byrddau. J. Richard Williams. Cyhoeddiad Theatr Fach 1995.
  • Cofio’r Adnabyddiaeth-Edward Williams. Gol.: O. Arthur Williams. Gwasg Pantycelyn
  • Francis George Fisher-Bardd a Dramodwr. Llewelyn Jones, Pwyllgor Gwaith Eisteddfod Genedlaethol Cymru 1983.
  • Hanes y Ddrama Gymraeg ym Môn 1930-75. O. Arthur Williams. Cyhoeddiad Preifat 2008.
  • Theatr Fach Llangefni 1955-1983. Dilys Shaw. Cyhoeddiad Theatr Fach 1983.

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. Cylchgrawn Môn. Hydref 1950.  Check date values in: |date= (help)
  2. Bowen Thomas, Syr Ben (26 Hydref 1972.). "The North Wales Chronicle". The North Wales Chronicle.
  3. Jones., Bedwyr Lewis (12 Awst 1970.). F.G. Fisher 1909-70. Taliesin.  Check date values in: |date= (help)
  4. Shakespeare., William. Macbeth. pp. Act 4, Golygfa 1.